Кіріспе

1995 жылы Франция Комор аралдарының уақытша үкіметін құлатып жіберді. "Азалия" операциясы – Францияның қарулы күштері мен арнайы жасақтарының қатысуымен өткізілген әскери экспедиция. Бұл операция 1995 жылы әйгілі француз жалдамалы әскері Бо́б Дена́рдың басшылығымен билікке келген Комор аралдарының уақытша үкіметін жою мақсатымен жүзеге асырылды.

Динарлық төңкеріс

Денердтің Комордағы төртінші төңкерісі, ол оны "Каскари операциясы" деп атады, 1995 жылғы 28 қыркүйектің таңертеңгі сағаттарында болды. Денерд пен 33 таңдаулы жалдамалы әскерлері "Вулкан" кемесімен Морони портына тоқтады және қалаға шабуыл жасап, нашар жабдықталған армия сезбей жатып, ресми үкімет өкілдерін күшпен қызметтен шеттетуге тырысты. Шабуылшылар бір айдан астам уақыттан бері "Вулкан" кемесінде жасырынып отырды, ал келген кезде бұрынғы президент Ахмет Абдалланың туыстары берген микроавтобустармен қарсы алынды. Француз билігі бұл төңкеріс туралы бұрынғыдай алдын ала хабардар болды. Бірақ Денердтің бұрынғы төңкерістерінен өзгеше, француз үкіметі жалдамалыларға қарсы шығып, Денердті айыптады. Мұны білген Денердтің басты міндеті Франция тарапынан болуы мүмкін қарсы төңкерістің алдын алу болды. Саяси тұрақтандыру шараларымен қатар, азаматтық үкімет құру сияқты, Денерд өзінің екінші төңкерісінен (1978–1989 жж.) кейін басқарған 500 адамдық президенттік күзетін қайта құруға да тырысты. 1980-жылдардың басында Денердтің беделі оған бес күн ішінде 300 қолдаушыны жинап, оларды порттар мен әуежайларға орналастыруға мүмкіндік берді, онда олар француз басқыншыларын автоматтармен тоқтатуға ең тиімді болар еді.

Жауап

Франция төңкеріс туралы алдын ала білген, бірақ ол болғаннан кейін ғана алдын алу шараларын қабылдады. Төңкеріс туралы жаңалық келгенде, француз үкіметі Денар мен оның жалдамалы әскерлерін айыптады. Аралдарда не күтетінін білген француздар сандық басымдығын пайдаланбады, керісінше, басқаруды Арнайы операциялар басқармасына жүктеді. Соңында 400 теңізші және 200 арнайы операциялар сарбазы Үнді мұхитында патрульдік катерлермен және «Флореал» фрегатымен, тікұшақтармен және күшті логистикалық қолдаумен жүзіп өтті.

Азалия

3 қазанда сағат 23:00-де жағаға қонған Ұлттық жандармерияның араласу тобы дереу жалдамалы сатқындық одақты басып тастауға тырысты. Арнайы жасақтар екі әуежайды, француз елшілігін және Вулкайнды алуда көп қиындыққа тап болмады, көптеген Денердтің қолдаушыларын тұтқынға алды. Зардап шеккендер туралы хабарлама жоқ. Бұл Комор аралдарындағы төртінші және соңғы Денерд төңкерісі болды, бірақ Денерд сотқа бару күні тағы бір төңкеріс орын алды. 1975 жылы тәуелсіздік алғаннан бері Комор аралдарында үкіметті құлатуға 20-дан астам әрекет жасалды. Бұл төңкеріс барлық мақсаттары бойынша толыққанды сәтсіздікке ұшырамады. Джохарға 1996 жылғы сайлауларға дейін Комор аралдарына қайта кіруге рұқсат берілмеді, осы сайлауда ол жеңіліске ұшырады.