1970 жылғы Квебек оқиғалары: FLQ және құрбандықтар

Кіріспе

1970 жылы Канададағы оқиғалар сериясы, Канададағы 1970 жылғы оқиға.

Пол Роуз, Жак Роуз және Фрэнсис Симардты ұстау және қамауға алу. ФЛК-ға қоғамдық қолдаудың жоғалтылуы. Пошта жәшіктері, әсіресе бай және басым көптеген ағылшын тілді Вестмонт қаласында, жиі нысана болды. Ең ірі жарылыс 1969 жылдың 13 ақпанында Монреаль қор биржасында болды, ол ауқымды зардаптар келтіріп, 27 адамды жарақаттады. Басқа нысаналарға Монреаль қалалық әкімдігі, Корольдік Канада атты полициясы, Т. Итон компаниясының универмагы, қарулы күштердің әскери комиссариаттары, теміржол жолдары, мүсіндер және әскери орналасқан жерлер кірді. Стратегиялық қадам ретінде ФЛК мүшелері әскери және өнеркәсіптік нысандардан бірнеше тонна динамит ұрлады. Банк тонаулары арқылы қаржыландырыла отырып, олар өздерінің ресми коммуникациялық органы "La Cognée" арқылы жаңа шабуылдар болады деп қорқытты. 1967 жылдың 24 шілдесінде француз президенті Шарль де Голль Монреальдегі балконнан "Vive le Québec libre" деп айғайлады. Де Голльге Канада премьер-министрі Лестер Пирсон дереу наразылық білдірді. Француз елшілігіне жолдаған мәлімдемесінде Пирсон: "Канада халқы еркін. Канаданың әр провинциясы еркін. Канадалықтарды босатудың қажеті жоқ. Шын мәнінде, мыңдаған канадалықтар екі дүниежүзілік соғыста Францияны және басқа да еуропалық елдерді босату үшін өз өмірін берді". 1970 жылға қарай ФЛК-ның 23 мүшесі түрмеде отырды, оның ішінде төрт адам кісі өлтіргені үшін сотталды. 1970 жылдың 26 ақпанында Монреальде Жак Ланкто ішінде екі адам, панельдік фургонмен ұсталды, олардан кесілген оқ атар қару және Израиль консулын ұрлау туралы хабарлама табылған. Маусым айында полиция Монреальдің солтүстігінде, Лаврентий тауларында орналасқан Превост деген шағын елді мекендегі үйге шабуыл жасап, оттық қару, оқ-дәрі, динамит, детонаторлар және АҚШ консулын ұрлау үшін қолданылатын кепіл ақшасының жобасын тапты.

Уақыт шкаласы

5 қазан: Монреаль, Квебек: ФЛК-тің «Азаттық ұяшығының» екі мүшесі британдық дипломат Джеймс Кросты үйінен ұрлап алады. Ұстап кеткендер оның туған күніне арналған сыйлықты жеткізушілер болып көрінеді. Қызметші кіргізген соң, олар мылтық пен револьверді алып шығып, Кросты ұрлайды. Осыдан кейін билік органдарына ұстап алушылардың талаптары жазылған хабарлама жіберіледі, онда Кросты «саяси тұтқындарға», FLQ-ның бірнеше сотталған немесе қамауға алынған мүшелеріне айырбастау және CBC арнасында FLQ манифестін жариялау талаптары қойылған. Бұл талаптар маусым айында АҚШ консулын ұрлау жоспары кезінде табылған талаптармен бірдей. Полиция осы екі оқиғаның арасында байланыс таппайды. 8 қазан: FLQ манифесті Квебек провинциясының француз және ағылшын тілдес БАҚ-тарында жарияланады. 10 қазан: Монреаль, Квебек: FLQ-ның Шение ұяшығының мүшелері Квебек еңбек министрі Пьер Лапорттың үйіне жақындасады, ол сол кезде үйінің алдындағы газоннан немере інісімен футбол ойнап жатыр. Олар Лапортты ұрлап кетеді. 11 қазан: КВС Пьер Лапорттың Квебек премьер-министрі Роберт Бурассаға тұтқындалғаннан кейін жазған хатын жариялайды. 12 қазан: Генерал Жиль Турко федералды үкіметтің өтініші бойынша Монреаль аймағындағы федералды мүлікті күзету үшін Корольдік 22-ші полкінің әскерлерін жібереді. FLQ Джеймс Кросс пен Пьер Лапортты босату үшін келіссөздер жүргізу үшін адвокат Роберт Лемионы тағайындайды. Квебек үкіметі Роберт Демерді тағайындайды. 13 қазан: Премьер-министр Трюдо әскери қатысу туралы CBC сұхбатында журналист Тим Ральфтен оның орнында не істерін сұрайды. Ральф Трюдодан қаншалықты шараларға баруға дайын екенін сұрағанда, Трюдо: «Көріңіздер», - деп жауап береді. 14 қазан: Рене Левеск пен Клод Райан сияқты Квебектің 16 көрнекті тұлғасы «екі кепілді саяси тұтқындарға айырбастау» туралы келіссөздер жүргізуді талап етеді. FLQ-ның адвокаты Роберт Лемиус Монреаль университетінің студенттерін FLQ-ны қолдау үшін сабақтарға бойкот жасауға шақырады. 15 қазан: Квебек қаласы: Лемье мен Демерс адвокаттарының келіссөздері аяқталады. Квебек үкіметі Ұлттық қорғаныс заңына сәйкес «азаматтық билікке көмек көрсету» үшін Канада әскерінің араласуын ресми түрде сұрайды. Үш оппозициялық партия, соның ішінде Квебек партиясы Ұлттық Ассамблеяда жиналып, бұл шешіммен келіседі. Сол күні Монреаль университетінде сепаратистік топтарға сөйлеуге рұқсат беріледі. Роберт Лемье FLQ-ны қолдау үшін Пол Сове аренасында 3000 студенттен митинг ұйымдастырады; еңбек көшбасшысы Мишель Шартранд FLQ-ны қолдаудың артып келе жатқанын хабарлайды. Бұл митинг көптеген канадалықтарды қорқытады, олар оны Квебектегі тікелей көтерілістің бастамасы деп санайды. 16 қазан: Премьер-министр Бурасса Канада үкіметінен Квебек үкіметіне «төтенше жағдайларды» жариялауға және «күдіктілерді қамауға алуға және ұстап тұруға» рұқсат беруді ресми түрде сұрайды. Бұл Соғыс шаралары заңының күшіне енуіне әкеледі, ол habeas corpus-ты тоқтатуға және полицияға қамауға алудың кең өкілеттіктерін беруге мүмкіндік береді. Монреаль қаласы бұрынғы күні де осындай өтініш жасаған болатын. Бұл шаралар таңғы сағат 4-те күшіне енді. Премьер-министр Трюдо Соғыс шаралары заңының енгізілгенін хабарлап, хабар таратады. 17 қазан: Монреаль, Квебек: FLQ-ның Шение ұяшығы Пьер Лапорттың өлімі туралы хабарлайды. Ол құшақтап өлтірілген, содан кейін көліктің багажына салынып, Монреальдан бірнеше шақырым қашықтықтағы Сент-Хуберт әуежайының жанындағы орманға тастап кеткен. Полицияға Пиер Лапорттың өлімі туралы хабарламада оны «жұмыссыздық пен ассимиляция министрі» деп мазақтап атаған. «Азаттық ұяшығы» Джеймс Кросты ұстап тұрған тағы бір хабарламада олар оған өлім жазасын белгісіз мерзімге тоқтататынын, талаптары орындалғанша босатылмайтынын және егер «фашистік полиция» оларды тауып алып, араласуға тырысса, ол өлім жазасына кесілетінін мәлімдейді. Олардың талаптары: Полиция есептерінде (2010 жылға дейін жарияланбаған) Пьер Лапорт күрес кезінде қасақана емес, жазатайым түрде өлгені айтылады. FLQ кейіннен оның өлімін өз пайдасына пайдаланып, үкіметке оларды қабылдауға көндіруді көздеген. 18 қазан: «Біздің халқымыздың мүддесіне қайғылы түрде қайшы келетін бүлікшілдік пен терроризм» әрекеттерін айыптай отырып, журналист, саясаткер және болашақ Квебек премьер-министрі Рене Левеск Соғыс шаралары заңын былай деп сынады: «Революциялық армияның мөлшері туралы (дәлелдер) алғанға дейін, біз осындай аз, сандық тұрғыдан маңызды емес топтың қатысуына сенеміз, сондықтан Соғыс шаралары заңын енгізу асығыс және шамадан тыс реакция болды, әсіресе олар осы режимді қанша уақыт сақтауды жоспарлап отырғанын ескерсек». 6 қараша: Полиция FLQ-ның Шение ұяшығының жасырынған жерін шабады. Үш мүше қашқанмен, Бернар Лорти қамауға алынып, Пьер Лапортты ұрлау және өлтіруде айыпталады. 3 желтоқсан: Монреаль, Квебек: 62 күн тұтқында болғаннан кейін, британдық сауда комиссары Джеймс Кросс FLQ Азаттық ұяшығы тарапынан адвокаттар Бернар Мерглер мен Роберт Демерс арасындағы келіссөздерден кейін босатылады. Сонымен қатар, бес күдікті, Марк Карбоно, Ив Ланглуа, Жак Ланкто, Жак Коссетт Трюдель және оның әйелі Луиз Ланкто Канада үкіметінің Фидель Кастроның келісімімен Кубаға қауіпсіз өтуге рұқсат алады. Олар Канада әскери ұшағымен Кубаға жеткізіледі. Жак Ланкто осы жылдың басында Израиль консулын ұрлауға тырысқан және содан кейін босатылған адам. 23 желтоқсан: Премьер-министр Пьер Трюдо 1971 жылғы 5 қаңтарға дейін Квебекке орналасқан барлық әскерлерді қайтаруға бұйрық береді. 28 желтоқсан: Сент-Люк, Квебек: Шение ұяшығының әлі де іздеуде жүрген үш мүшесі, Поль Роз, Жак Роз және Франсис Симар шаруа қожалығындағы 6 метрлік туннельде жасырынып отырған күйде ұсталады. Олар кейіннен Пьер Лапортты ұрлау және өлтіруде айыпталады.

October 5: Montreal, Quebec: Two members of the "Liberation Cell" of the FLQ kidnap British diplomat James Cross from his home. The kidnappers are disguised as delivery men bringing a package for his recent birthday. Once the maid lets them in, they pull out a rifle and a revolver and kidnap Cross. This is followed by a communiqué to the authorities containing the kidnappers' demands, which included the exchange of Cross for "political prisoners", a number of convicted or detained FLQ members, and the CBC broadcast of the FLQ Manifesto. The terms of the ransom note are the same as those found in June for the planned kidnapping of the U. S. consul. At this time, the police do not connect the two. October 8: Broadcast of the FLQ Manifesto in all French and English speaking media outlets in Quebec. October 10: Montreal, Quebec: Members of the Chénier Cell of the FLQ approach the home of the Quebec Minister of Labour, Pierre Laporte, while he is playing football with his nephew on his front lawn. These members kidnap Laporte. October 11: The CBC broadcasts a letter from captivity from Pierre Laporte to the Premier of Quebec, Robert Bourassa. October 12: General Gilles Turcot sends troops from the Royal 22e Régiment to guard federal property in the Montreal region, by request of the federal government. Lawyer Robert Lemieux is appointed by the FLQ to negotiate the release of James Cross and Pierre Laporte. The Quebec government appoints Robert Demers. October 13: Prime Minister Trudeau is interviewed by the CBC with respect to the military presence. In a combative interview Trudeau asks the reporter, Tim Ralfe, what he would do in his place. When Ralfe asks Trudeau how far he would go, Trudeau replies, "Just watch me". October 14: Sixteen prominent Quebec personalities, including René Lévesque and Claude Ryan, call for negotiating "exchange of the two hostages for the political prisoners". FLQ's lawyer Robert Lemieux urges Université de Montréal (University of Montreal) students to boycott classes in support of FLQ. October 15: Quebec City: The negotiations between the lawyers Lemieux and Demers are put to an end. The Government of Quebec formally requests the intervention of the Canadian army in "aid of the civil power" pursuant to the National Defence Act. All three opposition parties, including the Parti Québécois, rise in the National Assembly and agree with the decision. On the same day separatist groups are permitted to speak at the Université de Montréal. Robert Lemieux organizes 3,000 students in a rally in Paul Sauvé Arena to show support for the FLQ; labour leader Michel Chartrand announces that popular support for FLQ is rising The rally frightens many Canadians, who view it as a possible prelude to outright insurrection in Quebec. October 16: Premier Bourassa formally requests that the government of Canada grant the government of Quebec "emergency powers" that allow them to "apprehend and keep in custody" individuals. This results in the implementation of the War Measures Act, allowing the suspension of habeas corpus, giving wide reaching powers of arrest to police. The City of Montreal had already made such a request on the previous day. These measures came into effect at 4:00 a. m. Prime Minister Trudeau makes a broadcast announcing the imposition of the War Measures Act. October 17: Montreal, Quebec: The Chénier cell of the FLQ announces that hostage Pierre Laporte has been executed. He was strangled and then stuffed in the trunk of a car and abandoned in the bush near Saint Hubert Airport, a few miles from Montreal. A communique to police advising that Pierre Laporte has been executed refers to him derisively as the "minister of unemployment and assimilation". In another communique issued by the "Liberation cell" holding James Cross, his kidnappers declare that they are suspending indefinitely the death sentence against him, that they will not release him until their demands are met, and that he will be executed if the "fascist police" discover them and attempt to intervene. The demands they make are: Controversially, police reports (which were not released to the public until 2010) state that Pierre Laporte was accidentally killed during a struggle. The FLQ subsequently wanted to use his death to its advantage by convincing the government that they should be taken seriously. October 18: While denouncing the acts of "subversion and terrorism – both of which are so tragically contrary to the best interests of our people", columnist, politician, and future Premier of Quebec René Lévesque criticizes the War Measures Act: "Until we receive proof (of the size the revolutionary army) to the contrary, we will believe that such a minute, numerically unimportant fraction is involved, that rushing into the enactment of the War Measures Act was a panicky and altogether excessive reaction, especially when you think of the inordinate length of time they want to maintain this regime." November 6: Police raid the hiding place of the FLQ's Chénier cell. Although three members escape the raid, Bernard Lortie is arrested and charged with the kidnapping and murder of Pierre Laporte. December 3: Montreal, Quebec: After being held hostage for 62 days, kidnapped British Trade Commissioner James Cross is released by the FLQ Liberation Cell after negotiations between lawyers Bernard Mergler and Robert Demers. Simultaneously, the five known kidnappers, Marc Carbonneau, Yves Langlois, Jacques Lanctôt, Jacques Cossette Trudel and his wife, Louise Lanctôt, are granted safe passage to Cuba by the government of Canada after approval by Fidel Castro. They are flown to Cuba by a Canadian Forces aircraft. Jacques Lanctôt is the same man who, earlier that year, had been arrested and then released on bail for the attempted kidnapping of the Israeli consul. December 23: Prime Minister Pierre Trudeau announces that all troops stationed in Quebec will be withdrawn by January 5, 1971. December 28: Saint Luc, Quebec: The three members of the Chénier Cell still at large, Paul Rose, Jacques Rose, and Francis Simard, are arrested after being found hiding in a 6m tunnel in a rural farming community. They would later be charged with the kidnapping and murder of Pierre Laporte.

Соғыс шаралары туралы заң және әскери қатысу

Трюдоға CBC тілшісі Тим Ральф FLQ-ны тоқтату үшін қаншалықты шалқалауға дайын екенін сұрағанда, ол: «Маған қараңыз» деді. Үш күннен кейін, 16 қазанда, Трюдо төрағалығымен өткен кабинет отырысында генерал-губернаторға Квебек премьер-министрі Роберт Бурасса мен Монреаль мэрі Жан Драпоның өтініші бойынша Соғыс шаралары заңын қолдану туралы кеңес берді. Соғыс шаралары заңы полицияға тұтқындау және қамауға алудың кең өкілеттіктерін берді. Бұл ереже таңғы сағат 4-те күшіне енді, содан кейін FLQ мүшелері және оларға көмектескендер деп күдіктелген жүздеген адам ұсталды. Барлығы 497 адам ұсталды, оның ішінде кәсіби одақ белсендісі Мишель Шартран, әнші Паулин Жюльен және оның серігі, Квебек провинциясының болашақ министрі Жеральд Годин, ақын Гастон Мирон, доктор Анри Беллемар, қарапайым өмірді жақтаушы Серж Монго, CBC журналисі Ник Ауф дер Маур және кіші продюсер. Бұл шара FLQ-мен келіссөздер күйрегеннен кейін және Квебек премьер-министрі FLQ жоспарындағы келесі қадамға тап болғаннан кейін қабылданды. Сол кезде Квебек пен Канаданың қалған бөлігінде жүргізілген сауалнамалар Соғыс шаралары заңын қолдаудың жоғары деңгейін көрсетті. 1970 жылғы желтоқсандағы Gallup сауалнамасында 89% ағылшын тілді канадалықтар мен 86% француз тілді канадалықтар Соғыс шаралары заңын қолдағандығын көрсетті. Олардың 6% және 9% қарсы болды, ал қалған 5% шешім қабылдамады. Канада армиясының ең танымал француз-канад полкі, «Ван Дус» деп белгілі i=unset Монреальге ғимараттарды күзетуге жіберілді. Квебектегі ағылшын тілді полктардың әскерлерін азаматтық билікке көмек ретінде жөнелту саяси тұрғыдан қиындық тудыратыны түсінікті болды. Операция барысында армия Квебектегі ғимараттарды күзету үшін негізінен француз-канад сарбаздарын орналастырды. I=unset Квебек қаласында орналасқан, бірақ «Ван Дустың» Квебектің ең ірі қаласы Монреальде күзеттік міндеттерді орындауы қоғамдық пікірді ренжітуі мүмкін деп саналды. Қазан дағдарысы – бейбіт уақытта Соғыс шаралары заңын қолданудың жалғыз жағдайы болды. FLQ заңсыз ұйым деп жарияланды, яғни Соғыс шаралары заңына сәйкес полиция FLQ-мен байланысы бар деп санайтын кез келген адамды тұтқындауға, тексеруге және ұстауға толық құқылы болды: «Бұл топтың мүшесі болған, оның іс-әрекеттеріне қатысқан немесе оны қандай да бір жолмен қолдаған адам бес жылдан аспайтын мерзімге бас бостандығынан айырылуы мүмкін. Мұндай мақсатта ұсталған адам 90 күнге дейін кепілсіз ұсталуы мүмкін». Соғыс шаралары заңы күшіне енген алғашқы 24 сағатта полиция заңсыз ұйымға қатысы бар деген күдікпен ұсталғандарды ұстауға жұмылдырылды. Полиция 3000 іздеу жүргізіп, 497 адамды ұстады. Соғыс шаралары заңы тұтқындалған адамдардың көптеген құқықтарын бұзды және шектеді: «Соғыс шаралары заңы бойынша ұсталғандардың барлығына әділ сот процесінен бас тартылды. Хабеас корпус (адамның судьядан заңды түрде ұсталғанын растауды талап ету құқығы) тоқтатылды. Сот күдіктіні қылмыспен айыптамас бұрын жеті күнге қамауға ала алады. Сонымен қатар, бас прокурор жеті күн аяқталар алдында айыпталушыны 21 күнге дейін ұстауға бұйрық бере алады. Тұтқындарға заңгерлермен кеңесуге рұқсат берілмеді, ал көпшілігі байланыссыз ұсталды». Ұсталғандардың бірнешеуі тексеру әдісіне наразылық білдірді. Алайда, кейін сұхбаттасқандардың көпшілігі шағымдануға негіз жоқ екенін айтты, ал бірнешеуі тексерулер мен іздеулердің сыпайылығына назар аударды. Бірнеше сыншы (әсіресе Томми Дуглас және Жаңа демократиялық партияның кейбір мүшелері) Трюдоның азаматтық бостандықтарды шектеу үшін Соғыс шаралары заңын қолдану туралы кеңес беруі шамадан тыс екенін және бұл оқиғаның тудырған прецеденті қауіпті деп сенді. Федералды прогрессивті консервативті партияның жетекшісі Роберт Стенфилд бастапқыда Трюдоның әрекеттерін қолдады, бірақ кейін оған өкінді. 1972 жылы консервативті көлеңкелік кабинеттегі қорғаныс сыншысы Майкл Форрестолл Трюдо Соғыс шаралары заңын қайта қолдануы мүмкін екенін мәлімдегенде: «бір топ канадалықтардың еркіне қарсы басқа топ канадалықтардың еркін күштеп жүзеге асыру үшін әскерді әдейі пайдалану қарулы күштердің беделіне зиян келтіреді» деп ескертті. Осы мәлімдемеге, жеті жыл бойы бомбалауларға және қоғамның барлық салаларында жасырын тараған күшті ұйымның бейнесін көрсетуге тырысқан хабарламаларға байланысты билік маңызды шаралар қабылдады. 1970 жылғы қазан айындағы оқиғалар Квебек тәуелсіздік қозғалысының зорлық-зомбылыққа бейім фракциясының қолдауын айтарлықтай...

When Trudeau was asked by CBC reporter Tim Ralfe how far he was willing to go to stop the FLQ, he replied: "Just watch me." Three days later, on October 16, the Cabinet, under Trudeau's chairmanship, advised the governor general to invoke the War Measures Act at the request of the Premier of Quebec, Robert Bourassa; and the Mayor of Montreal, Jean Drapeau. The War Measures Act gave sweeping powers of arrest and internment to the police. The provisions took effect at 4 a. m. and, shortly after that, hundreds of suspected FLQ members and sympathizers were rounded up. In total, 497 people were arrested, including union activist Michel Chartrand, singer Pauline Julien and her partner, future Quebec Minister Gérald Godin, poet Gaston Miron, Dr. Henri Bellemare, simple living advocate Serge Mongeau, and CBC journalist Nick Auf der Maur and a junior producer. This act was imposed after the negotiations with the FLQ had broken down, and the premier of Quebec was facing the next stage in the FLQ's agenda. At the time, opinion polls in Quebec and the rest of Canada showed overwhelming support for the War Measures Act; in a December 1970 Gallup Poll, it was noted that 89% of English speaking Canadians and 86% of French speaking Canadians supported the introduction of the War Measures Act. They respectively showed 6% and 9% disapproval while the remaining 5% of each population was undecided. The i=unset, more commonly known as the "Van Doos", the most famous French Canadian regiment in the Canadian Army, was deployed to Montreal to guard buildings. It was understood that deploying troops from English speaking regiments in Quebec as an aid to civil power would be politically problematic. Throughout the operation, the Army made a point of deploying primarily French Canadian soldiers to guard buildings in Quebec. The i=unset was based in Quebec City, but it was felt that having the "Van Doos" perform guard duty in Montreal, the largest city in Quebec, would be less likely to offend public opinion. The October Crisis was the only occasion in which the War Measures Act was invoked in peacetime. The FLQ was declared an unlawful association, which meant that, under the War Measures Act, the police had full power to arrest, interrogate, and hold anyone whom they believed was associated with the FLQ: "A person who was a member to this group, acted or supported it in some fashion became liable to a jail term not to exceed five years. A person arrested for such a purpose could be held without bail for up to ninety days." It is estimated that within the first 24 hours of the War Measures Act being put in place, police had mobilized to arrest suspects of the unlawful organization. The police conducted 3000 searches, and 497 people were detained. The War Measures Act also violated and limited many human rights of people being incarcerated: "Everyone arrested under the War Measures Act was denied due process. Habeas corpus (an individual's right to have a judge confirm that they have been lawfully detained) was suspended. The Crown could detain a suspect for seven days before charging them with a crime. In addition, the attorney general could order, before the seven days expired, that the accused be held for up to 21 days. The prisoners were not permitted to consult legal counsel, and many were held incommunicado." Several of those detained were upset by the method of their interrogation. However, most of those interviewed after had little cause to complain, and several even commented on the courteous nature of the interrogations and searches. A few critics (most notably Tommy Douglas and some members of the New Democratic Party) believed that Trudeau was excessive in advising the use of the War Measures Act to suspend civil liberties and that the precedent set by this incident was dangerous. Federal Progressive Conservative leader Robert Stanfield initially supported Trudeau's actions but later regretted doing so. In 1972, Michael Forrestall, the defence critic in the Conservative shadow cabinet, warned when Trudeau stated he would use the War Measures Act again, "the deliberate use of the military to enforce the will of one group of Canadians over the will of another group of Canadians is detrimental to the credibility of the armed forces." Given this declaration, seven years of bombings, and communiques throughout that time that strove to present an image of a powerful organization spread secretly throughout all sectors of society, the authorities took significant action. The events of October 1970 marked a significant loss of support for the violent wing of the Quebec sovereigntist movement. This came after it had gained support over nearly ten years and increased support for political means of attaining independence, including support for the sovereigntist Parti Québécois, which went on to take power at the provincial level in 1976. In 1987, after the defeat of the Meech Lake Accord, which sought to amend the Constitution of Canada to resolve the passage by a previous government of the Constitution Act 1982 without Quebec's ratification, a pro independence political party, the Bloc Québécois, was also created at the federal level. The deployment of the military as an aid to civil power was very unpopular with the senior leadership of the Canadian Forces.

Танымал мәдениетте

Революция сценарийі, Солтүстік Ирландиялық канадалық жазушы Брайан Мурдың Квебектің қазан дағдарысының маңызды оқиғаларын көркемдеп баяндаған туындысы, 1971 жылдың соңында Канада мен АҚШ-та жарық көрді. Канадалық драматург Джордж Риганың «Бетсіз добушының тұтқындары» атты пьесасы қазан дағдарысынан шабыттанды. Ванкуверлік Playhouse театры оны сахнаға қоймауды шешті, себебі ол тым даулы деп есептелді. «Action: The October Crisis of 1970» және «Reaction: A Portrait of a Society in Crisis» – Робин Спридің 1973 жылғы екі деректі фильмі. 1974 жылдың қыркүйегінде Мишель Браульттің режиссерлігімен түсірілген «Ордерлер» (Les Ordres) тарихи фильмі жарық көрді. Фильм қазан дағдарысының оқиғалары мен соғыс шараларының Квебек халқына тигізген әсеріне негізделген. Квебек режиссері Пьер Фалардо 1994 жылы Фрэнсис Симардың кітабы бойынша қазан дағдарысының бір нұсқасын баяндайтын «Октябрь» атты фильм түсірді. «Nô» фильмінің бір бөлігі қазан дағдарысы кезінде Монреальде өтеді және FLQ мүшелерінің бомбалау жоспарларын көрсетеді. CBC Television 2000 жылы екі сағаттық «Қара қазан» деректі бағдарламасын жасады, онда дағдарыс оқиғалары егжей-тегжейлі талқыланды. Бағдарламада Канаданың бұрынғы премьер-министрі Пьер Эллиотт Трюдо, Квебектің бұрынғы әділет министрі Жером Шокетт және басқа да тұлғалармен сұхбаттар берілді. Ad Hoc Films Montreal / Tele Quebec компаниясының 2001 жылғы «La Belle province» деректі фильмі Пьер Лапорттың өліміне әкелген оқиғаларды бейнелейді. 2004 жылы Ad Hoc Films Montreal / Tele Quebec компаниясының «L'Otage» деректі фильмінде Ричард Кросс, оның әйелі және қызы 1970 жылдың қазан айындағы қиындықтарын еске алады. «Tout le monde en parlait «La crise d'Octobre I» Radio Canada 2010» – 1970 жылдың қазан айындағы оқиғаларды баяндайтын деректі фильм. 2006 жылдың 12 қазанында қазан дағдарысының кейбір эпизодтары туралы сегіз бөлімді мини-сериал жарық көрді. «Just Watch Me: A Trudeau Musical» атты 2015 жылғы пьеса Ванкувердегі Fringe фестивалінде қойылды.