Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа әлем маймылының түрлері Қызыл арқалы сақы (Chiropotes chiropotes) – Оңтүстік Америкаға тән Жаңа әлем маймылы. Ол сақының бір түрі.
Species of New World monkey
The red backed bearded saki (Chiropotes chiropotes) is a New World monkey, from South America. It is a species of bearded saki.
Сипаттамасы мен физикалық сипаттамалары
Қызыл арқалы сақының, әсіресе еркектердің, қалың сақалы бар. Басының екі жағында шашы шоғы болып өседі. Денесі тығыз түкпен толығымен жабылып, түсі қызылдан сары алтынға дейін өзгереді. Оның тұтқыр емес, бұталы құйрығы денесінің ұзындығына шамалас. Әйелдер әдетте еркектерден кішілеу болады. Еркектердің ұзындығы шамамен 45 см, салмағы 2,6-7,1 кг аралығында. Ол төрт аяғымен жүреді, бірақ тік тұрып та жүре алады.
The Red backed bearded saki has a thick beard, especially males. It has a shock of hair on each side of its head. Its body is entirely covered with dense hair whose colour varies from red to yellowish gold. Its non prehensile, bushy tail is almost as long as its body. Females are generally smaller than males. The latter is about 45 cm long and between 2.6 and 7.1 kg. It moves on its four legs but is able to stand upright.
Диета
Қызыл арқалы сақилер негізінен жеміс жейтін жануарлар, тұқымдармен, гүлдермен, жаңғақтармен және жемістермен қоректенеді, бірақ олардың рационына сонымен қатар жәндіктер, дернәсілдер және кенелер де кіреді. Олар шамамен 100 түрлі өсімдік түрін жей алады.
Red backed bearded sakis are primarily frugivores, feeding on seeds, flowers, nuts and fruits but their diet also includes insects, larvae and spiders. They can eat about 100 different species of plants.]]
Мінез-құлық
Хиропоталар күндізгі приматтар, яғни олар күн шығудан күн батуға дейін белсенді болады.
Chiropotes are diurnal primates, that is to say they are active from sunrise to just before sunset.
Қорғау
Қызыл арқалы сақыларды Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) жойылып бара жатқан түрлерге жатқызбайды, тіпті кейде оларды еті үшін аулайды. Әлемдегі зообақтарда 27 қызыл арқалы сақы бар. 2003 жылғы зерттеуде C. israelita мен C. chiropotes түрінің эталондық үлгісі тікелей салыстырылмаған, бірақ Венесуэладағы сақылар C. israelita түріне жатады деп есептеледі, ал C. chiropotes сол елде кездеспейді. Бұл жағдай israelita-ны C. chiropotes-тің кіші атауы ретінде қалдыруы мүмкін, соның салдарынан 2002 жылы ұсынылған таксономияға сәйкес келеді. Осы шатасудың нәтижесінде 2008 жылы IUCN C. sagulatus және C. israelita түрлерін мойындамады, Амазонка өзенінің солтүстігіндегі барлық сақыларды C. chiropotes деп сақтады. Дегенмен, chiropotes түрінің атауының нақты қай популяцияға жататыны белгісіз болғанымен, Амазонка өзенінің солтүстігінде екі ерекше сақы популяциясы бар екені анық: Бранко өзенінен шығысқа қарай – қызыл арқалы, ал Бранко өзенінен батысқа қарай – қоңыр арқалы.
Red backed bearded sakis are not considered endangered by the International Union for Conservation of Nature (IUCN), even if they are sometimes hunted for their meat. There are 27 red backed bearded sakis in zoos around the world. In the study in 2003, a direct comparison of C. israelita and the type specimen of C. chiropotes was not included, but it is assumed that bearded sakis in Venezuela are C. israelita, while C. chiropotes is not present in that country, which could leave israelita as a junior synonym of C. chiropotes, thereby matching the taxonomy proposed in 2002. Due to this confusion, neither C. sagulatus nor C. israelita were recognized by the IUCN in 2008, which maintained all bearded sakis north of the Amazon River as C. chiropotes. However, regardless of the uncertainties over exactly what population the species name chiropotes belongs to, it is clear that there are two distinct populations of bearded sakis north of the Amazon River: A reddish backed from the Branco River and eastward, and a brown backed from the Branco River and westward.