Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ароман киносының негізін қалаушылары (1880 – 1960 жж.)
Aromanian cinema pioneers (c. 1880 c. 1960)
Олар жергілікті фотостудияда танымал болды және 1906 жылы Румыния королі Кароль I-ден Бухарест мерекелік көрмесіне қатысуға шақыру алды, онда олар өз жинағы үшін алтын медаль жеңіп алды және корольдің ресми фотографтары болуға шақырылды. Олар 1911 жылы Осман сұлтанының, ал 1929 жылы Югославия королі Александр Караджорджевичтің ресми фотографтары болды. 1921 жылы олар Манаки деп аталған ашық ауадағы кинотеатр салып, кейіннен оны кинотеатрға айналдырды, ол 1939 жылы өртеніп кетті. Солтүстік Македонияның Ұлттық архиві Манаки ағайындарының 17 000-нан астам фотосуреті мен 2 000 метрден астам кинофильмін сақтап қалды. Ағайындар бірқатар тарихи оқиғаларды – Ильинден көтерілісін, Балқан соғыстарын, Бірінші дүниежүзілік соғысты және Манастырдың Осман империясының консулдығы және әскери орталығы ретінде дамуын құжаттады.
They made a name for themselves in their local photography studio and, in 1906, they received an invitation from King Carol I of Romania to participate in the Bucharest Jubilee Exhibition, where they won a gold medal for their collection and were asked to be the King's official photographers. They became the official photographers of the Ottoman Sultan and the King of Yugoslavia Alexander Karađorđević, in 1911 and 1929, respectively. In 1921 they built an outdoor cinema named Manaki and later transformed it into a movie theater, which was destroyed by a fire in 1939. The National Archive of North Macedonia preserves more than 17,000 photos and over 2,000 meters of movie film from the brothers Manaki. The brothers documented a number of historical events—the Ilinden Uprising, the Balkan Wars, World War I, and the development of Manastir as a consulate and military center of the Ottoman Empire.
Ерте өмір
Ағалар Осман империясының Манастыр вилайеті Гревена қаласына жақын Авдела ауылында дүниеге келді. Мильтон 1882 жылы, ал Янаки 1878 жылы туған. Олардың аромандық отбасы бай жер иелері болды, ал ата-аналары мал сатумен және ақша берумен айналысты. 1860 жылдары бұл аймақ аромандар арасында румындық ұлттық қозғалыстың орталығына айналды. Әкесі Димитриос осы қозғалысқа қосылды, соның салдарынан ағалар аромандық өзіндігін дамыта бастады. Екеуі де Авделладағы румын бастауыш мектебінде білім алды. Мильтон Яньядағы румын орта мектебінде, ал Янаки Манастырдағы румын орта мектебінде оқыды. Янаки орта мектеп жылдарында сурет салу, каллиграфия және фотосуретке қызығушылық танытты. Мильтон орта мектепке қызығушылық танытпады және бір жыл оқығаннан кейін білімін тоқтатты; ата-анасы оны қолөнер үйрену үшін Гревенаға жіберді, бірақ ол үйге қайтып, ата-анасының күтімінде болды. Янаки орта мектепті бітірген соң мұғалім болып жұмыс істеді.
The brothers were born in the village of Avdella near the town of Grevena, Vilayet of Manastir, Ottoman Empire. Milton was born in 1882 and Yanaki was born in 1878. Their Aromanian family were wealthy land owners and their parents were livestock dealers and lenders. The area became a center of the Romanian national movement among the Aromanians in the 1860s. Their father, Dimitrios, joined the movement, and to some extent the brothers developed a sense of Aromanian identity. They both attended Romanian elementary school in Avdella. Milton studied at the Romanian high school in Yanya and Yanaki at the Romanian high school in Manastir. Yanaki was interested in painting, calligraphy, and photography, during his high school years. Milton was not engaged by high school and dropped out after completing one year; his parents sent him to Grevena to learn a craft, but he returned home and was supported by his parents. After completing high school, Yanaki worked as a teacher.
Фотография және кинодағы мансабы
Янаки 1898 жылы өзінің алғашқы фотостудиясын ашқанда Яньядағы румын мектебінде сурет мұғалімі болып жұмыс істеген. Янаки ағасынан өзімен бірге фотосуретке түсуді сұрады. Янаки фотосуретке қызығушылық танытып, тез арада сурет салу шеберлігін үйренді. Янаки көптеген келіссөздерден кейін Румелия эялетінің, Манастыр вилайетінің астанасы – Манастырдың бас көшесінде жер учаскесін сатып алды. 1904 жылы ағайындылар өздерінің жеке шеберханасын салуға кірісті, оны «Фотографиялық өнер шеберханасы» деп атады. 1905 жылы Янаки Манастырға тұрақты түрде көшіп келді. Милтон бастапқыда студияда тазалаушы болып жұмыс істеді, жабдықтарды күтіп ұстады, бірақ кейін фотосуретке үйреніп, тез арада біліктілігін көрсетті. Осы кезеңде Милтон Ішкі Македониялық революциялық ұйымына қатыса бастады деп болжанады. Милтон Ароманиялық революционерлердің шамамен елу суретін түсірді. Сондай-ақ, Милтон Бітоланың 2-ші революциялық комитеті үшін Албаниядан Македонияға қару-жарақ тасымалдауға көмектесті деп есептеледі. Манакилер саяхатқа құштар болды. Олар Еуропаның көптеген астаналарына жеке-жеке сапар шекті. 1905 жылы Бухарестке сапарға шыққан ағайындыларға кинокамераларды Лондоннан сатып алуға болатыны айтылды. Янаки қызығушылық танытты және Париж мен Вена арқылы саяхаттаған кезде Англияда тоқтап, Чарльз Урбан сауда компаниясынан Bioscope 300 кинокамерасын сатып алды. Бұл камерамен олар 114 жастағы әжесі Деспинаны түсірді; бұл оңтүстік-шығыс Еуропада түсірілген алғашқы фильм болды. Фильм ағайындыларға әсер еткен алғашқы Люмьер ағайындыларының фильмінен кейін бірнеше жылдан кейін ғана түсірілді. Король Кароль I оларды 1906 жылдың 5-12 қарашасында өткен Бухарест юбилейлік көрмесіне қатысу үшін екінші рет Румынияға шақырды. Олар өз жұмыстары үшін алтын және күміс медаль алып, Румыния корольінің ресми фотографтары аталды. Ағалар аймаққа барып, көбінесе арамалықтар тұратын ауылдарды суретке түсірді. Фотографиялық жұмысымен қатар, бауырластар деректі фильмдер түсіре бастады. 1908 және 1909 жылдардағы жас түркі төңкерісі кезінде олар 450-ге жуық фотосурет пен сол кезеңнің әрбір маңызды оқиғасын жазған қысқа фильм түсірді. 1909 жылы олар Манастырға келген корольдік румын делегациясының фотосуреттерін түсіріп, сериялы суретке түсірді. Олар сондай-ақ 1911 жылы Түркияның солтаны Мехмед V-нің Манастырға сапарын түсірді. Милтон Селаник (қазіргі Салоники) портына барды, онда ол солтанның қайықпен келгенін, содан кейін Селаник-Манастыр бағытындағы солтанның пойыз сапарын, солтанның Манастырдағы темір жол вокзалында қабылдауын, сондай-ақ солтанның сапарына арналған іс-шараларды жазды. Сол жылы олар Осман сұлтанның ресми фотографтары болып тағайындалды. Бірінші Балқан соғысы 1912 жылы 18 қазанда Сербия, Черногория, Болгария және Грекия арасында басталды. Бухарест келісімінің нәтижесінде Манастыр қаласын 1912 жылы 6 қарашада серб әскері басып алды. Милтон мен Янаки Сербияның офицерлері мен сарбаздарының және Югославия Корольдігінің маңызды саяси қайраткерлерінің 200-ден астам суретін түсірді. 1914 жылдың басында Милтон Манаки ата-анасы мен туыстарын көру үшін Гревена мен Авделлаға сапар шекті. Үйіне оралғаннан кейін ол Сербия қарулы күштеріне қабылданды, бірақ Сербияның жоғары билігімен байланысқа түскендіктен, көп ұзамай босатылды. 1914 - 1915 жылдардағы соғыстар мен қақтығыстардан бауырластар көп жұмыс істемеді, олар қаржы жағынан қиындыққа ұшырады. Олар әр түрлі клиенттерден қарыз алды. Сербия әскері Битоладан кеткенде, болгар офицерлері бауырластардың ательесін тексеріп, үш мылтық тапқан еді. Янаки Болгарияның Штрая ауылында жер сатып алып, жылқы өсіре бастады. Бірінші дүниежүзілік соғыста Битола бомбаға түсіп, қаза болғандықтан, Милтон Корче арқылы Салоникаға жиі баратын. 1916 жылы болгар және неміс офицерлері олардың суреттерін студияда түсіруді талап еткен кезде, олардың фотосуреттері қайта жанданды. Милтон болгар, неміс, серб, француз, итальяндық офицерлер мен сарбаздардың, сондай-ақ орыс еріктілерінің суреттерін көптеп тартқан. Бірақ 1916 жылдың екінші жартысында Битола қаласын серб және француз әскерлері қайтадан басып алды. Қаланы неміс және болгар әскерлері бомбалады. Олардың студиясына бомба түсіп, камералары мен басқа да жабдықтары қираған. 1919 жылы Болгариядағы тұтқындалудан оралған Янаки Милтонмен бірге қираған ательесін зейнеткерлікке шығаруға шешім қабылдады. Екі ағайынды 1921 жылы жаңа табыс көзі ретінде кино саласына енді. Олар фильм проекторын сатып алып, қаланың бас көшесі Широк Сокакқа ашық кинотеатр жасады. Олар Балқан және Македония аймағындағы маңызды тарихи оқиғаларды Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыс аралығында және соғыс кезінде суретке түсіргені үшін мақталады. Ағайындыларды құрметтеу үшін 1950 жылдың 21 мамырында алғаш рет ұйымдастырылған «Манаки ағайындыларының кинофестивалі» Битолада (Милтон өмірінің соңына дейін 60 жыл тұрған қала) өткізіледі. Фестивальде жеңімпазға олардың легендарлық камерасының атымен аталатын «Алтын камера 300» сыйлығы беріледі. Македонияның Кинотекасы 2012 жылы Манаки ағайындыларының фильмдерін қалпына келтіріп, цифрландыруға болатынын жариялады.
Yanaki was employed as an art teacher in a Romanian school in Yanya when he opened his first photographic studio in 1898. Yanaki asked his brother to join him and learn photography. Yanaki gained interest in photography and quickly learned the craft. Yanaki, after many negotiations, purchased a plot of land on the main street of the capital of the Rumelia Eyalet within Vilayet of Manastir—Manastir. In 1904 both brothers started to work on the construction of their independent workshop, which they named Atelier for Photographic Art. Yanaki permanently moved to Manastir in 1905. Milton initially worked as a cleaner in the studio, maintaining the equipment, but later he studied photography and quickly showed expertise. It is assumed that Milton began to participate in the Internal Macedonian Revolutionary Organization during this time. Milton took approximately fifty photographs of Aromanian revolutionaries in the organization. It is also believed that Milton helped transport arms from Albania to Macedonia for the 2nd Revolutionary Committee of Bitola. The Manaki had a passion for travel. They traveled separately through many of the European capitals. When the brothers went together to Bucharest in 1905, they were told that film cameras could be purchased in London. Yanaki was interested and while traveling through Paris and Vienna, he stopped in England to buy a Bioscope 300 film camera from Charles Urban Trading Company. With this camera they filmed their 114 year old grandmother Despina; this was the first film shot in southeastern Europe. The film was made only then years after the first Lumière brothers film, which had influenced the brothers. King Carol I invited them to visit Romania for a second time to participate in the Bucharest Jubilee Exhibition, a photographic contest, held from the fifth to the twelfth of November 1906. They won a gold and silver medal for their work and were named the official photographers of the Romanian King. The brothers traveled in the region to take photographs, mostly in Aromanian populated villages. Parallel to their photography work, the brothers started to film documentaries. During the Young Turk Revolution of 1908 and 1909, they took around 450 photographs and a short film that recorded every significant event of that period. In 1909, they filmed and made a series of photographs of the arrival of the royal Romanian delegation to Manastir. They also filmed the visit of the Turkish Sultan Mehmed V to Manastir in 1911—Milton traveled to the port of Selanik (now Thessaloniki) where he recorded the arrival of the Sultan by boat, then the Sultan's train journey on the Selanik–Manastir route, the Sultan's reception on the railway station in Manastir, as well as events held in honor of the visit of the Sultan. The same year they were honored as official photographers of the Ottoman Sultan. The First Balkan War started on 18 October 1912 between Serbia, Montenegro, Bulgaria, and Greece. Because of the Treaty of Bucharest, the town of Manastir was occupied by the Serbian army on 6 November 1912. Milton and Yanaki took over 200 photographs of Serbian officers and soldiers and important political figures of the Kingdom of Yugoslavia. In early 1914, Milton Manaki made a trip to Grevena and Avdella to see his parents and relatives. After returning home he was recruited by the Serbian armed forces, but he was soon released on account of his contacts with high Serbian authorities. Due to the conflicts and wars from 1914 to 1915, the brothers did not produce much work and got into financial trouble. They borrowed money from different clients. When the Serbian army withdrew from Bitola, Bulgarian officers inspected the brothers' atelier and found three shotguns, and although Milton had purchased these, Yanaki was interned in Bulgaria. Yanaki bought property in the Bulgarian village Straja and started breeding horses. Because of the bombing of Bitola in World War I, Milton constantly traveled through Korçë to Thessaloniki. Their photography worked revived In 1916 when Bulgarian and German officers wanted their pictures taken at the atelier. Milton produced a wide range of portraits of Bulgarian, German, Serbian, French, and Italian officers and soldiers as well as Russian volunteers. But in the second half of 1916, the city of Bitola was again occupied by Serbian and French soldiers. The city was bombed by German and Bulgarian forces. Bombs struck their atelier and destroyed their camera and other equipment. Yanaki returned from internment in Bulgaria in 1919, and decided with Milton to retire the destroyed atelier. The two brothers expanded their activity into the cinema in 1921 as a new source of revenue. They bought а film projector and made an outdoor cinema on the main street Shirok Sokak. They are credited for capturing the notable historical events of the Balkan and Macedonia region in the time before, during, and in between World War I and World War II. To honor the brothers, the Manaki Brothers Film Festival, first organized on 21 May 1950, is held in Bitola (where Milton reside for 60 years until his death). The festival holds a contest in which the winner receives the Golden Camera 300 award, named for their legendary camera. The Cinematheque of Macedonia announced in 2012 that the Manaki brothers' films would be restored and digitized.