Кіріспе

Жаңа әлем маймылының түрі
Түрлер қорабы
| name = Mantled howler
| image = Panamanian Male Adult Howler Monkey.jpg
| image2 = Mantled Howler Monkey (Alouatta palliata) (W ALOUATTA PALLIATA R1 C2).ogg
| image2 caption = Санта-Роза Ұлттық саябағында (Коста-Рика) жазылған Mantled howler дауысы
| status = VU
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| status2 = CITES A1
| status2 system = CITES
| status2 ref =
| genus = Alouatta
| species = palliata
| authority = (J. E. Gray, 1849)
| subdivision ranks = Subspecies
| subdivision = Alouatta palliata aequatorialis Alouatta palliata mexicana Alouatta palliata palliata
| range map = Alouatta palliata Range Map cropped.svg
| range map caption = Alouatta palliata таралу аймағы. Бұл денесінің екі жағындағы "жамылғы" деп аталатын ұзын қорғаушы түктеріне сілтеме жасайды. Еркектер жетілгенде, мүшеқап ақ түске айналады. Әйелдердің дене ұзындығы (құйрығын қоспағанда) шамамен , ал еркектердікі шамамен . Ересекті аналықтардың салмағы әдетте , ал еркектердің салмағы шамамен . Мантиялы айқайлаушы маймылдың басқа айқайлаушы маймыл түрлерімен бірнеше бейімделулері бар, олар оған жапырақпен қоректенуге мүмкіндік береді, яғни диетаның көп бөлігі жапырақтардан тұрады. Оның тіс тістері жапырақтарды жеуге көмектесетін биік қырғыш қырқаларға ие, ал еркектердің дауыс шығару органының жанындағы тіс сүйегі үлкейген. Еркектердің статусы әйелдерден жоғары, ал жас жануарлардың екеуі де әдетте ересектерге қарағанда жоғары статусқа ие. Жоғары статусқа ие жануарлар тамақ пен демалыс орындарына басымдық алады, ал альфа-еркекке жұптасу құқығы бірінші болып беріледі. Көптеген күтім шаралары қысқа болады және әдетте аналықтар нәрестелерді немесе ересек еркектерді күтіп-баптау үшін жасайды. Топ мүшелері арасындағы агрессивті қақтығыстар көбінесе байқалмайды. Дегенмен, капуциндер мен айқайлаушылар арасындағы жақын қарым-қатынастар кейде кездеседі, көбінесе жас балалардың бірге ойнауы, ал кейде капуциндер мен айқайлаушылар бір ағашта тамақтануы мүмкін, бір-бірін елемейтіндей. Бұл таңдамалылық жұтылатын уытты заттардың деңгейін төмендетуге мүмкіндік береді, өйткені әртүрлі түрлердің кейбір жапырақтарында уытты заттар бар. Басқа айқайлаушы маймылдар сияқты, мантиялы айқайлаушылардың көпшілігі үш түсті көруге ие. Бұл басқа жаңа әлем маймылдарынан ерекшеленеді, олардың көпшілігі екі түсті көреді. Мантиялы айқайлаушы маймылдың үш түсті көру қабілеті оның тамақтану ерекшеліктерімен байланысты деп саналады, бұл оған жас жапырақтарды (қызғылт түсті) ересек жапырақтардан ажыратуға мүмкіндік береді. Ол кейде басқа бұтаққа секіріп өтеді. Алайда, мантиялы айқайлаушы маймыл салыстырмалы түрде аз қозғалысты. Ол түнде және күнінің үштен екі бөлігінде ұйықтайды немесе демалады. Белсенді кезеңнің көп бөлігі тамақтануға жұмсалады, ал күнінің шамамен 4% әлеуметтік өзара әрекеттесуге жұмсалады. Ол өзінің барлық салмағын құйрығымен көтеріп ұстай алады, бірақ көбінесе құйрығымен және екі аяғымен ұстап тұрады.

Байланыс

Мантиялы айқайлаушы "айқайлаушы" атауын еркектердің шығаратын дауыстарынан алған, әсіресе таңертең және кешке, сондай-ақ қандай да бір алаңдатушы жағдайға жауап ретінде. Мантиялы айқайлаушы да дауыссыз қарым-қатынас түрлерін қолданады, мысалы, қиын әлеуметтік жағдайда "несепті сүрту". Бұл басқа айқайлаушылар, мысалы, мантиялы айқайлаушы, әлі байқалмаған жолдармен құралдарды қолдануы мүмкін екенін көрсетеді.

Көбею

Мантиялы айқайлаушы көп әйелді жұптасу жүйесін қолданады, онда бір еркек бірнеше әйелмен жұптасады. Альфа-еркектер әдетте өз мәртебесін 2,5-3 жылдай сақтайды, осы уақыт ішінде шамамен 18 шағатай тудыруы мүмкін. Жұптасу процесі аналық еркекке жақындасып, ритмикалық тіл қозғалыстарын жасағанда басталады. Еркек сондай тіл қозғалыстарымен жауап береді, содан кейін аналық румын көтеріп, жұптасуға мүмкіндік береді. Аналықтар химиялық сигналдарды да пайдаланады, себебі еркектер аналықтардың жыныс мүшелерін иіскеп, зәрін татып көреді. Егер топтан тыс еркек бұрынғы альфа-еркекті қуса, ол әдетте барлық шағатайларды өлтіреді, соның салдарынан аналықтар эструсқа жылдам келіп, онымен жұптаса алады. Репродуктивтік жетістік орташа деңгейдегі аналықтарда жоғары болады, альфа-позициядағы аналықтарда бәсекелестік қысымның салдарынан төмен болуы мүмкін, ал шағатайлардың өлімі аналықтар тобында туған уақыт жақын болғанда төмендейді. Гондурас, Никарагуа, Коста-Рика және Панама елдерінің ішінде мантиялы айқайлаушы елдердің барлық аймақтарында кездеседі. Мантиялы айқайлаушы екінші және жартылай жапырақты орманды қоса алғанда, әртүрлі орман түрлерінде өмір сүреді, бірақ ескі орман аймақтарында және мәңгі жасыл орман бар аймақтарда тығыздығы жоғары болады. Мантиялы айқайлаушы Гватемалалық қара айқайлаушы (A. pigra) сияқты басқа айқайлаушы маймыл түрлерімен Гватемала мен Мексикадағы Юкатан түбегіне жақын аймақта симпатриялық байланыста болады. Сонымен қатар, азайтқыш беткейдегі аймақтарда тамақ шектеуі жеке тұлғаларды диеталарын тамақ жетіспеушілігінің күшеюіне бейімдеуге мәжбүр етті. Веа "Бұл жағдай жеке тұлғалардың бейімделу қабілетін қаншалықты жоғары екенін көрсетсе де, кейбір жағдайларда тоңқу денсаулық проблемаларына әкелуі мүмкін, бұл халықты өмірге қабілетсіз етеді" деп атап көрсетті. Нәтижелерді "адамдар әрқашан керек болған нәрсені жемейтін жағдаймен салыстыруға болады, мысалы, дамымаған елдерде тамақтанудың нашарлауы, рахит және түрлі аурулар бар, бірақ бұл халықты жоймайды, керісінше, оларды өздерінің ерекшеліктерін өзгертуге итермелейді" деуге болады. Дегенмен, мантиялы айқайлаушы төмен энергиялық өмір салты, кішкентай аумақтары және кеңінен қол жетімді тамақ көздерін пайдалану қабілетінің арқасында басқа түрлерге қарағанда орман фрагментациясына жақсы бейімделе алады. Мантиялы айқайлаушы тұқым таратушы және өскіндік ретіндегі қабілетіне байланысты экожүйелері үшін маңызды, себебі маймылдың ас қорыту жолы арқылы өту белгілі бір тұқымдардың өскініне көмектеседі.