Қара феминистік идентиті және тәжірибелер

Кіріспе

Қара феминистік жеке тұлғалық тәжірибелер

Қара феминизм – афроамерикалық әйелдердің тәжірибесіне назар аударатын және расизм мен сексизмнің өзара байланысын мойындайтын феминизм саласы. Қара феминизм философиясының негізінде «Қара әйелдер табиғи түрде құнды, [Қара әйелдердің] азаттығы біреудің емес, адам ретінде дербестікке деген біздің қажеттілігімізбен байланысты» деген идея тұр. Қара феминизмге сәйкес, нәсіл, гендер және әлеуметтік жағдайға қарай кемсітушілік – бір иерархиялық жүйенің бір бөлігі, оны Белл Хукс «империалистік ақ нәсілшіл, капиталистік патриархат» деп атайды. Олардың өзара тәуелділігі расизм мен сексизмді жеке-жеке сезінуден гөрі күрделірек жағдай тудырады. Сондықтан, қара әйел болу тәжірибесін қара немесе әйел болу арқылы түсіндіру жеткіліксіз, оны 1989 жылы заңгер Кимберле Креншоу енгізген интерсекционалдық арқылы қарастыру қажет. Интерсекционалдық әрбір жеке тұлға – қара және әйел болуын – жеке және олардың өзара әсері тұрғысынан қарастыруды көрсетеді, мұнда өзара байланысты жеке тұлғалар бір-бірін тереңдетіп, күшейтеді және теңсіздіктің күрделі формаларына әкелуі мүмкін. Америка Құрама Штаттарында қара феминистік көзқарас тұңғыш рет қара әйелдердің құлдықтағы ерекше тәжірибесін түсіну үшін ақ үстемдік пен патриархаттың қарым-қатынасын талдау үшін қолданылды. Қара белсенділер мен зиялылар Ұлттық түсті әйелдер қауымдастығы (NACW) және Ұлттық қара әйелдер кеңесі (NCNW) сияқты ұйымдар құрды. Қара феминизм 1960 жылдары кеңінен танылды, себебі азаматтық құқық қозғалысы әйелдерді басшылық лауазымдардан шеттетті, ал бағытталған феминистік қозғалыс көбінесе орта таптағы ақ әйелдерге қатысты мәселелерге назар аударды. 1970-1980 жылдары қара феминистер қара әйелдердің қара ұлтшылдығы, гомосексуалдық бостандық және екінші толқын феминизміндегі рөлін қарастыратын топтар құрды. Элис Уокер, Белл Хукс, Кимберле Креншоу, Анжела Дэвис және Патрисия Хилл Коллинз қара феминизмнің жетекші ғалымдары ретінде танылды, ал қара әйелдер-жұлдыздар қара феминизм тақырыбын кеңінен талқылауға ықпал етті.

Black feminism is a branch of feminism that focuses on the African American woman's experiences and recognizes the intersectionality of racism and sexism. Black feminism philosophy centers on the idea that "Black women are inherently valuable, that [Black women's] liberation is a necessity not as an adjunct to somebody else's but because of our need as human persons for autonomy." According to Black feminism, race, gender, and class discrimination are all aspects of the same system of hierarchy, which bell hooks calls the "imperialist white supremacist, capitalist patriarchy." Due to their inter dependency, they combine to create something more than experiencing racism and sexism independently. The experience of being a Black woman, then, cannot be grasped in terms of being Black or of being a woman but must be illuminated via intersectionality, a term coined by legal scholar Kimberlé Crenshaw in 1989. Intersectionality indicates that each identity—being Black and being female—should be considered both independently and for their interaction effect, in which intersecting identities deepen, reinforce one another, and potentially lead to aggravated forms of inequality. A Black feminist lens in the United States was first employed by Black women to make sense of how white supremacy and patriarchy interacted to inform the particular experiences of enslaved Black women. Black activists and intellectuals formed organizations such as the National Association of Colored Women (NACW) and the National Council of Negro Women (NCNW). Black feminism rose to prominence in the 1960s, as the civil rights movement excluded women from leadership positions, and the mainstream feminist movement largely focused its agenda on issues that predominately impacted middle class White women. From the 1970s to 1980s, Black feminists formed groups that addressed the role of Black women in Black nationalism, gay liberation, and second wave feminism. Alice Walker, bell hooks, Kimberlé Crenshaw, Angela Davis, and Patricia Hill Collins have emerged as leading academics on Black feminism, while Black celebrities have encouraged mainstream discussion of Black feminism.

19 ғасыр

Қара феминизмі құлдық дәуірінен бері қалыптасқан. Егер қара әйелдердің өзінің қанау жүйесіндегі орнын түсінуге жасаған тырысыстарының бір жолы ретінде қарастырылса, онда бұл Соджорнер Труттың 1851 жылы Огайо штатының Акрондағы Әйелдер конвенциясындағы танымал сөйлеуінде жақсы көрініс тапқан. Трут конвенцияда талқыланған мәселелердің басым бөлігі ақ нәсілді әйелдерге қатысты екенін атап көрсетті. Анна Джулия Купердің 1892 жылғы "Оңтүстіктен дауыс" кітабы қара феминистік көзқарасты білдіретін алғашқы әдеби туындылардың бірі деп есептеледі.

1900 жылдан 1960 жылға дейін

Құлдықтан кейінгі кезеңде қара нәсілді ақыл-ойшылар мен белсенділер, мысалы, Соджорнер Трут, Анна Джулия Купер, Ида Б. Уэллс, Мэри Чёрч Террелл және Фрэнсис Харпер, қара нәсілділер феминизмінің негізіне айналатын принциптерді іске қосты. Бұл әйелдер бұрын қара нәсілді әйелдер үшін естілмеген нәрселерді жүзеге асырды, мысалы, қоғамдық лекциялар беру, сайлау құқығы үшін күресу және Реконструкциядан кейін көмекке мұқтаж адамдарға көмектесу. Алайда, ақ феминисттер, тіпті аболициямен белсенді айналысқандар, және қара феминисттер арасында көп ұзамай шиеленіс пайда болды. Сайлау құқығы ақ және қара феминисттер арасындағы тартыстың алғашқы салаларының бірі болды. Феминизм қозғалысы 1800-жылдардың аяғы мен 1900-жылдардың басында өркендегенмен, қара нәсілді әйелдер көбінесе артта қалып, бұл қозғалыстың ақ нәсілді әйелдері тарапынан ескерілмеді. Алайда бұл қара нәсілді феминисттерді тоқтатқан жоқ, олар ақырында өздері үшін жеке жол жасап, осы мақсат үшін күресті. Осыдан кейін 1904 жылы құрылған Ұлттық түсті әйелдер клубтарының қауымдастығы (NACWC), 1909 жылы құрылған Түсті адамдардың жетілуі үшін ұлттық қауымдастық (NAACP) және 1921 жылы құрылған Ұлттық жалақылы жұмысшылар қауымдастығы пайда болды. 1900 жылдардың басындағы қара жазушылардың тақырыптарын қамтыған еңбектерінде педагог және белсенді Мэри Черч Террелл мен Зора Нил Херстон болды. Террелл өзінің "Ақ әлемдегі түсті әйел" (1940) атты автобиографиясында нәсілшілдік пен сексизммен болған тәжірибесін баяндады. Хёрстонның басылып шыққан еңбектерінің қатарында "Олардың көздері Құдайды бақылап тұрды" (1937) романы бар, онда Джени Кроуфордтың күшті әйел кейіпкері бейнеленген. АҚШ Конституциясына он тоғызыншы түзету (1920) қабылданғаннан кейін 1960 жылдарға дейінгі кезең феминизмнің "толқындарына" жатпаса да, бұл қара феминистік белсенділіктің дамуындағы маңызды сәт болды. Осы кезеңде бірнеше радикалды қара әйел белсенділер Коммунистік партияға қосылды немесе кәсіподақ белсенділігіне назар аударды. Олардың барлығы феминисттер ретінде танылмаса да, олардың теориялары раса, жыныс және тапты біріктіретін қиылысу теориясының негізін құрайтын маңызды жұмыстарды қамтыды. Мысалы, 1940 жылы Эстер В. Купер (ерлі-зайыпты есімі Эстер Купер Джексон) "Кәсіподақпен байланысты негр әйел үй шаруасындағы жұмысшы" деген тақырыпта магистрлік диссертация қорғады. 1949 жылы Клаудия Джонс "Көк әйелдің проблемаларын елемеудің соңы" деген мақала жазды. Басқа феминисттік белсенділік пен ұйымдасу растық және жыныстық зорлық-зомбылықтың әртүрлі жағдайларына байланысты болды. Мысалы, Эстер Купер мен Роза Паркс Реси Тейлорға көмектесуді ұйымдастырды. 1944 жылы Тейлор топтық зорлаудың құрбаны болды; Паркс пен Купер кінәлілерді сотқа тартқызуға тырысты. Қара феминист белсенділері басқа да осыған ұқсас жағдайларға назар аударды, мысалы 1949 жылы жыныстық зорлық-зомбылықтың құрбаны болған Роза Ли Инграмға өлім жазасы шығарылды. Инграмның қорғаушылары арасында сол кездегі сексен жастағы әйгілі қара нәсілді феминист Мэри Черч Террелл болды. Көбінесе наразылық акцияларын бастаған, іс-шараларды ұйымдастырған және қаржы жинаған, қоғамдастықпен қарым-қатынас жасаған және стратегияларды жасаған әйелдер басшы лауазымдарда болған кезде, тарихшылар азаматтық құқық қозғалысын қамтыған әйелдерді жиі елемеді, ол 1950-ші жылдары шын мәнінде басталды. Монтгомеридегі автобус бойкоты сияқты көптеген іс-шаралар ақпаратты таратқан әйелдердің арқасында сәтті өтті. Монтгомеридегі автобус бойкоты кезінде 35 000 листовка мимеографиялық түрде шығарылып, Роза Паркс тұтқындалғаннан кейін таратылды. Джорджия Гилмор бойкотқа қосқан үлесі үшін Монтгомеридегі басқа жұмыс орындарынан қара тізімге енгізілген және ашпақшы болып жұмыс істегеннен кейін, бұл әрекетті қаржыландыру үшін тамақ пісіріп, нан пісіретін "Еш жерден келген клубты" ұйымдастырды.

In the post slavery period, Black female intellectuals and activists, such as Sojourner Truth, Anna Julia Cooper, Ida B. Wells, Mary Church Terrell, and Frances Harper, set in motion the principles that would become the basis for Black feminism. These women accomplished things that were previously unheard of for Black women, such as giving public lectures, fighting for suffrage, and aiding those in need of help following Reconstruction. However, fissures soon developed between White feminists, even those who had been active in abolition, and pioneering Black feminists. Suffrage was one of the early areas of a schism between White and Black feminists. Though feminism as a movement was at a rise in the late 1800s and early 1900s, Black women were often left behind and disregarded by the White feminists of this movement. This, however, did not stop the Black feminists, who would eventually create a separate path for themselves fighting for the cause. Out of this, the National Association of Colored Women's Clubs (NACWC) founded in 1904, the National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) founded in 1909, and the National Association of Wage Earners founded in 1921, were born. Black writers of the early 1900s who undertook themes included educator and activist Mary Church Terrell and Zora Neale Hurston. In her autobiography A Colored Woman in a White World (1940), Terrell chronicled her experiences with both racism and sexism. Hurston's substantial number of published works include the novel Their Eyes Were Watching God (1937) featuring a strong female protagonist in Janie Crawford. Although the decades between the passage of the Nineteenth Amendment to the United States Constitution (1920) and the 1960s are not included among the "wave" periods of feminism, this was a particularly important moment in the development of Black feminist activism. During this period, a few radical Black female activists joined the Communist party or focused on union activism. Although they did not all identify as feminists, their theorizing included important works that are the foundation for theories of intersectionality—integrating race, gender, and class. In 1940, for example, Esther V. Cooper (married name Esther Cooper Jackson) wrote a M. A. thesis called "The Negro Woman Domestic Worker in Relation to Trade Unionism". And in 1949, Claudia Jones wrote "An End to the Neglect of the Problems of the Negro Woman". Other feminist activism and organizing happened around different cases of racial and sexual violence. For example, Esther Cooper and Rosa Parks organized to help Recy Taylor. In 1944, Taylor was the victim of a gang rape; Parks and Cooper attempted to bring the culprits to justice. Black feminist activists focused on other similar cases, such as the 1949 arrest of and then death sentence issued to Rosa Lee Ingram, a victim of sexual violence. Defenders of Ingram included the famous Black feminist Mary Church Terrell, who was an octogenarian at the time. Despite often initiating protests, organizing and fundraising events, communicating to the community, and formulating strategies, women in positions of leadership are often overlooked by historians covering the civil rights movement, which began in earnest in the 1950s. Many events, such as the Montgomery bus boycott, were made successful due to the women who distributed information. During the Montgomery bus boycott, 35,000 leaflets were mimeographed and handed out after Rosa Parks’ arrest. Georgia Gilmore, after being fired from her job as a cook and black listed from other jobs in Montgomery due to her contributions to the boycott, organized the Club From Nowhere, a group that cooked and baked to fund the effort.

Азаматтық құқықтар қозғалысы

XX ғасырдың екінші жартысында қара нәсілділер феминизмі саяси және әлеуметтік қозғалыс ретінде қара нәсілді әйелдердің азаматтық құқықтар қозғалысына және 1960-1970 жылдардағы феминистік қозғалысқа деген наразылық сезімінен туындады. Солшыл қара феминизмнің негізгі тұжырымдамаларының бірі – Мэри Энн Уэзерс жазған «Қара әйелдерді революциялық күш ретінде азат етуге қатысты аргумент» еңбегі, ол 1969 жылдың ақпанында Cell 16 радикалды феминистік журналында, «No More Fun and Games: A Journal of Female Liberation» басылымында жарияланды. Уэзерс «әйелдерді азат етуді әйелдер, ерлер және балалардан тұратын бүкіл революциялық қозғалысқа байланысты стратегия ретінде қарастыру керек» деген пікірін білдіреді, бірақ «әйелдер осы істі бастауы керек», себебі:

blockquote|Барлық әйелдер қанаушылыққа ұшырайды, тіпті ақ әйелдер де, әсіресе кедей ақ әйелдер, сондай-ақ үнді, мексикалық, пуэрто-риколық, шығыс және афроамерикандық әйелдер, олардың қанаушылығы жоғарыда аталғандардың кез келгенінен үш есе артық. Бірақ біздің ортақ мәселеміз – әйелдерге жасалған қанаушылық. Бұл бізге басқа әйелдермен осы ортақ факторды талқылауға және олармен байланыс орнатуға мүмкіндік береді, соның арқасында біз қазірде жинап жатқан революциялық күшті құруға және өзгертуге болады. Қозғалыс ішінде билік орындарында ер адамдар басымдық танытты. Қара феминистер қозғалыстың тек қара еркектердің құқықтары үшін күресуіне қанағаттанбады, қара әйелдердің құқықтарын да қамтуды қалады. Қара феминистер өздерінің жеке қозғалысы болуы керек деп санады, себебі ақ феминистердің шағымдары кейде олардан өзгеше болып, ақ әйелдерге артықшылық берді. 1960 жылдары Студенттік зорлық-зомбылықсыз үйлестіру комитеті (SNCC) өте белсенді болды және бейбіт тактика арқылы «әділетті әлеуметтік тәртіпке» қол жеткізуге бағытталды. SNCC-ны Элла Бейкер құрды. Бейкер Түсті адамдардың дамуы үшін ұлттық қауымдастықтың (NAACP) және Оңтүстік христиандық көшбасшылық кеңесінің (SCLC) мүшесі болды. Бейкер Мартин Лютер Кингтің SCLC атқарушы хатшысы болып қызмет еткенде, ұйымның иерархиялық құрылымымен танысты. Бейкер NAACP және SCLC-дегі сексизмді мақұлдамады және әйелдерге өз қажеттіліктерін білдіруге мүмкіндік беретін теңдік құрылымымен өз ұйымын құруды қалады. 1964 жылы Миссисипи штатының Уэвиленд қаласында өткен SNCC жиынында мүшелер әйелдердің рөлін талқылап, топ ішінде орын алған сексизмді шешуге тырысты. SNCC-дегі әйелдер тобы (кейіннен ақ нәсілді одақтастары Мэри Кинг пен Кейси Хейден деп танылды) «SNCC позициялық құжатын (Қозғалыстағы әйелдер)» жариялаған кезде әйелдерге қалай қаралғанын ашық түрде сынады. Бұл құжатта әйелдердің ерлерге бағынышты саналған 11 жағдай келтірілген. Құжатта айтылғандай, SNCC-дегі әйелдердің ұйымның бет-бейнесі, көшбасшылары болуға мүмкіндігі болмады, себебі олар кеңселік және үй шаруасына тағайындалды, ал ерлер шешім қабылдауға қатысты. 1966 жылы Стокли Кармайкл SNCC төрағасы болып сайланғанда, ол ұйымның бағытын қара күш пен қара ұлтшылдыққа қарай қайта бағыттады. SNCC-дегі қара нәсілді әйелдер Кармайкл дәуірінде едәуір бағындырылды деп жиі айтылса да, Кармайкл өзінің төрағалық етуі кезінде бірнеше әйелдерді жобалық директорлар лауазымына тағайындады. 1960 жылдардың екінші жартысында SNCC жобаларын бірінші жартысына қарағанда көбірек әйелдер басқарды. Осы жетістіктерге қарамастан, SNCC-нің басшылық лауазымдарын бүкіл өмір бойы ер адамдар басып алды, ол 1967 жылы Кармайклдың қызметінен кеткеннен кейін бірнеше жыл ішінде дүрбелеңмен аяқталды. 60-шы жылдардың аяғындағы қара феминизмнің бейресми символы, қара күшінің көтерілген жұдырығы мен Венераның астрологиялық символының үйлесімі, қара күшінің идеалдары мен күресші феминизмнің қиылысын білдірді. Кейбір идеалдар ортақ болды, мысалы «қанағатсыз капитализмге сын, құлдықтан басталады». Осыған қарамастан, кейбір сыншылардың пікірінше, қара феминизмнің қара ұлтшылдықтан тәуелсіз болу себептері болды, өйткені ол қара ұлтшылдықтың жалпы сексистік және маскулинистік құрылымындағы тек бір орынға қол жеткізді.

blockquote|All women suffer oppression, even white women, particularly poor white women, and especially Indian, Mexican, Puerto Rican, Oriental and Black American women whose oppression is tripled by any of the above mentioned. But we do have females' oppression in common. This means that we can begin to talk to other women with this common factor and start building links with them and thereby build and transform the revolutionary force we are now beginning to amass. Within the movement, men dominated the powerful positions. Black feminists did not want the movement to be the struggle only for Black men's rights, they wanted Black women's rights to be incorporated too. Black feminists also felt they needed to have their own movement because the complaints of White feminists sometimes differed from their own and favored White women. In the 1960s, the Student Nonviolent Coordinating Committee (SNCC) was highly active and focused on achieving "a social order of justice" through peaceful tactics. The SNCC was founded by Ella Baker. Baker was a member of the National Association for the Advancement of Colored People (NAACP) and the Southern Christian Leadership Council (SCLC). When Baker served as Martin Luther King Jr.'s SCLC executive secretary, she was exposed to the hierarchical structure of the organization. Baker disapproved of what she saw as sexism within both the NAACP and the SCLC and wanted to start her own organization with an egalitarian structure, allowing women to voice their needs. In 1964, at a SNNC retreat in Waveland, Mississippi, the members discussed the role of women and addressed sexism that occurred within the group. A group of women in the SNCC (who were later identified as White allies Mary King and Casey Hayden) openly challenged the way women were treated when they issued the "SNCC Position Paper (Women in the Movement)". The paper listed 11 events in which women were treated as subordinate to men. According to the paper, women in SNCC did not have a chance to become the face of the organization, the top leaders, because they were assigned to clerical and housekeeping duties, whereas men were involved in decision making. When Stokely Carmichael was elected chair of the SNCC in 1966, he reoriented the path of the organization towards Black Power and Black nationalism. While it is often argued that Black women in the SNCC were significantly subjugated during the Carmichael era, Carmichael appointed several women to posts as project directors during his tenure as chair. By the latter half of the 1960s, more women were in charge of SNCC projects than during the first half. Despite these improvements, the SNCC's leadership positions were occupied by men during the entirety of its existence, which ended in turmoil within a few years of Carmichael's resignation from the body in 1967. The unofficial symbol of Black feminism in the late 60s, a combination of the raised fist of Black Power, and the astrological symbol for Venus, denoted an intersection of ideals of Black Power and militant feminism. Some ideals were shared, such as a "critique on racial capitalism, starting with slavery". Despite this, Black feminism had reasons to become independent of Black nationalism, according to some critics, because it had achieved only a niche within the generally sexist and masculinist structure of Black nationalism.

Қаралардың өмірі маңызды

Black Lives Matter белсенді қозғалысын бастапқыда Опал Томети, Алисия Гарза және Патрис Кан Куллорс АҚШ-та афроамерикандықтарға қарсы расизм мен полицияның зорлық-зомбылығына қарсы күресу үшін хештег ретінде құрды. Бұл қозғалыс қара нәсілді феминисттер қозғалысын қайта жандандыруға және зерделеуге үлкен үлес қосты. Black Lives Matter қозғалысында қара ер адамдардың қазасы маңызды орын алғанмен, Рекья Бойд, Мишель Куссо, Таниша Андерсон, Шелли Фрей, Иветт Смит, Элеонора Бэмперс, Сандра Бленд және тағы да басқа әйелдер де полиция қызметкерлері тарапынан өлтірілді немесе зорлыққа ұшырады. Black Lives Matter полиция тарапынан қара әйелдерге қатысты мәселеге жеткілікті назар бермегені үшін сынға ұшырады, бірақ содан бері қара әйелдерге ерекше зиян келтіретін өзара байланысты қанау жүйелерін қамтуда жақсару байқалды. Black Lives Matter-дегі қара нәсілді феминисттердің белсенділігі Берни Сандерс, Дональд Трамп және Хиллари Клинтон сияқты саяси кандидаттарға қарсы наразылықтарды қамтыды, сондай-ақ #oscarssowhite және #sayhername сияқты хештегтерді пайдаланды.

Қара феминисттік жеке саясаты және қауіпсіз кеңістіктер

Қара феминистік жеке саясатты – адамның жеке тәжірибесін, сондай-ақ қоғамның саяси құрылымын өзгертуді көздейтін, бірдей ойлы адамдардың тобын құруға көмектесетін тарихи тәжірибелерді ескере отырып, өз өзін білу және түсіну деп анықтауға болады. Қара феминист жазушысы Патриция Хилл Коллинз, қара әйелдердің бастан кешірген "ішіндегі сырт адам" оқшаулануының отандық сала арқылы туындағанын айтады, онда қара әйелдер өздеріне үстемдік етуді талап ететін ақ элитадан бөлек саналды. Олар сондай-ақ қара ер адамдардың күйзелісі мен қанаушылығы арасындағы үзілісті сезінді. Жеке саясаттың тағы бір мәселесі – қара әйелдер үшін топтық құрылымдар мен қауіпсіз кеңістіктер арасындағы қайшылық. Кейбір қара романистер, мысалы, Кваме Энтони Аппиа, түссіздік ұғымын қолдайды және әлеуметтік әділдікке жетудің дұрыс құралы ретінде жеке саясатты жоққа шығарады. Бұл әйелдер ұйымы афроамерикалық әйелдерге қатысты көптеген кемсітулердің байланысын атап өтті. Олардың миссиясы – қара әйелдер ретінде өз бейнесін анықтау және ақ әйелдер тарапынан қабылданбауды болдырмау еді. Ұйымның ірі қалаларда бөлімшелері болды, олар саяси ықпал үшін күресті және өздерінің қауымдастықтарына төнетін зорлық-зомбылық туралы хабардарлықты арттырды. 1975 жылы Барбара Смит, Беверли Смит, Шерил Л. Кларк, Акаша Глория Халл және Азаматтық құқық қозғалысына, қара ұлтшылдығына немесе Қара пантера партиясына байланысты басқа да әйелдер белсенділері Ұлттық қара феминистік ұйымның тармағы ретінде Комбахи өзенінің ұжымын құрды, бұл радикалды лесбияндық феминистік топ болды.