Қара социалистердің үштік қанау теориясы

Кіріспе

Америка Құрама Штаттарындағы қара нәсілді социалистер әзірлеген теория.

Үш есе құпіру, сондай-ақ екі есе қауіп, Джейн Кроу немесе үш есе пайдалану деп аталатын бұл теория Америка Құрама Штаттарында Клаудия Джонс сияқты қара нәсілді социалистер тарапынан әзірленген. Теория таптық, нәсілдік және жыныстық құпіру сияқты әртүрлі құпіру түрлерінің өзара байланысты екенін көрсетеді. Бұл теория барлық үш құпіру түрін бірдей жеңу қажет екенін жорамалдайды.

Тарих

Үш рет қанау термині пайда болғанға дейін, 19 ғасырдағы афроамерикандық ғалымдар афроамерикандық әйелдердің ерекше қанауларын талқылаған. Бостандық күрескері Соджернер Трут өзінің нәсілі мен жынысына байланысты күресін растады. Трут он бесінші түзетуге қарсылық білдірді, себебі ерлердің билігінің артуы афроамерикандық әйелдердің одан да көп қанауға ұшырауына әкеледі деп санады. 1867 жылғы сөйлеген сөзінде ол: «Егер афроамерикандық ерлер өз құқықтарын алса, ал афроамерикандық әйелдер алса, онда афроамерикандық ерлер әйелдерді басып тастайды, және бұл бұрынғыдан да жаман болады» деді. Сонымен қатар, суфражистка Элизабет Кэди Стэнтон афроамерикандық әйелдер түсті ерлермен бірдей дауыс беру құқығын алмаса, «еркектер ешқашан білмейтін үш есе құлдыққа» ұшырайды деп мәлімдеді. 1904 жылы белсенді Мэри Черч Террелл афроамерикандық әйелдердің ерекше кемсітушіліктерін зерттеді, олардың нәсілі мен жынысына байланысты кемсітушіліктері туралы жазды. Үш рет қанау Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ескі солшыл қозғалысының күші әлсіреген кездегі өткел кезеңде кеңінен танылды. Коммунизм бұрынғы жылдары маңызды болғанымен, 1960 жылдары саяси ахуалдағы ең жоғары деңгейіне жетті. Коммунистік партия иммигранттардан, шетелдіктерден және Америка Социалистік партиясымен бұрынғыда байланысқан түрлі коалициялардан құралды. Олардың көпшілігі ағылшын тілін жетік меңгермеген жұмысшылар болды, сондықтан афроамерикандықтардың және олардың құқықтарын қамтуға аз күш жұмсады, тіпті екеуінің де мүдделері бір-бірімен үйлескен кезде де. Социалистік партияның күшеюі кезінде де көптеген афроамерикандық мүшелерді қабылдауға жеткілікті күш жұмсалмады. Лидерлер көбінесе нәсілдік сегрегацияға қарсы болғанымен, Социалистік партияның көптеген мүшелері нәсілшілдікпен байланысын және ол АҚШ-тағы көптеген адамдарға қалай әсер ететінін түсінбеді. «Социалистік көзқарастарға және нәсілдік мәселелерді талқылауға наразы болған кейбір афроамерикандықтар коммунистік партияға қосылды, ал басқалары радикалды афроамерикандық азаттық ұйымы ретінде танылған «Африкалық қан бауырластығына» (АҚБ) қосылды». Партия раса, класс және гендерлік теңсіздіктердің айқын мәселелеріне назар аударды, сонымен қатар, интерсекционалдық тұжырымдамасын да қамтыды. Афроамерикандық азаматтардың үлкен наразылығы мен коммунистік партияның реформасынан кейін көптеген афроамерикандықтар партияға теңдік мақсатын ілгерілету үшін қосылды. Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардан кейін коммунистік партия көптеген бөліністерге ұшырады, бұл партияның кішіреюіне және ақырында тарауына әкелді. Осыдан «Қара пантералар» сияқты радикалды күштік қозғалыстар пайда болды.

Before triple oppression was termed, black female scholars of the 19th century discussed the unique oppressions of black women. As an abolitionist, Sojourner Truth affirmed the struggles she faced as a result of both her race and gender. Truth voiced opposition to the Fifteenth Amendment with the reasoning that more male power would lead to the greater oppression of black women. In an 1867 speech, she said, " if colored men get their rights, and not colored women theirs, you see the colored men will be masters over the women, and it will be just as bad as it was before." Moreover, suffragist Elizabeth Cady Stanton stated that black women would suffer from a "triple bondage that man never knows" if they did not receive voting rights when colored men did. Moreover, in 1904, activist Mary Church Terrell explored the unique discrimination faced by black women when she wrote about women of color's discrimination as a result of both their race and gender. Triple oppression was popularized during a time of transition when the Old Left as a movement was rendered powerless post World War II. Communism, although prominent in earlier years, reached its highest peak in the political atmosphere in the 1960s. The Communist party was made up of immigrant members and foreign and the various coalitions formerly associated with the Socialist Party of America; those workers, many of whom were not fluent English speakers, made little effort to include Black Americans and their rights even when both mirrored each other. As the Socialist Party was rising, still little effort was made to include many African American members. Although leaders often were committed against racial segregation, many in the Socialist Party didn't see the connection to racism and how it affected many in the United States. "Some African Americans dissatisfied by Socialist attitudes and their unwillingness to speak up about racial issues, joined the Communist party; others went to the African Blood Brotherhood (ABB), which was known for being a radical black liberation organization." The party focused on the blatant issues of race, class, and gender while including intersectionality. After much frustration from black citizens and a reformulation of the Communist party, many African Americans joined the party to further the goal of equality. Eventually after World War I and II, the communist party underwent many splits that caused the party to get smaller and eventually disappear. Many groups came out of this, including militant power movements like the Black Panther movement.

Екі және бірнеше рет қауіптілік

Франсис Бил 1972 жылы қара нәсілді әйелдерге қатысты екі жақты қанаушылықты сипаттау үшін "қос қауіп" терминін енгізді. Ол осы екі қанаушылықтың көбінесе экономикалық қанаушылықпен байланысты екенін айтса да, бұл идея терминнің қалыптасуына енбеген.

Кесимелік

Интерсекционалдық – адамзаттың әртүрлі топтарын сипаттауда үштік қанаудың туысы. Ол нәсіл, тап және гендер сияқты санаттарды бұзуды (деконструкциялауды) білдіреді. Соджурнер Труттың "Мен әйел емеспін бе?" атты сөзі, саяси шындықты түсінудегі қара нәсілді феминистік қозғалыспен байланыстылығы және, менің ойымша, қара нәсілді феминистік ой-сананың ең маңызды идеологиялық үлесі болып табылады. Интерсекционалдық және үштік қанаушылық екеуі де қара әйелдердің көптеген өмірлік тәжірибелерін назарсыз қалдыру мен бағынуды көрсетеді, және олар осыдан туған көптеген қозғалыстардың дамуына зор үлес қосты.

Қара әйелдер мен өзара байланыс

Қара әйелдер кең ауқымда үш есе құпіялаушылыққа ұшырайды, көптеген ғалымдар осы пікірді қолдайды. Ғалым Ражендра Чапагайн "Африка-американдық әйелдер, расизм және үш есе құпіялаушылық" атты еңбегінде осы мәселені талқылап, "қара және әйел болу – үш есе құпіялаушылықтан зардап шегу дегенді білдіреді" дейді. Чапагайн сексизм, расизм және кластық жікке сілтеме жасайды. Кесісу теориясы адамның желісі мен қоғамның әртүрлі аспектілері оны артықшылыққа немесе кемшілікке ие ететінін ұсынады. Бұл теория отаршылдық пен құлдық сияқты түрлі құпіялаушылық түрлерінің қара әйелдерге қатысты өмірдің әртүрлі салаларына тигізетін әсерін түсіндіруге мүмкіндік береді. Олар бір-бірімен тоғысып, олардың әсерін күшейтетін құпіялаушылықты сезінеді. Кимберле Креншоудың айтуынша, оның жүйелі сипаты осындай кең таралған қате ұғымдардың себебі болып табылады. Оның "Кесісу" және "Кесісу феминизмі" атты еңбектерінде осы өзара байланысты жүйелер талқыланады. Нтомбенле Торкингтонның "Қара көшпенді әйелдер және денсаулық" атты зерттеуі қара әйелдердің денсаулық саласына осы құпіялаушылық түрлерінің қалай еніп жатқанын, құпіялаушылық пен емдеу арасындағы байланыстың бар екенін көрсетеді. Сондай-ақ, осының салдарынан олар денсаулық жағынан айқын кемшілікке тап болады. Бұл өмірдің басқа да салаларында көрініс табады, олардың бірі – сыныптық жүйе және қара әйелдерді түрлі салалардағы пайдалану. Бұл теорияда көрсетілгендей, табыс, қоғамдық ресурстарға қол жеткізу және басқа да әлеуметтік жеңілдіктер сияқты салаларды қамтитын қосымша салдарға әкеледі. Ғалым Режеп феминистік әдебиетті үш есе құпіялаушылық тұрғысынан қарастырып, мұны "билікке ұмтылу" нәтижесі деп сипаттайды. Феминист және афроамерикандық ғалым Моя Бейли өзінің "Мизогиноир деген не?" атты кітабында қара әйелдерге қатысты жүйелі "жек көру" "бір мезгілдегі және өзара байланысты құпіялаушылыққа" негізделгенін айтады. Көбінесе нәсіл мен жыныс арасындағы байланысқа назар аударғанмен, сыныптың оның кеңейтілген салдарынан туындаған маңыздылығын атап өтуге болады. Ол қара әйелдерді және олардың денелерін тұрақты түрде артық бағалау мен тауарға айналдырудың қоғамға ұзақ уақыт бойы әсер етіп келгенін талқылайды.

Black women experience triple oppression on a wide scale level, multiple scholars argue. Scholar Rajendra Chapagain in work titled " African American women, racism and triple oppression' discusses this, stating "to be Black and female is to suffer from triple oppression". Chapagain refers to sexism racism and classism. The theory of intersectionality suggests that different aspects of a person's network and society puts them at either an advantage or disadvantage. It is able to explain many of the implications of various forms of oppression including colonialism and slavery on Black women in different facets of life. They experience oppression that are able to intersect, amplifying their impact. Coined by Kimberle Crenshaw, its systematic nature is what many argue is the cause of such widespread misrepresentation. Her work on Intersectionality and Intersectional feminism discusses these overlapping systems. Research by Ntombenhle Torkington entitled 'Black migrant women and health' discusses how these forms have been able to infiltrate into the sector of health for Black women, noting how the correlation between oppression and treatment does exists. It also shows how because of it, they are at a clear disadvantage health wise. This is able to be reflected in other areas of life, one of which being the class system and the exploitation of Black women in industries ranging vastly. This causes further repercussions including areas like income, access to communal resources and other societal privileges, as the theory reflects. Scholar Recep, in a reading of feminist literature through triple a oppression lens , describes this as the result of the "pursuit for power". Feminist and African American scholar Moya Bailey argues the systematic "hatred" of Black women is based on "simultaneous and interlocking oppression" in her book, 'What is Misogynoir?' Though mainly looking at the link between race and gender, the aspect of class is something that is able to become noteworthy due to its extended consequences. She discusses how the constant devaluing and commodification of Black women and their bodies is something that has long had an effect on the community.

Оңтүстік Африкадағы саяси қатысу

"Gender, Social Location, and Feminist Politics in South Africa" (1991) кітабында Ширин Хассим үш есе құпиялаудың Оңтүстік Африка әйелдерінің саясатқа қатысуына теріс әсерін талқылайды. Ол мақала жарияланған кездегі үштік құпиялауды қоршап тұрған риториканың осы құпиялаудың әртүрлі өлшемдері арасындағы "қосымша қатынасқа" тым көп назар бөлгенін, ал олардың өзара байланысты және қиылысатын жақтарына жеткіліксіз көңіл бөлгенін айтады. Қара терілі әйелдердің күресі көбінесе бір жеке тұлға саяси назарды көп алғандықтан назардан тыс қалады. Жасы саяси тұрғыдан басымдыққа ие, сондықтан гендер патриархат аясында әйелдер мен ерлер арасында кем маңызды деп есептеледі. Хассим әйелдер мәселелері саяси күн тәртібі ретінде тек кең ауқымды мәселелердің ішінде ғана, мысалы, еңбек қозғалыстары мен расизмге қарсылық ішінде ғана бар екенін айтады. Оңтүстік Африкадағы феминизмнің жаман беделіне байланысты туған сенімсіздікке байланысты, қара терілі әйелдер әйелдер мәселелеріне аз көңіл бөліп, апартеидке қарсы және еңбек мәселелеріне көбірек назар аударады, онда олар көбірек қолдау таба алады. Хассим капитализм мен патриархаттың қиылысуының нәтижесінде еңбек, гендерлік мәселе ретінде, әйелдерді саяси қатысудан алдыртатын "қос жұмыс жүктемесін" тудырады, себебі олар "жалақы алатын жұмыскерлер және отбасыларын басқарушылар" ретіндегі міндеттерін орындаумен тым айналысады. Әйелдер "үй шаруасында оқшауланғандықтан", "құпиялау мен пайдаланудың ортақ сезімін дамыту мүмкіндігінен айырылады". Егер әйелдер жинала алмаса және ұйымдаса алмаса, олар ұйымдаса алмайды. Хассимнің пікірінше, бұл еркектерге күш беретін патриархалдық құндылықтар мен әйелдердің тек оларға пайда әкелетін науқандарға қатысу мүмкіндігін шектейтін үй шаруасындағы және басқа да қызмет көрсету салаларындағы жұмыс міндеттерінің салдары болып табылады: әйелдер құқықтарын қорғау науқандары.

Мексикалық-американдықтар үшін жұмыс орындары

Денис Сегура түсті терілі әйелдердің әлеуметтік теңсіздігін үштік қысым құрайтын факторлардың біреуін талдау арқылы толық түсіндіруге болмайды деп санайды, себебі олардың әлеуметтік иерархиядағы бағыныштылығы ерлерге, ақ нәсілділерге және жоғары табысты топтарға шағылысады. Чикана, яғни мексикалық-американдық әйелдер үйде де, әлеуметтік ортада да, мысалы, еңбек нарығында да теңсіздікке ұшырайды. Әйелдер мен ұлттық азшылықтарды дәстүрлі түрде аз төленетін жұмыстарға тағайындау чиканалардың ауыл шаруашылығы немесе үй шаруашылығынан басқа жұмыс табу мүмкіндігін шектеді, бұл аймақтар төмен жалақымен және, демек, төмен мәртебемен сипатталады. Нәсіл және жыныс бойынша кемсітушілік, сондай-ақ мәдениетке бейімделуге құлшынбау кәсіби өркендеуге кедеріл келтіреді. Мәдени үлгілер мен жоғары туыс деңгейі мексикалық-американдық әйелдерді жұмыс істеудің орнына үйде қалып, бала тууға итермелейді. Нәсілдік және жыныстық көзқарастардың жиынтығы және кеңседегі жұмысқа орналасу мүмкіндігінің болмауы мексикалық-американдық әйелдер сезінетін үштік қысымның негізін құрайды. Өз кезегінде, үштік қысым чиканалардың жұмыспен қамту мүмкіндіктерін төмен жалақыға, олардың еркек (чикано) және ақ нәсілді (әйел) әріптестерінен төмен жалақыға, сондай-ақ кеңсе және фабрика сияқты "екінші дәрежелі" жұмыстарға шектейді, бұл олардың әлеуметтік иерархиядағы төменгі орнын бекітеді.

Азиялық-американдық белсенділік

Адриенн Энн Винанс пен Джуди Цу Чун Ву "шеттетуге ұшыраған" топтар, мысалы, нәсілдік азшылықтар, "сырттан келгендер ретінде белгіленгендіктен" жұмыс мүмкіндіктерінің нашар болуынан зардап шегеді деп мәлімдейді. Заңдық статусы және патриархалдық құндылықтармен маргинализацияланған топтар көбінесе аз төленетін, әлеуметтік жеңілдіктері жоқ немесе жұмыс орнының тұрақтылығын қамтамасыз етпейтін жұмысқа орналасады. Жұмыспен қамтудың нашар мүмкіндіктері құқықтық мәртебе, гендер және нәсілді қамтитын өзара байланысты бағыныштылыққа әкеледі. Азиялық американдық әйелдердің 1960-шы және 1970-ші жылдардағы осындай құбылыстарға қарсы күреске бағытталған ұйымдастырушылық әрекеттері оларға көмектескенін көрсетті. Винанс пен Вудың сөзіне сәйкес, әйелдер-белсенділер өздерінің белсенділік айналымында "әйелдер еңбегіне сүйенген, бірақ еркектер басшылығын басымдыққа қойған" бейімділікті мойындады. Азиялық американдық қоғамдағы үш еселенген қысымның басқа көріністері – иммигрант әйелдер еңбегінің пайдалануы және "қос жұмыс күшіне" міндеттейтін гендерлік рөлдер. Қос жұмыс күшінде әйелдерден тек бала туу ғана емес, сонымен қатар олардың одақтарының нәтижесін тәрбиелеу және бірқатарда жұмыс күшіне үлес қосу күтіледі, бұл олардың еркек әріптестерінен талап етілмейді.

Квирлік қауымдастықтар

Үш рет қанау термині көбінесе жұмыс істейтін түрлі терілі әйелдердің қиын жағдайларын сипаттау үшін қолданылса, үш өзара байланысты әлеуметтік ауыртпалық құбылысы түрлі терілі гей еркектерді де мазалаған. Диаз және авторлардың 1999 жылғы "Американдық қоғамдық денсаулық" журналында жарияланған зерттеуі гомофобия, расизм және кедейлік латиноамерикандық еркектерде өзіне сенімсіздік, депрессия, ұйқы бұзылыстары, алаңдаушылық және әлеуметтік оқшалану сияқты жағымсыз психологиялық әсерлерге алып келетінін көрсетті. Әдетте үш рет қанауды талдағанда қарастырылмайтын фактор – ЖИТС (ВИЧ) жұқтыру деңгейі, бірақ бұл зерттеу нәсіл және әлеуметтік жағдай сияқты ЖИТС-ке байланысты әлеуметтік кемсітудің жоғары психологиялық белгілермен байланысты екенін тұжырымдайды. Гей еркектер ерлерге тән артықшылықтардан пайда көруі мүмкін, бірақ кез келген жағдайда, олар да жүйелі гомофобия нысанында зорлық-зомбылық, қаралау, отбасылық наразылық, жұмыста кемсіту және полиция тарапынан мазақтау секілді қысымға ұшырауы мүмкін.

Каталон елдері

Каталондық ұлтшыл солшыл феминистер жұмысшы табындағы каталон әйелдерінің жағдайын үш түрлі қысымға ұшырау ретінде қарастырады. Олардың пікірінше, капитализм, испан ұлтшылдығы және патриархат – бір-бірімен байланысқан үстемдік жүйелері.