Кіріспе

Патрик Уайттың «Восс» (1957) романы - Патрик Уайттың жарық көрген бесінші романы. Ол 19 ғасырдағы пруссиялық саяхатшы және табиғатты зерттеуші Людвиг Лейхардтың өміріне негізделген, ол Австралияның шөл даласына экспедиция кезінде жоғалып кеткен.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Роман екі тұлғаның – неміс Восс пен жетім, жас Лораның басынан өткен оқиғалар төңірегінде құрылады. Олар Лораның туысы және Восс экспедициясының демеушісі Бонер мырзаның үйінде алғаш рет кездеседі. Иоганн Ульрих Восс 1845 жылы Австралия құрлығын кесіп өтуге шығады. Ол бір топ қоныс аударушылар мен екі аборигенді жинағаннан кейін, жағалаудан ішкі аймаққа қарай жол тартады, бірақ ол жерде сан алуан қиындықтар күтіп тұрады. Зерттеушілер құрғақшылыққа тап болған шөлді, содан кейін су толып жатқан жерлерді басып өтеді де, ақырында бір үңгірге тығылады, онда жаңбыр тоқтағанша апталар бойы күтеді. Восс пен Лора арасындағы байланыс, Восстың қатысуына қарамастан сақталады, ал оқиға олардың өміріндегі жаңалықтарды кезектестіре береді. Лора жетім қызды өсіріп алады және Восс болмағанда би кешінде болады. Саяхатшылар тобы екіге бөлінеді және олардың көбісі көз жұмады. Оқиға Лораның туысы Белл Радклиф (Боннер) ұйымдастырған, 20 жылдан кейін өтетін бақ кешінде аяқталады. Сол кеште Лора Тревелян мен Восс экспедициясының соңғы аман қалған мүшесі, мистер Джадд та қатысады. Романның күші оқиғаның физикалық сипаттамасында емес, зерттеушілердің құштарлығында, көрегендігінде және тағдырында жатыр. Роман Восс кейіпкерінің күрделі бейнесіне көп сүйенді.

Символизм

Романда дін символикасы кеңінен қолданылады. Восс Құдай, Мәсіх және Ібіліс сияқты тұлғалармен жиі салыстырылады. Мәсіх сияқты, ол шөлге кетеді, адамдарға жетекшілік етеді және ауруларға көмектеседі. Восс пен Лора оның жолға шығуын алдында бақта кездеседі, бұл кездесуді Еден бағымен салыстыруға болады. Романды метафизикалық байланыс біріктіреді. Восс пен Лораға көріністер арқылы байланысуға мүмкіндік беріледі. Уайт шөлді адам санасына теңейді, ол құдайлыққа талпынудың күйреуіне әкелетін бос кеңістік. Сиднейде Лораның Мерси есімді жетімді асырап алуы – құрбандық арқылы құдайлықты білдіретін таза нысан. Саяхатшылар тобындағы екіұштылық жиі айтылады, Восс пен Джадд басқаратын топтар біріктіруші тұлға, Палфрейманның қазасынан кейін екіге бөлінеді. Мистер Восстің зиялылығы мен құдайлыққа талпынуы, кешірілген қылмыскер Джаддтың қарапайымдылығымен және жер бетімен байланысымен қоймай салыстырылады. Джадд сананың бос кеңістігін қабылдағандықтан, осы арқылы одан да "құдайға" жақын болғандай көрінеді. Австралияның жергілікті халқының руханилығы да кітаптың шөлдегі эпизодтарына әсер етеді. Бұл кітап Guardian газетінің журналисі Роберт МакКрамның ағылшын тілінде жазылған ең ұлы 100 романның тізіміне енді.

Опера

Восс сонымен қатар Ричард Мил жазған, Дэвид Малуф либретто авторы болған, сол аттас операға бейімделген.

Восс сапары (2009)

The Voss Journey төрт күндік шара болды, оған романнан шабыттанған семинарлар, концерттер, фильмдер мен көрмелер кірді. Бұл іс-шараны Ұлттық кино және дыбыс мұрағаты Канберра халықаралық музыка фестивалі және көптеген басқа да мекемелермен бірлесіп ұйымдастырды. Онда операны қоюға қатысқан көптеген суретшілердің баяндамалары оқылды.