Кеңес әскери техникасының экспорттық нұсқалары: "Маймыл үлгісі" құпиясы
Export variants of Soviet military equipment
Кеңес әскери техникасының экспорттық нұсқалары – төмен сапалы, тек экспортқа арналған «маймыл үлгілері». Египет, Ирак, Сирия сияқты елдерде қолданылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес әскери техникасының экспорттық түрлері – бастапқы үлгілеріне қарағанда қабілеті төмен, экспортқа ғана арналған кеңес әскери техникасының (бронетранспорттық құралдар, ұшақтар, зымырандар) нұсқалары. "Маймыл үлгісі" – Кеңес әскерінің мұндай түрлерге берген ресми емес атауы. "Маймыл үлгісі" түпнұсқа кеңестік конструкциямен бірдей немесе ұқсас белгіленумен экспортталды, бірақ іс жүзінде оның бастапқы үлгідегі көптеген жетілдірілген немесе қымбат мүмкіндіктері болмады. "Маймыл үлгісіндегі" қару-жарақтарды негізінен Мысыр, Ирак және Сирия сияқты коммунистік емес кеңес одақтастары қолданды. Варшава шартының елдері және Куба, Вьетнам сияқты басқа коммунистік одақтастар кеңестік қару-жарақтың толыққанды мүмкіндіктерге ие нұсқаларын пайдаланды, бірақ экономикалық жағдайы нашар мемлекеттер көбінесе бұрынғы буын қаруларын қолданды. "Маймыл үлгісі" терминін Батыста Виктор Суворов "Совет әскерінің ішінде" атты кітабы арқылы танымал етті. Суворовтың сөзіне сәйкес, жеңілдетілген "маймыл үлгісі" соғыс кезінде жаппай өндіріс үшін, соғыс бірнеше аптаға созылса, фронттың алдыңғы қатарындағы жабдықты ауыстыру мақсатында жасалған. Бейбіт уақытта кеңес өнеркәсібі стандартты және экспорттық үлгілерді жасау тәжірибесін жинады, соңғысы КСРО-ның "бауырларына" және "достарына" ең заманауи жабдық ретінде сатылды. Ол сондай-ақ экспортталған "маймыл үлгісі" Батыс барлау қызметтерінің қолына тигенде дезинформацияның пайдалы екенін айтады, олар "табиғи түрде БМП-1 және кеңестік танктердің нақты жауынгерлік қабілеттері туралы мүлдем қате пікірге келді".
Export variants of Soviet military equipment were versions of Soviet military equipment (armored vehicles, airplanes, missiles) of significantly inferior capability to the original designs and intended only for export. Monkey model was the unofficial designation given by the Soviet Military to such variants. The monkey model was exported with the same or a similar designation as the original Soviet design but in fact it lacked many of the advanced or expensive features of the original. Monkey model weaponry was used mainly by non communist Soviet allies, such as Egypt, Iraq and Syria. Eastern Bloc states such as the Warsaw Pact countries and other Communist allies such as Cuba and Vietnam generally used fully capable versions of Soviet weaponry, although poorer states often used earlier generations of weapons. The term monkey model was popularized in the West by Viktor Suvorov, in Inside the Soviet Army. Suvorov states that the simplified monkey model was designed for massive production in wartime, to replace front line stocks if a war should last for several weeks. In peacetime, Soviet industry gained experience building both standard and export model variants, the latter being for sale "to the 'brothers' and 'friends' of the USSR as the very latest equipment available." He also cites the benefit of disinformation when an exported monkey model fell into the hands of Western intelligence, who "naturally gained a completely false impression of the true combat capabilities of the BMP 1 and of Soviet tanks" .
Қапталданған көліктер
Маймыл үлгісіндегі танктерде нашарлатылған отты басқару жүйелері, нашарлатылған бронь, қорғаныштан қорғау жүйесі (NBC) болмаған және сапасы төмен оқ-дәрілермен жабдықталған. (Олардың баллистикалық компьютерлері, қашықтықты өлшеу құралдары және түнгі көру құрылғылары өндірістік үлгілердегілерден нашар болған). Мысалы, 3BM17 APFSDS 125 мм тегіс ұңғылы оқ-дәрілері экспортқа арнап жасалған, ал 2000 метрдегі еңкейтілген броньды тесіп өту қабілеті бастапқы советтік 3BM15 үлгісінен төмен болды. Персид шығанағы соғысының уақытына қарай екі түрі де ескіріп, тек оқу мақсатында (нақты шайқаста емес) қолданылатын болды. Бірақ үшінші әлем елдері үшін бұл 125 мм KE оқ-дәрілерінің ең жетілген түрі еді.
Monkey model tanks were equipped with downgraded fire control systems, downgraded armor, no NBC system, and provided with substandard ammunition. (Their ballistic computers, range finders, and night vision were inferior to those found on production models)
For instance, the 3BM17 APFSDS 125 mm smoothbore ammunition were designed specifically for export, and had a penetration of sloped armor at 2000 m that was inferior to the original Soviet model, the 3BM15. By the time of the Gulf War, both rounds were obsolescent and relegated solely to training purposes (not actual combat). For 3rd world client states, however, they were the most advanced 125mm KE rounds available.
Ұшақ
Маймыл үлгісіндегі ұшақтар танкілер сияқты төмендетілді. Мысалы, МиГ-23 МС "Flogger E" – МиГ-23-тің үшінші әлем елдеріне экспорттауға тым жетілгені себепті жасалған экспорттық нұсқасы еді. "Flogger E" түпнұсқаның ең жетілген мүмкіндіктерінен айырылды. Инфрақызыл іздеу және нысанаға алу, сондай-ақ көзден тыс қашықтықта зымырандарды қолдану мүмкіндіктері жойылды және оның авионикасы өте қарапайым болды. Бұл нұсқа 1970 жылдары Таяу Шығыстағы Кеңес Одағының одақтастарына кеңінен сатылды.
Monkey model aircraft were downgraded in a manner similar to that of tanks. The MiG 23 MS 'Flogger E', for example, was an export variant the original MiG 23 developed because the MiG 23 was considered too advanced to be exported to Third World countries. The 'Flogger E' lacked the most advanced features of the original. Infra red search and track and beyond visual range missile capabilities were removed and its avionics suite was very basic. This variant was widely sold during the 1970s to Soviet allies in the Middle East.
Маймыл үлгілерінің тиімділігі
Кейбіреулер соңғы онжылдықтарда батыс күштерімен қақтығысқа түскен кеңестік танктер мен ұшақтардың көпшілігі "маймыл үлгілері" болған деп санайды және нақты кеңестік кезеңдегі техниканың қабілетін қазіргі батыс үлгілерімен салыстырғанда осыны ескеру қажет. Мұның мысалы ретінде 1991 жылғы Перс шығанағы соғысы мен 2003 жылғы Иракқа басып кіру кезінде ирактық T-72 танктерінің нашар өнім көрсетуін келтіруге болады. Әрбір қақтығыста ирактық T-72 танктері тікелей соққы бергеніне қарамастан, бірде-бір M1 Abrams танкын жоя алмады. Ал 80-жылдардың басындағы бір жарияланымда 125 мм 2А46 зеңбірегінің "қазіргі және болашақ НАТО танктерінің бронясын 2000 метрден астам қашықтықта тесіп өте алады" делінген. Он жыл өткен соң Роберт Скейлс 125 мм зеңбіректің "Абрамстың (алдыңғы бронясын) 1000 метрден тесіп өте алатынын" мәлімдеді, егер ол заманауи оқ-дәрілер қолданса. Бұл өнімдегі айырмашылықты ирактықтардың зеңбіректері үшін сапасыз оқ-дәрілерді пайдалануымен түсіндіруге болады, сондай-ақ олар "маймыл үлгілерімен" және өздерінің жергілікті өндірісті "Вавилон арыстаны" танктерімен жұмыс істегенімен де түсіндіруге болады.
It is claimed by some that most Soviet designed tanks and aircraft engaged by western forces during the last decades were allegedly monkey models, and that this must be kept in mind when trying to assess the capabilities of real Soviet era equipment versus those of contemporary western designs. An alleged example of this is the dismal performance of Iraqi T 72 models during the 1991 Gulf War and the 2003 invasion of Iraq. In each conflict, Iraqi T 72s failed to destroy a single M1 Abrams tank, even after scoring direct hits. On the other hand, a publication from the early 80s claims that the 125 mm 2A46 gun "will penetrate the armor of any current or future NATO tank at ranges greater than 2,000 meters." A decade later, Robert H. Scales insisted that the 125mm gun "could penetrate the Abrams (frontal armor) at 1,000 meters," provided it was using modern ammunition. The performance discrepancy can be explained by the fact that the Iraqi's used substandard ammunition for their guns, while operating a mix of monkey models and their own locally produced variant, the Lion of Babylon.