Кіріспе

Мойынға жабысатын немесе оны қоршап тұратын формалы киім. Киімде жаға – көйлектің, көйлектің, пальтоның немесе блузканың мойынға жабысатын немесе оны безендіретін бөлігі. Киім тігу мамандары жағаны басқа мойын сызықтарынан – мысалы, реверстер мен жағалардан – ажыратады, себебі жаға киімнің негізгі бөлігінен жасалған бір матаның бүктеліп немесе кесіліп алынған бөлігі емес, жеке матадан тігіледі. Жаға киімнің негізгі бөлігіне тігілу арқылы немесе ажыратылатын түрде бекітілуі мүмкін.

Сөздерді қолдану

Оксфорд ағылшын сөздігі қазіргі мағынадағы жеңілдіктің (жағаның) тарихын шамамен 1300 жылға дейін жегізеді, сол кезде жеңілдіктер мойынды қорғайтын қару ретінде қолданылған.

Тарих

Қазіргі көйлектің жағасы 16 ғасырдағы көйлектің мойнына оралған тікбұрышты матадан бастау алады. 16 ғасырдың ортасынан бері, бөлек жағалар мен тігілген, қырлары бүршіктелген жағалар бірге болды, әдетте крахмалмен және басқа да сапалы өңдеулер үшін, немесе жағаны жууды жеңілдету үшін. Орта ғасырларда және кейінде, адамдар безендірілген алқаларды әшекей ретінде таққан.

Терминология

Жапсырма – киімнің денесіне перпендикуляр орналасқан, мойынға бекітілетін мата жолағы, оған нақты жаға тігілуі мүмкін. Жағаны қатты ұстау үшін, сондай-ақ бұрыштары бүгіліп кетпеуі үшін ерлер жейдесінің жағасына салынатын кит қабырғасы, металл, мүйіз, ана жемісі немесе пластиктен жасалған, бір жағы дөңгелек, екінші жағы сүйір келген жаға тіреуіштері (сүйекшелер). Бұрыштар – жағаның төңкерлері; түймелі жағада бұрыштар жейде денесіндегі кішкентай түймелерге бекітілетін түйме тесіктерімен жабдықталады, бұл жағаны таза ұстап тұруға көмектеседі. Ендіру – жейде жағасының бұрыштары арасындағы қашықтық. Тұғыр – жағаны тікелей ұстап тұратын пальто немесе жейде жағасындағы жолақ.

Батырмалау

Желпіштің түймелерін қалай бекіту туралы ережелер әлемдік деңгейде әртүрлі. АҚШ және Ұлыбританияда жоғарғы түйме, галстук тақпаған жағдайда, көбінесе түймеленбеген болып қалады, бірақ екі немесе одан көп түймелерді ашу тым бей-жай көрінеді. Керісінше, Польша және Украина сияқты славян елдерінде галстук болмаса да жоғарғы түйме түймеленеді.

Кеңейтілген мағыналары

XX ғасырдың басында бизнесмендер киген крахмалданған ақ жағалы көйлектері мен жұмысшылар киген көк шәмбрей жұмыс көйлектері арасындағы қарама-қайшылықтан жұмыс тағайындамасында жаға түстерін пайдалану, яғни "қызметкерлер түстер шеңбері" пайда болды. Мысалдарға көк жағалы, қызғылт жағалы және ақ жағалы жұмыстар жатады.