Британдық Цейлонның солшыл партияларының тарихы (1931-1970)
Leftist parties in Sri Lanka
Шри-Ланкада 1931-48 жылдардағы солшыл партиялардың құрылуы, жұмысшы табының белсенділігі, саяси тәжірибелер мен ұлттық деңгейдегі қиындықтар туралы мақала.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дономордың саяси тәжірибелер кезеңінде (1931–1948) британдық колониялық Цейлонда бірнеше Шри-Ланканың солшыл партиялары құрылды. Шри-Ланканың көптеген басқа партияларынан өзгеше, бұл солшыл партиялардың құрамы этностық бөлініске негізделмеген.
During the Donoughmore period of political experimentation (1931–48), several Sri Lanka leftist parties were formed in British colonial Ceylon. Unlike most other Sri Lankan parties, these leftist parties were noncommunal in membership.
Тарих
Жұмысшы класының белсенділігі, әсіресе кәсіподақ қозғалысы, екі дүниежүзілік соғыс арасындағы созылған экономикалық төмендеу кезеңінде маңызды саяси күшке айналды. Солшыл партиялар қалалық жұмысшы класын, олардың саны аз болса да, және плантациялар мен кендерде шоғырланған ауылдық жұмысшы кластың үлкен бөлігін өкілдік етті. Бұл партиялар кәсіподақтар арқылы жұмыс істегендіктен, олардың ұлттық деңгейде орталық үкіметке тиімді парламенттік емес қарсылық көрсету үшін қажетті кең ауқымды халық қолдауы болмады. Дегенмен, солшылдар ұлттық сайлаулардан бұрын уақытша саяси коалициялар құрғандықтан, олар тек "парламенттік бөгет" емес еді. 1953 жылы солшылдар 1953 жылғы "Харталды" ұйымдастырды, нәтижесінде премьер-министр Дадли Сенанаяке отставкаға кетті. Алғашқы маңызды солшыл партия – 1931 жылы А. Е. Гуонесинха құрған Цейлон еңбек партиясы болды, бірақ 1937 жылға қарай бұл партия аймақтық шиеленістерге байланысты ереуілдерді тоқтатуға бағытталған әрекеттерге ұшырады.
Working class activism, especially trade unionism, became an important political factor during the sustained economic slump between the world wars. The leftist parties represented the numerically small urban working class and the larger rural working class concentrated in the plantations and mines. Partly because these parties operated through the medium of trade unionism, they lacked the wider mass appeal needed at the national level to provide an effective extra parliamentary challenge to the central government. Nonetheless, because the leftists occasionally formed temporary political coalitions before national elections, they posed more than just a mere "parliamentary nuisance factor." In 1953 it was the left who summoned the 'Hartal' of 1953 which led to the resignation of the Prime minister, Dudley Senanayake. The first important leftist party was the Ceylon Labour Party, founded in 1931 by A. E. Goonesinha, but this had drifted into communalist strike breaking action by 1937.
Марксистік бағыт алған партиялар
Марксистік бағыттағы үш партия – Цейлон тең қоғам партиясы (Ланка Сама Самажа партиясы), Большевик-Лениншілдер партиясы және Шри-Ланка Коммунистік партиясы (СПСЛ) нағыз солшылдарды білдірді. Олар Жастар лигасы қозғалысынан, Шри-Ланканың бұрынғы әскери қызметшілеріне қаржы жинау күресінен, безгек эпидемиясы кезіндегі ерікті еңбек пен 1930 жылдардағы отаршылдыққа қарсы күрестен өркендеді, бұл толық тәуелсіздік талабына әкелді (Д. С. Сенанаяке және басқа да элита одан бас тартты). Үшеуі де идеологиялық және жеке дауларға байланысты бөлінді. 1924 жылы Лениннің қайтысынан кейін Кеңес Одағының Леон Троцкийді Коммунистік партиядан қууы осы айырмашылықтарды одан әрі күшейтіп, коммунистерді троцкистер мен сталинистерге жіктеді.
Three Marxist oriented parties—the Ceylon Equal Society Party (Lanka Sama Samaja Party—LSSP), the Bolshevik Leninist Party, and the Communist Party of Sri Lanka (CPSL) represented the Left proper. They grew out of the Youth League movement, the struggle to get funds for Sri Lankan ex servicemen, volunteer work during the Malaria Epidemic and the anti colonial struggle of the 1930s, which culminated in the call for full independence (eschewed by D. S. Senanayake and others of the elite). All three were divided on both ideological and personal grounds. The Soviet Union's expulsion of Leon Trotsky from the Communist Party after Lenin's death in 1924 exacerbated these differences, dividing the Communists into Trotskyists and Stalinists.
Ланка Сама Самажа партиясы ЛССП
Ланка Сама Самаж партиясы – ЛССП, 1935 жылы құрылған және Шри-Ланканың марксистік партияларының ең көнесі, тіпті барлық қазіргі Шри-Ланка партияларының бірі, Кеңес Одағынан тәуелсіз ұстаным алды, Коминтерннің қарсыласы – Троцкишіл Төртінші Интернационалмен байланыс орнатты. Оның Мемлекеттік кеңестегі екі өкілі – Филипп Гунавардена мен доктор Н.М. Перера британдық отаршылдық әкімшілігіне үлкен қиындық туғызды. LSSP басшыларының көпшілігі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «империалистік соғыс» деп санаған қарсылығы үшін тұтқындалды. Бірақ олар қашып құтылуға қол жеткізіп, LSSP-нің жасырын жұмысы соғыс бойына жалғасты. Партияның үгіт-насихаты 1942 жылы Кокос аралдарындағы Цейлон гарнизондық артиллериясының бүлік шығаруында маңызды рөл атқарды. 1936, 1947 және 1956 жылдардағы жалпы сайлаулардан кейін ол басты оппозициялық партия болды, ал 1947, 1956 және 1970 жылдардағы жалпы сайлаулардан кейін парламенттегі екінші ірі партия атанды. Соңғы жылдары LSSP саяси күшін жоғалтқан партия ретінде қарастырылса да, мысалы, 1982 жылғы президенттік сайлауда 1% -дан аз дауыс жинады, дегенмен ол әлемдегі жалғыз табысты троцкишіл партия деп есептеледі. Бұл оның үкіметке қатысуымен және сайлаудағы жетістігінен гөрі үлкен рөл атқарғандығымен, 1936-1977 жылдар аралығында идеологиялық үстемдік құрғандығымен байланысты. 1972 жылғы Республикалық Конституцияны LSSP министрі және елдің жетекші заңгері доктор Колвин Р. де Силва жазды.
The Lanka Sama Samaja Party−LSSP, formed in 1935 and the oldest of the Sri Lankan Marxist parties, indeed of all existing Sri Lankan parties, took a stance independent of the Soviet Union, becoming affiliated with the Trotskyist Fourth International, which was a rival of the Comintern. Its two representatives in the State Council, Philip Gunawardena and Dr N. M. Perera, were a thorn in the side of the British colonial administration. Most LSSP leaders were arrested during World War II for their opposition to what they considered to be an "imperialist war." However, they managed to escape and the LSSP's underground work continued throughout the war. The party's propaganda was a vital element in the mutiny of the Ceylon Garrison Artillery on the Cocos Islands in 1942. It was the main opposition party after the general elections of 1936, 1947 and 1956, the second largest party in Parliament after the general elections of 1947, 1956 and 1970. Although in more recent years, the LSSP has been considered a politically spent force, gaining, for example less than 1% of the vote in the 1982 presidential elections, it has nevertheless been touted as the world's only successful Trotskyist party. This was because it participated in Government and because it has played a role far larger than its electoral success would suggest, having been ideologically hegemonic in the period 1936 1977. The 1972 Republican Constitution was drafted by Dr Colvin R. de Silva, an LSSP Minister and the country's leading lawyer.
Большевик-лениндік партия
Большевиктер Лениншіл партиясы 1945 жылы ЛССП-дан бөлініп шыққан топ ретінде құрылды және 1950 жылы оның құрамына қайта қосылды.
The Bolshevik Leninist Party was formed in 1945 as a breakaway group of the LSSP, which reunited with its parent in 1950.
Шри-Ланка Коммунистік партиясы
Шри-Ланка Коммунистік партиясы – СКПЛ, бұрын ЛССП-ның сталиндік фракциясы ретінде құрылып, кейіннен одан шығарылған, 1943 жылы жеке партия болып ұйымдасты. Ол Кеңес Одағы Коммунистік партиясының талаптарына берілді.
The Communist Party of Sri Lanka−CPSL, which began as a Stalinist faction of the LSSP that was later expelled, formed its own party in 1943, remaining faithful to the dictates of the Communist Party of the Soviet Union.
Шри-Ланканың Социалистік партиясы
Шри-Ланканың Социалистік партиясы Шри-Ланкада әйел президенттікке үміткерді ұсынған алғашқы солшыл партия болып табылады. Шри-Ланка мен Фиджиде бірнеше министрліктерге 30 жылдан астам кеңес берген тәжірибесі бар экологиялық ғалым доктор Ажанта Перера 2019 жылғы желтоқсан айында өтетін президент сайлауына қатысады. Доктор Ажанта Перера сондай-ақ осы мыңжылдықта (1999 жылдан бері) Шри-Ланканың президенттікке ұсынылған тұңғыш әйел үміткері.
The Socialist Party of Sri Lanka is the first left wing party in Sri Lanka to nominate a female presidential candidate. Dr. Ajantha Perera, an environmental scientist, who has over 30 years of experience advising multiple Ministries in Sri Lanka and Fiji, will be contesting in the Presidential elections of December 2019. Dr. Ajantha Perera is also the first female Presidential candidate of Sri Lanka this millennium (since 1999).