Кіріспе
Химиялық қосылыс. Амарант, FD&C Қызыл №2, E123, C. I. Тамақ қызыл 9, Қышқыл қызыл 27, Азорубин S немесе C. I. 16185 – тағамдық бояу ретінде және косметикаға бояу ретінде қолданылатын өңделген қызыл азо бояуы. Атауы амарант дәнінен алынған, ол қызыл түсімен және жеуге жарамды, ақуызға бай тұқымдарымен ерекшеленеді. Амарант – аниондық бояғыш. Оны табиғи және синтетикалық талшықтарға, былғарыға, қағазға және фенол-формальдегид шайырларына қолдануға болады. Тамақ қоспасы ретінде оның E нөмірі E123. Амарант көбінесе тринатрий тұзы түрінде келеді. Ол қызғылт қоңыр, қою қызыл немесе күлгін түсті, суда еритін ұнтақ, 120°C температурада ерімей ыдырайды. Оның сулы ерітіндісінің максималды сіңіруі шамамен 520 нм құрайды. Барлық азо бояулары сияқты, Амарант 20-ғасырдың ортасында көмір шарынан жасалған, ал қазіргі синтетикалық заттар мұнай өнімдерінен жасалуы мүмкін. 1976 жылдан бері АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) Амарантты канцерогендік болуы мүмкін деген күдікпен тыйым салған. Оның қолданылуы кейбір елдерде әлі де заңды, атап айтқанда Ұлыбританияда, онда оны көбінесе шикі вишняға ерекше түс беру үшін қолданады.
Amaranth, FD&C Red No. 2, E123, C. I. Food Red 9, Acid Red 27, Azorubin S, or C. I. 16185 is a modified red azo dye used as a food dye and to color cosmetics. The name was taken from amaranth grain, a plant distinguished by its red color and edible protein rich seeds. Amaranth is an anionic dye. It can be applied to natural and synthetic fibers, leather, paper, and phenol formaldehyde resins. As a food additive it has E number E123. Amaranth usually comes as a trisodium salt. It has the appearance of reddish brown, dark red to purple water soluble powder that decomposes at 120 °C without melting. Its water solution has an absorption maximum of about 520 nm. Like all azo dyes, Amaranth was, during the middle of the 20th century, made from coal tar; modern synthetics are more likely to be made from petroleum byproducts. Since 1976, amaranth dye has been banned in the United States by the Food and Drug Administration (FDA) as a suspected carcinogen. Its use is still legal in some countries, notably in the United Kingdom where it is most commonly used to give glacé cherries their distinctive color.
Тарих және денсаулыққа әсері
1950 жылдардағы Orange 1 оқиғасынан кейін 1976 жылға қарай 5 миллион долларлық бояудың 10 миллиард долларлық азық-түлік, дәрі-дәрмек және косметикада бояғыш ретінде қолданылғаны анықталды. Бұл жағдай FDA-ға оны тыйым салуға күш түсірді. FD&C Қызыл No. 40 (Allura Red AC) тыйым салынған Қызыл No. 2-ні алмастырды, себебі оның уыттылығы Қызыл No. 2-нің уыттылығынан айтарлықтай төмен екендігі анықталды. Бұл бір натрий сульфонаты функционалдық тобының алынып тасталуы және басқа молекулалық түзетулердің нәтижесінде болды, олар тұтыну кезінде белгілі бір азо бояуының дереу уыттылығын одан әрі азайтуға бағытталған.