Кіріспе

Американдық ток-шоу жүргізушісі (1933–2009)

Дон Лейн (шын аты Мортон Дональд Айзексон, 13 қараша 1933 – 22 қазан 2009) – американдық ток-шоу жүргізушісі және әнші, ең көп танымал Австралиядағы телекарьерасымен, әсіресе 1975 жылдан 1983 жылға дейін Nine Network арнасында көрсетілген «Tonight with Don Lane» және «The Don Lane Show» бағдарламаларын жүргізуімен, сондай-ақ Берт Ньютонмен бірге қатысқандығымен.

Ерте өмір

Лэйн Нью-Йорк қаласындағы Манхэттендегі "Гүл ауруханасында" Мортон Дональд Айзексон болып дүниеге келді. Оның әкесі еврей (Джекоб) және анасы католик (Долли) болды, кейіннен ол иудаизмге көшті. Джейкоб "Джек" Айзексон Нью-Йорк қалалық полиция департаментінде (NYPD) сержант болса, Долли үй шаруасымен айналысты. Мортон (Дон) Бронксте өсті, ДеВитт Клинтон орта мектебінде оқыды, онда Джудд Хирш және Гарри Маршаллмен бірге оқыды. Орта мектеп шағында анасының ықпалды тұлғасының арқасында Айзексон шоу-бизнеспен айналысқысы келетінін шешті. Ол тіпті бөлмесінің есігіне жұлдыз жабыстырды. Ата-анасымен бірге барған кештерде ән айту және комедиялық нөмірлер көрсетуді бастады. Сонымен қатар, ДеВитт Клинтон орта мектебінің футбол және баскетбол командаларында ойнады. Кейіннен ол Мичиган штатының Каламазу қаласындағы Каламазу колледжіне футбол мен баскетболдан шәкіртақы алып түсті, онда үш жыл оқыды.

Ерте мансап

Колледжді бітіргеннен кейін Айзексон ең жақсы досы Мэнни Глассермен "Донни және Герцог" деп аталатын дуэт құрды. Дуэт бірнеше ай бойы Нью-Йорктің жергілікті түнгі клубтарында жұмыс істеді, содан кейін Айзексон 21 жасында АҚШ армиясына қабылданып, офицер болып тағайындалды және артиллерияда қызмет етті. Армияда ол әріптесі Мюррей Левинмен дуэт құрды, Айзексон көбінесе комик рөлін ойнаса, серігі – тік мінезді адам болды. Дуэт 1955 жылы "All Army" ойын-сауық конкурсында жеңіске жетіп, "The Ed Sullivan Show" бағдарламасында өнер көрсетті. Бір жылдан кейін Айзексон жеке өнер көрсетіп, "All Army" ойын-сауық конкурсында тағы жеңіске жетті. Армиядағы міндетті қызметтен кейін ол екі жыл бойы АҚШ бойынша гастрольдік сапармен жүріп, әскерлерді көңіл көтерді. Елді аралап, әскерлерге жеке орындаушы ретінде қызмет көрсеткеннен кейін Айзексон Нью-Йорк түнгі клубтарында өнер көрсете бастады. Осы кезде ол әріптесі Фрэнки Лэйннің есімімен "Дон Лейн" сахналық есімін қабылдады. Лейн Нью-Йорк, Лос-Анджелес және Лас-Вегастағы шоу-румдарда өнер көрсетті. Лас-Вегаста ол Уэйн Ньютонмен бірге жұмыс істеді және көбінесе Сэмми Дэвис-младший сияқты орындаушыларға қосалқы актер болды. Лос-Анджелесте Лейн актер ретінде де жұмыс істеді және Coca Cola компаниясының ұлттық жарнамаларында түсті, ол "жылдар бойы төлемдерді жасады" деді. Содан кейін ол Нью-Йоркке оралып, тойларда, түнгі клубтарда және кештерде өнер көрсетті. 1964 жылы Лейн Гавайидің Гонолулу қаласындағы "The Dunes Nightclub" түнгі клубында басты рөлде ойнауға шарт жасады. Бұл оның алғашқы басты рөлге шақырылуы және жеке орындаушы ретінде алғашқы кепілдік берілген шарты болды. "The Dunes Nightclub" клубы жасаған тиімді ұсынысқа байланысты ол тез арада Гонолулуға көшіп барды, онда ол алғаш рет басты орындаушы ретінде сәттілікке қол жеткізе бастады. Ол Гавайиде алғашқы әйелі Джинамен танысты, ол экзотикалық биші болған.

"Бүгін Дон Лейнмен бірге": 1965-1969

1965 жылы ирланд комедианты Дейв Аллен Сидней теледидарында TCN 9 арнасында ток-шоу жүргізді. Бірақ ол кейін жұмыстан босатылды.

"Tonight with Don Lane" бағдарламасында комедиялық шақырулар, келіп қонақтап тұрған әртістермен сұхбаттар және көбінесе Лейн мен "Tonight Show Orchestra" оркестрінің орындауындағы музыкалық нөмірлер болды. Бағдарламаның дикторы Майк Уолш болды, ол кейіннен өзінің табысты эстрадалық шоуын жүргізді. Техникалық шектеулерге байланысты Лейннің кешкі шоуы Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында ғана көрсетілді, ал "In Melbourne Tonight" (IMT) Виктория штатында ғана таратылды. Мельбурн мен Сиднейді байланыстыратын коаксиалды кабельді төсеу жұмысы 1959 жылдың маусым айында басталып, 1963 жылдың 5 ақпанында аяқталды. 1965 жылдың 7 шілдесінде Лейн осы кабель арқылы тікелей эфирде Грэм Кеннедимен бірге жаңашыл жарық көрді. Лейн мен Кеннеди "Семьдесят шесть тромбонов" әнін дуэт ретінде орындады. Олар жаңа технологияның мүмкіндіктерін толық пайдаланды, дуэт барысында әртістер су құмыршаларын лақтырып, Кеннеди "Үйге қайт, америкалық!" деген жазуы бар плакат ұстады, оған Лейн күлді. Лейн 1967 жылы "Logies" марапаттау салтанатында да Кеннедимен тағы бір дуэт орындады. 1968 жылдың наурыз айында Лейн Австралияға марихуана әкелгені үшін айыпталды. Ол Сидней әуежайында ұсталды және қамауға алынды. Ол өзінің кінәсіз екенін қатысты мойындап, есірткінің бұрынғы бизнес серігі өш алу мақсатымен оның күртешесінің қалтасына салып қойғанын мәлімдеді. Ол барлық айыптамалардан босатылды, оның қорғауын адвокат Маркус Эйнфельд жүзеге асырды.

Құрама Штаттарға оралу

1969 жылы Лейннің Tonight Show бағдарламасы аяқталғаннан кейін ол Америка Құрама Штаттарына және Лас-Вегасқа қайтып келді, бұл жолы ол басты рөлде өнер көрсетті. Лас-Вегаста ол "Музыкалық адам" қойылымында профессор Гарольд Хилл рөлін сомдады. Осы мюзиклден алынған "Trouble" және "Seventy Six Trombones" әндері оның ең танымал әндеріне айналды. 1972 жылы ол Кен Берри жүргізген "The Ken Berry WOW Show" американдық комедиялық телесериалында да ойнады, онда Шерил Лэдд пен Стив Мартин де қатысты. Тек бес апта ғана көрсетілген Wow шоуы Saturday Night Live форматына ұқсас эстрадалық комедиялық сериал болды және The Sonny & Cher Comedy Hour бағдарламасының жазғы уақыттағы ауыстырушысы болды. Лэйн үш айға созылған бұл шоуда тұрақты актерлік құрамға кірді.

10-арна

Дон Лейн шоуы аяқталғаннан кейін Лейн Лос-Анджелеске көшіп, кино және АҚШ теледидарында мансап қууға тырысты. Сол кезеңде ол ең көп сынақтан өткен рөлдердің бірі – «Кім Роджер Раббитті кінәлады» фильміндегі Эдди Валиант рөлі болды. Режиссердің басқа атақты актерлерді келісімге келтіре алмаған кезде ол бұл рөлге финалисттердің бірі болды. 1987 жылы Лейн Австралияға оралып, Network Ten телеарнасында жұмыс істеді, онда ол екі қысқа мерзімді комедиялық шоуын жүргізді: «You've Got to Be Joking» (әзіл-қалжыңдар) және «Talkin' To Kids with Don Lane». Екеуі де оның ұлы көре алатын танымал балалар шоуына қатысуға тырысқандықтан, кейін ол мектепке барып, сыныптастары бұл шоу туралы әңгімелесіп жатқанда, оның әкесі сол шоуда екенін айтқысы келді. Ол сондай-ақ 1987 жылғы Logie Awards марапаттау рәсімін де жүргізді. Келесі жылы Лейн Ten телеарнасы үшін «Late Night Australia» атты жеке ток-шоуын жүргізді, кейін ол «Late Night Oz» деп өзгертілді. Бағдарлама аптасына бес күн сағат 22:30-да көрсетіліп, Nine Network-тегі Graham Kennedy's News Show және Seven Network-тегі Clive Robertson's Newsworld бағдарламаларымен бәсекелесті. «Late Night Oz» бағдарламасы алты айдан кейін жабылды.

Спорттық хабар тарату мансабы: 1991-1996

1991 жылы Лейннің мансабы қайтадан өрледі, бұл жолы ол спорт комментаторы ретінде жұмыс істеді. Лэйннің американдық футбол мен баскетболға деген құштарлығы ABC телеарнасында өз орнын тапты, ол оның сүйікті спорт түрлеріне жаңа жанкүйерлер мен көрермендерді әкелді. ABC спорт бөлімінің басшысы Дэвид Салтер АҚШ-тан NFL ойындарын көрсетуге ниеттенді, бірақ жүргізуші американдық футбол және регби екеуін де түсінуі керек болды. Лэйннің екі спорт түрін де жақсы көретінін білген соң, ол оны жүргізуші креслосына отырғызды, ол сол қызметте шамамен алты жыл бойы жұмыс істеді. Лейн аптасына екі рет американдық NFL трансляцияларын жүргізіп, Австралиялық көрермендерге барлық ойындардың ережелерін түсіндіре отырып, әр апта сайын құлшыныспен пікір білдірді. Ол Super Bowl XXVII және Super Bowl XXVIII тікелей эфирлерін жүргізу үшін АҚШ-қа барды, бұл австралиялық телехабаршының Super Bowl-дан тікелей эфирде хабарлауының алғашқы жағдайы болды. 1993 жылы ABC спорт бөлімі кеңейді, және Лейн келесі екі жыл бойы NCAA баскетбол және футбол трансляцияларын жүргізді. Ол сондай-ақ ABC және Foxtel телеарналарында NBL трансляцияларында түс комментаторы болды.

Теледидардағы соңғы мансабы

Лэйн 1993 жылы ABC телеарнасының "The Late Show" бағдарламасының соңғы эпизодында қонақ ретінде пайда болды. Лэйн шоуды "Saturday Night is the Loneliest Night of the Week" әнімен аяқтады. Әнді орындағаннан кейін, Late Show биг-бэнды "The Don Lane Show" тақырыбын орындады, ал Лэйн, әдетте "Дон Лейн шоуының" көптеген эпизодтарын аяқтағандай, камераның артына өтіп, көрермендерді түсірді. 1994 жылы Лэйн Nine Network арнасында "The Best of The Don Lane Show" атты екі арнайы бағдарламаны жүргізді. Әр бағдарлама екі сағат бойы "Дон Лейн шоуының" ең есте қаларлық сәттеріне арналды. 1994 жылы берген сұхбатында Лэйн "The Don Lane Show" ортасына қайта оралудың өте эмоционалды болғанын айтты: сегіз жарым жылдық сол телешоу көптеген адамдардың есте сақталып, біздің санамызға терең сіңген. Бұл өте ерекше жылдар болды, және осының бәрі біріге алғанымыз біз үшін қатты маңызды болды. Лэйн 1996 жылы "This Is Your Life" бағдарламасының бір эпизодында оның өзіне және теледидардағы мансабына арналған құрмет көрсетілді. Эпизодта Джон Фарнхэм, Билли Коннолли, Берт Ньютон және Гарри Маршаллтан құрмет көрсетулер болды. Лэйн сондай-ақ "Don Lane's America" атты арнайы бағдарламаға қатысып, "The Mad Mad World of Sports" және "40 Years of Television" сияқты бағдарламаларды жүргізді. Ол сонымен қатар Channel 9 арнасында "The Best of Studio 9" атты арнайы бағдарламаны жүргізді. Бұл бағдарламада Мельбурн қаласындағы 9-шы студияда түсірілген бағдарламалар мен есте қаларлық сәттер көрсетілді. Лэйн 2001 жылы SBS арнасында Супер Боулды көрсету үшін қайтадан спорт комментаторы болып жұмыс істеді.

Радиодағы мансабы

The Don Lane Show бағдарламасында жұмыс істеген кезінде Лейн сонымен қатар Мельбурндағы 3UZ радиостанциясында Берт Ньютонмен бірге таңертеңгі радио бағдарламасын жүргізді. Ньютон продюсермен бірігіп, эфирде екендіктерін айтып, тыңдаушыларға Лейннің үй мекенжайын жариялап жібергенін айтады. Ньютон Лейннің реакциясын көру үшін бұл әзілге барудың әрқалай болғанын, бірақ Лейн оған осы әзілдің құнын толтырғанын мәлімдейді. 3UZ бағдарламасына түнгі телешоуда көрінген көптеген қонақтар шақырылды. 1987 жылы Сиднейге көшкеннен кейін Лейн 2UE радиостанциясында екі жыл бойы таңертеңгі бағдарламаны жүргізді. 2UE-мен байланысын үзген соң, ол 1989 жылы 2KY радиостанциясына өтіп, қарсылас таңғы бағдарламаны жүргізді. Оның радио бағдарламалары көбінесе музыкадан және келіп тұрған әртістермен сұхбаттардан тұрды.

Кабаре орындаушысы

Лас-Вегастағы түнгі клубтардағы тәжірибесінің арқасында Лэйн Сидней, Мельбурн және Голд-Кост қалаларындағы клубтар мен театрларда жұмыс істеді. Телевизияда жұмыс істемеген кезде ол түнгі клубтарда, театрларда және театр-ресторандарда өнер көрсетті. Австралияға алғаш келгенде және кешкі шоуын жүргізгенде, Ричард Грей есімді агент Лэйннің тартымдылығын байқап, оны Сиднейдің ең танымал орындарының бірі болған Оңтүстік Сиднейдің жасөспірімдер регби лигасы клубында өнер көрсетуге шақырды. Кейін Лэйн шоуы маусымдық болмаған кезде Сиднейдегі клубтардың барлығында жұмыс істеді, өнер шеберлігін жетілдіріп, алғашқы түнгі клуб тәжірибесін жалғастырды. «Дон Лейн шоуы» дәуірінде Лэйн Мельбурнның ең танымал театр сахналарында, мысалы, «Принцесса театры» мен «Оның Ұлылық театрында» өнер көрсетті. «Концерттегі Дон Лейн» 1980 жылы 9-шы арнада тікелей эфирде 90 минуттық сахналық қойылымын көрсеткен телеарналық арнайы бағдарлама болды. «Дон Лейн шоуының» музыкалық директоры Грейм Лайл желімен келісімшартта болғандықтан, Лэйн ұнаған әрбір ән үшін үш қосымша вокалмен 18 адамдық оркестр үшін аранжировка жасалды. «Концерттегі Дон Лейн» телеарнайы бағдарламасында Лэйн «Жетпіс алты тромбон» және «Қиындық» сияқты өзінің танымал әндерін орындады. Бірақ ол сол кезде жаңа болған «Мен әлі де Австралияны үйім деп санаймын», «Біздің әніміз ойнап тұр» және «Ол менің өмірімнен кетті» сияқты әндерді де орындады. Музыкалық директор Грейм Лайл әр әнді Лэйннің «ыңыршу» стиліне бейімдеп аранжировкалады. Радио 2UE тілшісі Питер Форд Лэйннің клубтық өнерін былай сипаттады:

— Дон керемет теледидар тұлғасы болды. Бірақ сіз Донды клубта немесе театрда сахналық қойылымда көріп, тікелей аудиториясы мен тобымен бірге сахнаны толық иеленгенін көргенде, ол бөлмені қалай басқаруды білді және өнер көрсеткен сайын Лас-Вегастың «шақыруын» сыйлады. Оның ұлы баскетбол мансабын дамыту үшін АҚШ-қа, содан кейін Еуропаға көшті, бірақ кейін PJ Lane есімімен өзінің жеке ойын-сауық карьерасын жасады. 2009 жылы ол ауру әкесіне күтім жасағаннан кейін Сиднейге оралды. Лэйн мен Амброз кейін ажырасып кеткенімен, олар жақсы достар болып қалды және ол өмірінің соңына дейін оның агенті болды. 2007 жылы Лэйн «Кружкамен таласпа» атты өмірбаянын жариялады. Кітап Лэйннің мансабын баяндайды және оның жеке басынан өткен шоу-бизнес жанжалдарын егжей-тегжейлі түсіндіреді. 2008 жылдың маусым айында Лэйннің Альцгеймер ауруына шалдыққандығы және бірнеше жылдан бері күтім орталығында тұрғаны хабарланды. Лэйннің денсаулығы туралы жаңалық Австралияның ойын-сауық қауымы үшін қайғылы болды, олар оны теледидар аңызы ретінде қарады. Бұл 2003 жылы Логи марапаттарының Даңқ залына енгізілгеннен бері Лэйннің көпшілік алдында сирек көрінуін түсіндірді.

Өлім және қоғамдық ескерткіш

Лэйн 2009 жылғы 22 қазанда Сиднейде Альцгеймер ауруынан туындаған деменция салдарынан қайтыс болды. Өмірінің соңғы он сегіз айында денсаулығының нашарлауына байланысты ол Сиднейдегі пәтерінен Сиднейдің шығысындағы Рэндвик ауданындағы Монтефиоре зейнеткерлер үйіне көшті. Оның өлімінен кейін бір күн өткен соң Маккуари паркі зиратында және крематорийінде жақын туыстары мен достарының қатысуымен жеке еврейлік жерлеу рәсімі болды. 2009 жылғы 5 қарашада Оңтүстік Сиднейдің жасөспірімдер регби лигасы клубында Лэйнге арналған қоғамдық естелік шарасы өтті. Естелік шара барлық қатысушыларға ашық болды, олардан Альцгеймер Австралияға қайырымдылық жасау сұралды. Клубтың әдетте 600 адамға арналған көрме залына 1100-ден астам адам сыйысты. Қалған жұртшылық естелік шараны клубта орналасқан теледидарлардан тамашалады. Естелік шарада Лэйннің жақын достары – Ронда Берчмор, Берт Ньютон, Майк Макколл Джонс, Майк Клири, Тони Ламонд және Хелен Редди сөз сөйлеп, өнер көрсетті. Лэйннің ұлы естелік шараны әкесінің концерттік бағдарламасын ашқан "They're Playing Our Song" әнімен бастады, орындауы үшін көптеген шапалақтарға ие болды. Лэйн телеэкранда да, өмірде де өзіне сай мінез-құлқымен жомарт әртіс ретінде есте қалды. Берт Ньютонның құрмет көрсетуі кезінде ол шашын жабатын перукасын шешіп, астында шашы жоқ басын көрсетті. Естелік шара Лэйннің соңғы "Дон Лэйн шоуында" орындаған "Once Before I Go" әнімен аяқталды, орындауына көрермендердің көз жастары мен шапалақтары араласқан жылы лебіздерімен толы болды.