Шри-Ланканың фармакологиясының негізін қалаушы Сенака Бибиле
Seneka Bibile
Сенака Бибиле – шри-ланкалық фармаколог, ұлттық дәрі саясатының негізін қалаушы. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы оның еңбектерін үлгі ретінде пайдаланды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сенака Бибиле (сингала тілінде: සේනක බිබිලේ) (13 ақпан 1920 – 29 қыркүйек 1977) – шри-ланкалық фармаколог. Ол Шри-Ланканың дәрі-дәрмек саясатын қалыптастырушы болды, бұл саясат рационалды фармацевтикалық қолданысқа негізделген саясатты әзірлеу үшін басқа елдерде де, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы, Біріккен Ұлттар Ұйымының Сауда және даму жөніндегі конференциясы (ЮНКТАД) және Бейтарап елдер қозғалысы тарапынан да үлгі ретінде пайдаланылды. Ұсыныстары мен саясатының ауқымды әсеріне байланысты ол "Шри-Ланканың адамзатқа сыйлаған ең ұлы медициналық игілігі" деп аталды.
Senaka Bibile (Sinhala:සේනක බිබිලේ) (13 February 1920 – 29 September 1977) was a Sri Lankan pharmacologist. He was the founder of Sri Lanka's drug policy, which was used as a model for development of policies based on rational pharmaceutical use in other countries as well by the World Health Organization, the United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD) and the Non Aligned Movement. Due to the far reaching effects of his proposals and policies, he has been called the 'greatest medical benefactor of humanity that Sri Lanka has hitherto produced'.
Өмірбаян
Сенака Бибиле Каталуа Валавада дүниеге келген. Оның әкесі Чарльз Уильям Бибиль, Велласса аймағының Махатмаясы немесе бас жергілікті феодалдық лауазым иесі, анасы Сильвия Джаявардена, Каталуа Валаууадан, Обейесекере-Джаявардена әулетінен шыққан. Бибиль әулеті 16 ғасырдағы Ведда басшысынан таратынын мәлімдейді.
Senaka Bibile was born at Kataluwa Walawwa. His father was Charles William Bibile, a Rate Mahatmaya or Chief Native Feudal Official of Wellassa, his mother Sylvia Jayawardena of Kataluwa Walauwa, the manor house of the Obeyesekere Jayawardena family. The Bibile family claimed descent from a 16th century Vedda chieftain.
Білім
Бастауыш және орта білімін Кандидегі Троица колледжінде алды. Ол Коломбодағы Медициналық колледжге қабылданды, онда медицина және хирургия салаларында алтын медальдар жеңіп, 1945 жылы үздік дипломмен бітірді. 1949 жылы Эдинбург университетінде аспирантураға түсті және 1952 жылы докторлық ғылым кандидаты (PhD) дәрежесін алып Шри-Ланкаға оралды. Оның докторлық диссертациясы кортикаль гормондардың биологиялық сынақтары мен олардың қолданылуына арналған зерттеу болды. Оның PhD жетекшісі – неміс тегіндес, танымал британдық фармаколог, доктор Марте Луиза Вогт.
He received his primary and secondary education at Trinity College, Kandy. He entered the Medical College in Colombo, where he had a brilliant career, winning the gold medals for medicine and surgery, and obtained a first class honours degree in 1945. In 1949, he began post graduate studies at the University of Edinburgh, returning to Sri Lanka in 1952 with a PhD. His doctorate thesis was a study of biological assays of cortical hormone and their application. His PhD supervisor was Dr Marthe Louise Vogt a famous British Pharmacologist of German Origin.
Академиялық мансап
Ол 1947 жылы Цейлон университетіне қабылданды. 1947-1949 жылдары профессор Каллумбиннің жетекшілігімен дәрігерлерден құралған зерттеу тобын басқарды. 1958 жылы фармакология ғылымының алғашқы профессоры болып тағайындалып, жаңа кафедраға жетекші болды. 1967-1977 жылдары Перадения университетінің медицина факультетінің алғашқы деканы қызметін атқарды. Сол жерде ол Шри-Ланкада алғашқы медициналық білім беру бөлімін ашты.
He joined the University of Ceylon in 1947. In 1947–49 he led a research team of doctors under the guidance of Professor Cullumbine, Professor of Physiology. In 1958 he was selected as the first Professor of Pharmacology and became the head of a new department. He was the first dean of the faculty of medicine at the University of Peradeniya from 1967 to 1977. There he started the first medical education unit in Sri Lanka.
Саясат
Ол троцкист және Ланка Сама Самажа партиясының мүшесі болды, сондай-ақ оның Жастар лигасының қазынашысы қызметін атқарды. Коломбодағы Касл көшесіндегі үйінде марксизм бойынша оқу сабақтарын жүргізді. Тілдік дағдарысының шиеленіскен кезінде, ЛССП сингаль және тамил тілдерін мемлекеттік тілдер деп жақтағанда, ол ЛССП үміткері ретінде Коломбо қалалық кеңесіне толықтыру сайлауына қатысуға келісті, осы қағида үшін күресу үшін, өміріне қауіп төндіріп және этникалық антагонизм атмосферасында сөзсіз жеңіліске бет бұрды. 1950 жылдардың ортасында ол Герберт Кьюнеман, "Бонни" Фернандо, Анил және Жанна Мунсинге және басқа да радикалдық зиялылармен бірге Шри-Ланканың алғашқы кооперативтік тұрғын үй жобасын – Готатуа құрылыс қоғамын құрды. Бұл Вейликадаватте тұрғын үй кешенінің құрылуына әкелді, ол интеллектуалды шығармашылықтың ошағы ретінде белгілі бір даңққа ие болды.
He was a Trotskyist and a member of the Lanka Sama Samaja Party, becoming Treasurer of its Youth Leagues. He conducted study classes on Marxism at his house in Castle Street, Colombo. At the height of the language issue crisis, when the LSSP stood for both Sinhala and Tamil being state languages, he agreed to contest a by election for a seat on the Colombo Municipal Council as the LSSP candidate, to fight for that principle, risking his life in the process and facing certain defeat in an atmosphere of ethnic animosity. In the mid 1950s, he, together with Herbert Keuneman, 'Bonnie' Fernando, Anil and Jeanne Moonesinghe and other members of the radical intelligentsia founded Sri Lanka's first co operative housing scheme, the Gothatuwa Building Society. This led to the foundation of the Welikadawatte housing estate, which attained some fame as an island of intellectual creativity.
Ауызша сөйлеу
Кенди медицина қоғамының демеушілігімен Сенака Бибиле есімін еске алу үшін жыл сайын дәйлемі айтылады.
An oration is held every year in commemoration of Senaka Bibile, under the auspices of the Kandy Society of Medicine.