Кіріспе

Вернон Кореа (11 қыркүйек 1927 – 23 қыркүйек 2002) – Шри-Ланка мен Ұлыбританияда 45 жыл бойы қоғамдық радио хабар таратумен айналысқан пионер. 1956 жылы Оңтүстік Азиядағы ең көне радиостанция – Сейлон радиосына, кейін Шри-Ланка радиокорпорациясына қосылды. Ол қызмет еткен жылдары Оңтүстік Азиядағы ең танымал радиобағдарламалардың көптерін ұсынды, олардың ішінде «The Maliban Show», «Dial a Disc», «Holiday Choice», «Two For the Money», «Take It Or Leave It», «Saturday Stars», «To Each His Own», «Kiddies Corner» және «Old Folks at Home» бағдарламалары бар. Ол 1950-ші жылдардың соңынан 1970-ші жылдарға дейін Шри-Ланкада ғана емес, бүкіл Үндістан субконтинентінде кеңінен танымал болды. Бұл Оңтүстік Азиядағы ең көне радиостанция – Сейлон радиосының өркендеу дәуірі болатын.

Ерте өмір

Корея 1927 жылдың 11 қыркүйегінде Цейлонның Катунайак қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы – Иван Корея каноны және Уида Корея, ал ол белгілі журналист және АҚШ-тағы бұрынғы елші Эрнест Кореяның інісі болды. Канон Корея Борелладағы Әулие Лука және Милагириядағы Әулие Пауыл шіркеулерінің викариы қызметін атқарды. Оның отбасы Шри-Ланканың батыс жағалауындағы Чилау қаласынан шыққан және 1596 жылы король Вимала Дхармасурия I үшін Котте қаласын басып алуға міндеттелген генерал Доминик Кореяның, сондай-ақ Эдирилле Раланың тікелей ұрпақтары еді. Оның әкесі доктор Джеймс Альфред Эрнест Корея, Шри-Ланканың танымал азаттық күрескерлері Чарльз Эдгар Корея мен Виктор Кореяның інісі, Чилау қауымдастығы мен Цейлон Ұлттық Конгресінің негізін қалаушылар болды. Тәуелсіздік қозғалысындағы олардың рөлін мойындаған Махатма Ганди, «Үндістанның әкесі» ретінде танымал, 1927 жылы Цейлонға жасаған алғашқы және жалғыз сапарында Чилауға барып, Вернонның әкесімен «Сигирия» деп аталатын Корея үйінде кездесті. Вернон Корея Шри-Ланкадағы танымал білім ордасы – Коломбодағы Корольдік колледжде білім алды. Ол мектептің теннис командасында өнер көрсетті, сонымен қатар драма және пікірсайыс үйірмелеріне белсенді қатысты. Әкесі оны дін қызметкері болуға дайындалу үшін Үндістанның Калькутта қаласындағы Епископ колледжіне жіберді. Калькуттада ол Цейлон студенттер қауымдастығының президенті болып сайланды және драмалық қойылымдарда ойнады. Алайда, дін қызметкері болу оның шақыруы емес екенін сезініп, анасы қайтыс болғаннан кейін Цейлонға оралды.

Мансап

Бадулладағы Ува колледжінде қысқа мерзімді оқытушылық қызметтен кейін (онда ол әйелі Моникамен танысты) және Коломбодағы Car Mart саудагері болып жұмыс істегеннен соң, Вернон Кореа 1956 жылы Radio Ceylon радиосына жеңілдетілген хабаршы ретінде қосылды. Оны Австралиялық, Коммерциялық қызмет директоры Клиффорд Додд және оның көмекшісі Ливи Виджеманн тағайындады. Ол Radio Ceylon-ның «Алтын дауысы» ретінде танылды, ол танымал музыка, баила және батыс музыка бағдарламаларын жүргізді. Кейін Шри-Ланка радио хабар тарату корпорациясының бизнес-менеджері, жаңалықтар директоры болды. 1970 жылы Кореа Нюфилд қорымен алты айлық шәкіртақымен Ұлыбританияда болып, радиостанция директорының өкілі ретінде Ұлттар Достастығы радио хабар тарату конференциясына қатысты. 1956 жылдан 1960 жылға дейін Вернон Кореа және Radio Ceylon-ның басқа да хабаршылары Элвис Пресли, Пэтси Клайн, Луи Армстронг, Джим Ривз, Хэнк Сноу және Клифф Ричардтың музыкасын Radio Ceylon/Шри-Ланка радио хабар тарату корпорациясының эфирінде таныстырды. Олар Оңтүстік Азияда үлкен танымалдылыққа ие болды. Өмірі мен хабар тарату мансабы бойы Кореа Шри-Ланканың ең талантты өнерпаздарын танымал музыка әлемінде насихаттады. 1960-1970 жылдардағы Ceylon Daily News газетінде жарияланған, оның өте ықпалды ойын-сауық рубрикасы – EMCEE арқылы Шри-Ланка музыканттарын тұрақты түрде насихаттаған алғашқы адам болды. Вернон Radio Ceylon/Шри-Ланка радио хабар тарату корпорациясының тыңдаушыларына және BBC Radio London студиясында «London Sounds Eastern» танымал радио бағдарламасын ұсынғанда жүздеген музыканттарды таныстырды. Radio Ceylon радиосында ол көптеген жас шри-ланкалық жұлдыздарды «ашты» және олардың музыкалық дарынын Daily News газетіндегі EMCEE рубрикасында насихаттады. Кейбіреулері халықаралық аренаға шықты. Нимал Мендис, Билл Форбс, Дес Келли және Клифф Фоендер сияқты Сейлонның алғашқы музыкалық жұлдыздарымен Вернон Кореа Radio Ceylon үшін сұхбаттасты. Олардың музыкасы Үндістанның барлық аймақтарындағы үлкен аудиторияға таныстырылды – миллиондаған адамдар радиостанцияға қосылды және Radio Ceylon хабаршылары Оңтүстік Азия тыңдаушылары арасында культ статусына ие болды. Үндістанның беделді индуист газеті Вернон Кореаны әлемнің ең үздік 5 хабаршысының қатарына қойып, ол Radio Ceylon Коммерциялық қызметінің ағылшын тіліндегі эфирінде сингала музыкасын таныстырғанын айтты. Radio Ceylon-да ол Кларенс Виджевардена, Энсли Малевана және басқалардың дарындыларын ағылшын тіліндегі радио бағдарламаларында алғаш рет таныстырды. Вернон Кореаның әкесі, канон Иван Кореаға құрмет көрсету мақсатында, Шри-Ланканың супержұлдызы Кларенс Виджевардена «Ма эти деди кала пиянени» әкелік махаббат туралы ән жазды. Бұл Кларенс Виджевардена мен Энсли Малевана үшін халықаралық хит болды. Сұхбат беру кезінде Энсли Малеванна еске алады: «Біз 1994 жылы Англияда концерттер өткізу үшін гастрольде болғанда, Англияда болған Вернон Кореа маған осы әнді орындауды сұрады. Мен сахнаға шығып, ән айта бастағанда Вернон жылап жіберді, бұл оқиға біздің барлығымызды қозғалтты. Қайда барсақ та, шетелдегі көптеген адамдар мені осы әнді орындауды сұрайды. Қазір мен бұл әнді марқұм әкеме арнаймын», - деді ол.

Теледидар

Вернон Кореа 1972 жылғы 15 маусымда Цейлон радио қоғамынан алғашқы тәжірибелік теледидар хабарларын ұсынуға шақырылғанда Шри-Ланка аралында теледидар тарихын жасады. Ол Коломбодағы телеэкрандарда қара-ақ түсті, қысқа теледидар бағдарламасында пайда болды, бұл тарихтың қалыптасуы болды. Жеті жыл өткен соң Шри-Ланкада алғашқы тұрақты теледидар хабарлары жүргізілді және сол тұрақты хабарлардағы алғашқы тележүргізуші Вернон Кореаның туысы Виджая Кореа болды. Ол 1960 жылдары Сейлон радиосындағы танымал балалар бағдарламасы "Балалар бұрышын" ұсынуға шақыру арқылы туысын радиомен таныстырды. Виджая Кореа Вернон Кореаның жетекшілігімен өскен көптеген жас хабар таратушылардың бірі болды – ол кейін Шри-Ланка радио хабар тарату корпорациясының бас директоры болды. Тағы бір шәкірті – Нихал Бхарети, ол хабар тарату саласында үлкен жетістіктерге жетіп, Шри-Ланка радио хабар тарату корпорациясының ағылшын тіліндегі қызметтерінің директоры болды. Леон Беллеф тағы бір шәкірт болды, ол Сейлон радиосы/SLBC-де сәтті мансаптан кейін Австралияда зейнеткерлікке шықты. Қазір аралда бірнеше телеарна жұмыс істейді, бұл 1972 жылы Цейлон радио қоғамының (қазіргі Шри-Ланка) алғашқы тәжірибелерінен мүлдем өзгеше.

Би-Би-Си

Кореа отбасы 1975 жылы Англияға көшіп келді. Вернон Кореа Верхний Норвудта орналасқан Radio Worldwide үшін жұмыс істеді, содан кейін BBC Radio London үшін танымал London Sounds Eastern бағдарламасының жүргізушісі болды. Ол Азияның көптеген жұлдыздарымен, соның ішінде Пандит Рави Шанкар мен Уша Утхуппен сұхбаттасты. BBC радио бағдарламасы астанада үлкен аудиторияны тартты және тіпті Radio Times журналында жарияланды. Вернон Кореа көп ұзамай BBC-де басқару сатысына көтерілді – 1978 жылы ол жергілікті радионың Азия бағдарламаларының қызметкері болып тағайындалды. Кейіннен ол BBC-ге этностық азшылықтар жөніндегі кеңесші болды; бұл жоғары басқару лауазымы еді. Ол зейнеткерлікке шыққанға дейін осы қызметте BBC-де қалды. Вернон Кореа жас, дарынды және талантты жандарды телерадио хабарларын таратумен таныстыруда және оларды оқытуда маңызды рөл атқарды. Ол аз ұлтты радио хабарларын таратушыларды оқытып, BBC жергілікті радио желісінде орналастырды. Оның еңбегі BBC-нің әртүрлілігіне үлкен үлес қосты. Вернон Кореа сонымен қатар BBC оқу орталығында дәріс берді. Кореяның көптеген шәкірттері қазір BBC радиосында негізгі радио бағдарламаларын жүргізеді. Вернон Кореяның кеңесін іздегендердің арасында BBC News-тің жетекші жүргізушісі Джордж Алагия да болды. Кореяны телерадио хабарларын таратушыларды оқыту үшін Непал, Бангладеш және Мальдив аралдарына шақырды, ал Мальдив президентімен астанасы Маледегі сапары барысында таныстырды.

Дін қызметі

Вернон Кореа христиан болды, ол Ұлыбританиядағы шіркеу жұмысына белсенді қатысты. Ол Англия шіркеуінің Уимблдондағы Эммануэль шіркеуінің лайықты оқырманы болды, ал бұрын осы қызметте ол Оңтүстік-Шығыс Лондондағы Gipsy Hill-дегі Christ Church шіркеуінде лайықты оқырманы болған. Өмірін еске түсіріп, Реджинальд Масси The Guardian газетінде былай деп жазды: Кореа туғаннан-ақ хабар беруші және қызықты әңгімеші, бетіне қарамастан, қайтпас сөздер айтуға бейім болған. Бірақ оның көңілді мінезінің артында жомарт және кең жүректі христиан жатыр, ол сондай-ақ Оңтүстік-Батыстағы Уимблдон ауылындағы Эммануэль шіркеуінің оқырманы болды.

Аутизм

Аутизммен күресіп жатқан ата-аналардың, күтіммен қамтамасыз ететіндердің, балалардың және ересектердің тағдыры Кореаны терең қызықтырды, өйткені оның немересіне аутизм спектрінің бұзылуы деген диагноз қойылған еді. Ол бұл жағдай туралы хабардарлықты арттыруға атсалысты. 2002 жылы ол Лондондағы Сент-Пол соборында аутизмге арналған тарихи қызметке қатысып, «Аутизмге арналған дұғалар» деген кітап жазды. Бұл дұғалар бүгінде әлемдегі шіркеулер мен діни ұйымдар ақпан айының екінші жексенбісінде жыл сайын атап өтетін Аутизм жексенбісінде оқылады. Ол 2002 жылдың 23 қыркүйегінде Лондондағы Нью-Мэлден қаласында қант диабетінен қайтыс болды.

Вернон Кореаның цитаталары

Вернон BBC-ге үлкен серпіліс жасады және біздің қызметкерлеріміз бен бағдарламаларымыздың елдің әртүрлі халқының шынайы бейнесін көрсету үшін атқарып жатқан жұмысымыздың негізін қалауға көмектесті. (Грег Дайк – BBC бас директоры)

Оның басшылығына және кәсібіне деген адалдығы, сондай-ақ, оның аяныштылығы мен өзінен төмен жұмыс істейтіндерге деген қамқорлығы үлгідей болды. (Neville Jayaweera – SLBC бұрынғы бас директоры)

Осы кезде BBC-нің құрамына алуға бағытталған жұмыстары күшейді, ал Кореа осы әртүрлілікті дамытудың алдыңғы қатарында болды. 1978 жылы оның алғашқы этникалық азшылықтар жөніндегі кеңесші болып тағайындалуы оның маңыздылығын және кеңесшілік рөлін көрсетті. (The Times)