Кіріспе

Илья Львович Сельвинский (1899-1968), Қырымның Симферополь қаласында туған, совет жазушысы, ақын, драматург, естеліктер авторы және эссеші.

Өмірбаян

Сельвинский Евпаторияда еврей отбасында өскен. Әкесі тері сатушы болған. 1919 жылы Сельвинский Евпаториядағы гимназияны бітіріп, жазды босқындармен өткізді және әр түрлі кәсіптерде, соның ішінде желкендеу, балық аулау, портода жұмыс істеу, цирк күресшісі болу және көшпелі театрларда актерлік тағылымдар алды. Сельвинский өзінің алғашқы өлеңін 1915 жылы жариялады, ал 1920 жылдары орыс тілінде идиш сөздерін және ұрылар жаргонын пайдаланумен тәжірибе жасады. Ол орыс ырғағындағы жаңалықтарды енгізді, соның ішінде тактовик – орыс классикалық емес өлшемін кеңейтті. Кең саяхаттар мен қызықты оқиғалар Сельвинскийдің ұзақ повестьтері мен циклдерін, жергілікті колоритпен "қаптады" (орыс конструктивистері қолданған термин). Сельвинский қысқа уақытқа Ресей Азамат соғысында анархистердің қатарына қосылды, бірақ кейін қызылдар жағында күресті. 1921 жылы Мәскеуге көшіп келіп, Мәскеу университетінде заң білімін алды және 1922 жылы бітірді. 1924 жылдан 1930 жылы таратылғанға дейін Сельвинский Конструктивистердің әдеби орталығының (ЛЦК) басшысы болды, ол ерте советтік модернистік топ еді. 1920 жылдардың аяғында ЛЦК мүшелерінің арасында ақындар Эдуард Багрицкий, Вера Инбер және Владимир Луговский, сыншы Корнелий Зелинский, прозашы Евгений Габрилович және басқалар болды. 1920 жылдардың ортасынан соңына дейін "Жазбалар", "Ульялевтің жырлары" (1924) және "Поэттің әңгімелері" (1927) жарық көргеннен кейін Сельвинский даңққа ие болды. 1929 жылы оның "Армия 2 командирі" трагедиясын Всеволод Мейерхольд сахналады. Сельвинскийдің ерте еврей туындылары: "Бар-Кохба" (1920, 1924 жылы жарық көрген), еврей халқының және яһуди мәдениетінің төзімділігіне арналған құрметті ескерткіш; "Караит философы Бабакай Суддук туралы әңгімелер" (1931); "Мотке Малех ха-мовет [Мотке Өлім періштесі]" (1926); және Ульялевтің жырлары. "Анама арналған портрет" (1933) еврейлердің совет ассимиляциясы туралы конструктивистік сынды қамтиды: "Енді оның ұлының беті мәңгілікке кірленеді / Яһудилік Иерусалим сияқты, / Кенеттен христиан қасиетті орнына айналды". 1930 жылдардың аяғында Сельвинский совет поэзиясының жас буыны үшін маңызды кеңесші болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сельвинский туған Қырымында, Солтүстік Кавказда және Кубанда әскери тілші және саяси офицер болып қызмет етті. 1941 жылы Коммунистік партияға мүше болып, жарақаттанды және батылдығы үшін марапатталды. "Мен көрдім!" ("Я это видел!") өлеңінде, 1942 жылдың қаңтарында жазылған және жақында жарық көрген, Сельвинский 1941 жылдың қараша-желтоқсан айларында Керчь қаласының сыртындағы Багерово танкіге қарсы ордасында мыңдаған еврейлерді жаппай атқаннан кейінгі жағдайды бейнеледі. Максим Д. Шрайердің зерттеулеріне сәйкес, Сельвинскийдің "Мен көрдім!" Холокост туралы елге тараған алғашқы әдеби туынды болды. 1943 жылдың соңында подполковник Сельвинский Мәскеуге шақырылып, әскерден жазалау мақсатында шығарылды және қуғынға ұшырады. Әсіресе, 1944 жылдың 10 ақпанындағы Коммунистік партия Орталық Комитетінің бюросының "И.Сельвинскийдің "Ресей кімге жыр айтты..." өлеңі туралы" қаулысы ауыр соққы болды. 1945 жылдың сәуірінде Сельвинскийдің мәртебесі қалпына келтіріліп, ол майданға оралуға рұқсат алды. Холокостқа куә болған совет әдебиетінің маңызды өкілі Сельвинский 1942 жылғы тағы екі туындысында, "Керчь" және "Геббельске жауап", сондай-ақ соғыс жылдарындағы өлеңдерінде нацистер мен олардың әріптестерінің еврейлерді жаппай қырып-жоюы туралы жазды. Сельвинскийдің ұзақ поэмасы "Кандава" (1945) оның өзі мен әйелінің "Аушвицте / немесе Майданекте" болған түсі туралы. Жеке батылдығы мен саяси шеберлігінің арқасында Сельвинский сталиндік репрессиялардың қыспағынан өтті. Ол совет кезеңінің ең антисемиттік жылдарында да мақтан тұтатын еврей болып қалды және тікелей ресми жазалауға қарамастан. Өмірінің соңында Сельвинский "О, менің жастығым" (1966) автобиографиялық романын жариялады, онда еврей тақырыптары маңызды орын алды. Сельвинский 1968 жылы Мәскеуде қайтыс болды. Өте талантты ақын, Сельвинский қазіргі ресей поэзиясының тарихында және еврей әдебиеті мен Холокост әдебиеті тарихында маңызды орын алады. Сельвинскийдің ең маңызды туындылары – "Ульялевтің жырлары" эпосы және "Күллі сауда" романы (1928).