Кіріспе

Жетінші күн Адвентистері шіркеуінің тамыры 1830-1840 жылдардағы Миллер қозғалысына, Екінші Ұлы Ояну дәуіріне дейін жетеді және ресми түрде 1863 жылы құрылды. Шіркеудің алғашқы жылдарындағы көрнекті тұлғалары Хирам Эдсон, Эллен Г. Уайт, оның күйеуі Джеймс Спрингер Уайт, Джозеф Бейтс және Дж. Н. Эндрюс болды. Келесі ондаған жылдарда шіркеу Нью-Англиядағы бастапқы негізінен кеңейіп, халықаралық ұйымға айналды. 20 ғасырда евангелисттер Дональд Барнхаус және Уолтер Мартин бастаған зерттеулер сияқты маңызды оқиғалар оның христиан дінінің бір тармағы ретінде мойындалуына әкелді.

Негізгі қазбалар, 1798-1820 жылдар

Екінші Ұлы ояну, Америка Құрама Штаттарындағы жаңару қозғалысы, 19 ғасырдың басында болды. Екінші Ұлы оянуға себеп – қолжетімді Киелі кітаптардың жетіспеушілігі мәселесін шешуге ұмтылған көптеген Киелі кітап қоғамдарының құрылуы. Киелі кітаптардың таралуы, оларды уағыздауды ғана емес, сатып алып, өздері зерттеуге мүмкіндік берді, сондай-ақ Иса Мәсіхтің күтілетін Екінші Келуінен бұрын қоғамдағы жамандықтарды жоюға бағытталған көптеген реформалық қозғалыстардың құрылуына әкелді. Қауымдық, пресвитериандық, баптист және методист шіркеулерінен көптеген діни азшылық қозғалыстар пайда болды. Олардың кейбіреулерінің сенімдері кейінірек жетінші күнді адвентистері тарапынан қабылданып, дамытылды. 1798 жылы француз генерал-майтабасы Луи Александер Бертье папа Пий VI-ны тұтқындағаннан кейін, кейбір протестанттардың арасында пайғамбарлыққа қызығушылық пайда болды. Адвентист қозғалысының алға басушылары бұл оқиғаның Даниял кітабындағы 1260 күндік пайғамбарлықтың аяқталуын білдіретініне сенді. Сондай-ақ, кейбір адамдар Даниял кітабының 8:14 аятындағы 2300 күндік пайғамбарлықты зерттеуге кірісті.

Миллерит түбірлері, 183144

Жетінші күндік адвентистер шіркеуі бүгінде Миллеролиттер деп танылатын қозғалыстан туындады. 1831 жылы баптист дініне кірген Уильям Миллерге баптисттер өз шіркеуінде уағыз айтуды ұсынды. Ол Даниял 8:14 (KJV) аяттарын түсіндіре отырып, Иса Мәсіхтің екінші келуі 1843 жылдың наурыз айы мен 1844 жылдың наурыз айы аралығында болады деп уағыздады. Миллердің айналасына баптист, методист, пресвитериан және христиандық қоғамдардың көптеген өкілдері жиналды. 1844 жылдың жазында Миллердің жақтастарының бір бөлігі 22 қазанды белгілі бір күн деп жариялады. Олар Даниял 8:14-тегі киелі орынның тазалануын сол жылғы 22 қазанда тойланатын еврейлердің Күнә тазарту күнімен байланыстырды. 1844 жылға қарай 100 000-нан астам адам Миллердің "Құтты үміт" деп атаған нәрсесін күтті. 22 қазанда көптеген сенушілер түн бойы сергек күтіп, Мәсіхтің қайта оралуын асыға күтті, бірақ күн батқаннан және түнгі ортасы өткеннен кейін үміттері ақталмады, олар қатты көңіл көшірді. Бұл оқиға кейін Ұлы Ашу-Үмітсіздік деп аталды.

Эдсон және көктегі киелі үй

22 қазандағы көңілі тоқыраудан кейін Миллердің көптеген жақтастары ренжіді және көңілі қалды. Көбісі Исаның жақын арада оралатынына сенуді тоқтатты. Бірі қаншалықты дұрыс емес күнді есептегендеріне сенді. Аз ғана адамдар күні дұрыс болғанын, бірақ күткен оқиғаның басқаша болғанын ойлады. Осы соңғы топ жетінші күнгі адвентистер шіркеуіне айналды. Адвентистердің бірі, Хирам Эдсон (1806–1882) былай деп жазды: «Біздің ең қастерлі үміттеріміз мен күтулеріміз құлап, бұрын ешқашан сезінген емес, қатты жылау сезімі бізді қамтыды. Барлық жақын достарымыздан айырылғаннан да артық еді. Таң атқанша жылап, аза тұттық». 23 қазан күні таңында Эдсон, Порт-Гибсон, Нью-Йорк қаласында тұрып, бір досымен бірге астық егісінен өтіп бара жатқанда, келесідей оқиғаны баяндады:

«Біз жолға шықтық, үлкен егістіктің ортасынан өтіп бара жатқанда, мен тоқтап қалдым. Көктегі киелі орын ашылып, менің көзім алдыма аспан ашылды. Мен жетінші айдың он күнінде, 2300 күннің соңында [1844 жылғы 22 қазанда] есептелгендей, Жоғары Пайғамбарымыздың Көктегі киелі орынның Ең Қасиетті Бөлмесінен шығып, осы Жерге келмей, сол күні алғаш рет осы киелі орынның екінші бөлігіне кіргенін анық және айқын көрдім. Ол Жерге келмес бұрын Ең Қасиетті Бөлмеде атқаратын жұмысы бар еді». Эдсон өзінің оқиғасын жергілікті адвентистермен бөлісті, олар оның айтқандарынан үлкен шабыт алды. Соның нәтижесінде ол аймақтағы басқа екі сенушімен, О. Р. Л. Крозиер мен Фрэнклин Б. Ханмен бірге Киелі кітапты зерттеуді бастады. Олар «Күндізгі Шырақ» атты газетте өз зерттеулерін жариялады. Бұл мақалада Он Бике туралы мысал қарастырылып, күйеу жігіттің неге кешіккенін түсіндіруге тырысты. Сондай-ақ, мақалада тәуба күнінің мәні және авторлар «оқиғалардың хронологиясы» деп атаған нәрсе зерттелді. Крозиер, Хан және Эдсон жариялаған зерттеулер Көктегі киелі орын туралы жаңа түсінікке әкелді. Олардың газетінде Көкте киелі орын бар екенін және Жоғары Пайғамбар Мәсіх оны тазартатынын түсіндірді. Сенушілер бұл тазаруды Даниял кітабындағы 2300 күннің мағынасы ретінде түсінді. Джордж Найт былай деп жазды: «Бастапқыда Миллершілдік қозғалысына дейінгі топтардың ең кішісі болғанымен, ол бір кездері күшті болған Миллершілдік қозғалыстың нағыз мұрагері ретінде қарауға келді». Бұл пікірді Элен Уайт қолдады. Дегенмен, «Құтқарылуды іздеу» оны Миллершілдік қозғалысының бір тармағы ретінде қарастырады. «Сенбі және жабық есік» адвентистері біртегіс болмаған, бірақ баяу дамыды. Тек Джозеф Бейтс ғана Миллершілдік қозғалысында белгілі болды. Адвентистер өздерін бұрынғы қуылған сенушілердің мұрагерлері ретінде қарастырады: вальденстер, протестанттық реформаторлар, оның ішінде анабаптистер, ағылшын және шотланд пуритандары, 18 ғасырдағы евангелистер, соның ішінде методистер, жетінші күнгі баптистер және басқа да белгілі шіркеулердің дәстүрінен бас тартқандар.

Демалыс күнін сақтау бірлік пен ынтымақты нығайтады

Нью-Гэмпширде тұратын жас Седденчевский баптист Рейчел Оукс Престон есімді адам Миллершіл адвентистерге сенбі күнін енгізуге жауапты болды. Оның ықпалымен жергілікті методист-адвентист уағыздаушы Фредерик Уилер 1844 жылдың көктемінде, шамамен, жетінші күнді сенбі ретінде сақтауды бастады. Ол үнемі қызмет еткен Вашингтон, Нью-Гэмпшир шіркеуінің бірнеше мүшелері де оның шешімін қабылдады. Олардың ішінде Уильям мен Сайрус Фарнсворттар болды. Т. М. Пребл оны Уилерден немесе тікелей Оукстен көп ұзамай қабылдады. Осы оқиғалардан кейін Ұлы Айырылу орын алды. Пребл 1845 жылғы 28 ақпандағы «Исраилдің үміті» басылымында сенбі күнін жариялады. Наурыз айында ол сенбі күні туралы көзқарасын трактат түрінде жариялады. Ол кейінгі жылдары жексенбі күнін сақтауға қайта оралғанмен, оның жазғандары Джозеф Бейтс пен Дж. Н. Эндрюсті сендірді. Бұл адамдар өз кезегінде Джеймс пен Эллен Уайтты, сондай-ақ Хайрам Эдсонды және жүздеген басқаларды ықпал етті. Бейтс Нью-Гэмпшир мен Порт-Гибсон арасындағы сенушілердің кездесуін ұйымдастыруды ұсынды. 1846 жылы Эдсонның шаруашылығында өткен бұл кездесуде Эдсон және басқа Порт-Гибсон сенушілері сенбі күнін қабылдады және Бейтспен, сондай-ақ кейіннен адвентист шіркеуінде өте ықпалды болған Джеймс пен Эллен Уайтпен одақ құрды. 1848 жылдың сәуірінен 1850 жылдың желтоқсанына дейін Нью-Йорк пен Жаңа Англияда жиырма екі «Сенбі конференциясы» өтті. Бұл кездесулер Джеймс Уайт, Джозеф Бейтс, Стивен Пирс және Хайрам Эдсон сияқты көшбасшыларға доктриналық мәселелерді талқылауға және қорытындыларға келуге мүмкіндік берді. Бастапқыда сенбі күні сағат 18:00-де басталады деп есептелген, бірақ 1855 жылға қарай сенбі күні жұма күні күн батумен басталады деген жалпы пікір қалыптасты. «Қазіргі Шындық» (төменде қараңыз) басылымының көп бөлігі бастапқыда сенбі күніне арналған. Дж. Н. Эндрюс сенбі күнін қорғау үшін кітап жазған алғашқы адвентист болды, ол алғаш рет 1861 жылы жарияланды.

Үштік ілімі

ХІХ ғасырда шіркеу құрылған кезде, көптеген адвентистік көшбасшылар антитринитарлық көзқарас ұстанды, себебі көптеген антитринитарлық Christian Connexion пасторлары бұрынғы Миллериттік топқа қосылған болатын. Элен Г. Уайт бұл мәселе бойынша пікірталасқа түспеді, бірақ "Жұрттың Ықыласы" атты кітабында үштікке қатысты бірнеше мәлімдеме жасады, ал 1900-жылдардың басындағы уағыздарының түсірілген нұсқаларында Киелі Рухты "Тұлға" және "үш ең қасиетті жаратылыс" деп атағанын көрсетті. Қазіргі кезде үштікке қарсы көзқарас ұстанатын жетінші күндік адвентистер азаздық құрайды, бірақ олар бұл түсірілген нұсқалар оның нағыз ілімін көрсетпейтін, дәл емес стенографиялық есептер деп санайды. Шіркеудегі үштікке жақтас ғалымдар бұл түсірілген нұсқалар оның қолында болғанын және егер олар оның айтқандарын дұрыс емес көрсетсе, оның айтуынша, бұл тақырыптың діни маңыздылығын ескере отырып, оларды кез келген уақытта түзетуге мүмкіндігі болғанын атап көрсетеді. 1855 жылы Джеймс Уайт бұл мәселедегі өз көзқарасын анық білдірді: "Мұнда біз Құдай мен Оның Ұлы Иса Мәсіхтің жекелігін жоятын Үштік туралы айта аламыз". 1856 жылы ол өзінің ұстанымын тағы да нақтылады: "Реформациядағы ең үлкен кемшілік – реформаторлар реформа жасауды тоқтатты. Егер олар Папалықтың соңғы іздерін, мысалы, табиғи өлместік, шашырату, үштік және жексенбі күнін сақтау сияқты нәрселерді қалдырмай, одан әрі жалғастырғанда, шіркеу қазір өзінің кітаптық қателіктерінен құтылар еді". Лемюэль Сапиан былай деп жазады: "ХХ ғасырдың басында көптеген адамдарға [адвентистердің] Үштікке қарсы бұрынғы ұстанымының қате екені анық болды. Бұл ішкі қастандық немесе [адвентистік] ерекше хабарды әлсіретуге ниеттенген үшінші тараптардың араласуы салдарынан емес, [Элен Г. Уайттың] Шабыт қалымының әрекет етуінен және адамдардың оған құлақ қоюынан болды".

Қиындықтан кейінгі мыңжылдықтың алдындағы идея

Уильям Миллердің үйретулерімен басталган адвентистер АҚШ-та мыңжылдықтан бұрын келу туралы Киелі кітаптағы доктринаны енгізуде маңызды рөл атқарды. Олар Мәсіхтің Екінші Келуінде, Ұлы Қайғыдан кейін қасиеттілерді Көктегі Құдайдың Патшалығына қабылдайтынына немесе жинайтынына сенеді. Уолтер Мартиннің «Култтардың патшалығы» кітабының қосымшасында ол жетінші күнгі адвентистердің неліктен ортодоксалды христиандар ретінде қабылдалғанын түсіндіреді (423-бетті қараңыз). Сондай-ақ Мартин 19 ғасырда мыңжылдықтан бұрын келу доктринасын дамытуда адвентистердің атқарған маңызды рөлін қорытындылайды. Бірақ жетінші күнгі адвентистердің осы доктринаға қосқан ерекше үлесі осымен шектелмейді. Жетінші күнгі адвентистер – азаптан кейінгі мыңжылдықтан бұрын келушілер, олар Аян 20-дағы 1000 жылдық сөзбе-сөз уақытты, Мәсіхтің Аян 19-да сипатталған екінші келуінен кейін қабылдайды. Қазіргі кездегі мыңжылдықтан бұрын келушілердің көпшілігінен айырмашылығы, олар мыңжылдық кезеңде жер бетінде 1000 жылдық патшалық болатынына сенбейді. Адвентистердің эсхатологиясында Мәсіхтің Жохан 14:1-3-те қасиеттілерді Әкесінің үйіне алып кету туралы уәдесі, Екінші Келуде орындалады, онда тірі де, өлген қасиеттілер де Тәңірді күтіп алу үшін көктес кеңістікке көтеріледі (1 Тессалоникалық 4:13-18 қараңыз). Аян кітабының авторы Жохан осы сәтті Аян 20:5-6-да «бірінші тірілу» деп атайды. Жердегі Мыңжылдық Патшалықтың орнына адвентистер 1000 жыл бойы шөлге айналған жер болады деп үйретеді, ал сол уақытта қасиеттілер Мәсіхпен бірге Көкте болады (Еремия 4:23-29 қараңыз).

Адвентистердің баспа жұмысы "Қазіргі шындық" кітабынан басталады

1848 жылдың 18 қарашасында Елен Уайт Құдайдан аян алып, оның күйеуі газет шығаруы керектігін білді. 1849 жылы Джеймс осы газетті жариялауға бекініп, жеткілікті қаражат жинау үшін шаруа болып жұмыс іздеуге кетті. Тағы бір аяннан кейін ол Джеймске қаржы туралы уайымдамауды, керісінше, басып шығаруға дайындалған газеттің жұмысын бастауды бұйырды. Джеймс дереу бағынып, "кішкентай Киелі кітап, Круденнің қысқартылған конкордансы және бір қаптамасы алынып тасталған қысқартылған сөздік" көмегімен жазды. Баспагердің төлемді кейінге қалдыру туралы жомарт ұсынысының арқасында адвентистер тобы алғашқы басылымның 1000 данасын басып шығарды. Олар сенімділеріне қызығушылық тудырады деп ойлаған достары мен әріптестеріне сенбі күні туралы материалдарды жіберді. 1849 және 1850 жылдары он бір нөмір жарық көрді.

Атау мен конституцияны таңдау

1860 жылы жаңадан туған қозғалыс ақыры шіркеудің ерекше наным-сенімдерін көрсететін «Жетінші күндік адвентистер» деген атқа толық бекітілді. Үш жыл өткен соң, 1863 жылғы 21 мамырда «Жетінші күндік адвентистердің» Бас конференциясы құрылып, қозғалыс ресми ұйымға айналды.

Жыл сайынғы өңірлік лагерьлік кездесулер

Алғашқы жылдық аймақтық лагерь жиыны 1868 жылдың қыркүйегінде өтті. Одан бері жылдық аймақтық лагерь жиыны жетінші күнді адвентистері үшін дәстүрге айналды және бүгінге дейін сақталып келеді.

Элен Г. Уайттың ықпалы

Еллен Г. Уайт (1827–1915), ресми лауазым атқармаса да, ықпалды тұлға болды. Ол күйеуі Джеймс Уайтпен және Джозеф Бейтспен бірге діни ұйымды миссионерлік және медициналық жұмысқа бағыттап, оған назар аударды. Миссионерлік және медициналық жұмыс 21-ғасырда да маңызды рөл атқарады. Уайттың басшылығымен 1870 жылдары діни ұйым миссионерлік жұмыс пен рухани жаңаруға бет бұрды, нәтижесінде 1880 жылға қарай мүшелер саны 16 000-ға дейін үш есеге өсті; қарқынды өсім жалғасты, 1901 жылы 75 000 мүшеге жетті. Осы кезде екі колледж, медициналық мектеп, оннан астам академия, 27 аурухана және 13 баспахана жұмыс істеді. 1945 жылы шіркеу АҚШ және Канадада 226 000 мүшесін, ал әлемнің басқа аймақтарында 380 000 мүшесін тіркеді; бюджеті 29 миллион долларға жетті, ал шіркеу мектептерінде 40 000 оқушы білім алды. 1960 жылы әлем бойынша 1,245,125 мүше болды, жылдық бюджеті 99,900,000 доллардан асты. Бастауыш мектептен жоғары білімге дейінгі шіркеу мектептерінде 290 000 оқушы оқыды. 2000 жылға қарай әлемде 11,687,229 мүше тіркелді, әлемдік бюджеті 28,610,881,313 долларды құрады, ал мектептерде 1,065,092 оқушы білім алды. 2008 жылы әлемдік мүше саны 15,921,408-ге жетті, бюджеті 45,789,067,340 АҚШ долларын құрады. ЖСД басқаратын университеттерде, орта және бастауыш мектептерде оқитын оқушылардың саны 1,538,607 болды.

Саяси көзқарастар

Жетінші күн адвентистері 1800 жылдардың соңы мен 1900 жылдардың басында қанағаттылық қозғалысына қатысты. Осы кезеңде олар діни бостандықты қолдауға белсенді түрде араласты. Олар американдық саясатты жақыннан қадағалап, ағымдағы оқиғаларды Киелі кітаптағы болжамдармен салыстырып отырды. "Жетінші күн" дегеніміз – түпнұсқа сенбі күнін сақтау әлі де қасиетті міндет екенін білдіреді. Адвентистер, он қағиданың қалған бөліктері өзгертілмегендей, "сенбі күнін қасиетті ету үшін есте сақта" деген қағида да толық күшінде екенін айтты. Осы діни тұжырым жас топты діни бостандық үшін күшті күшке айналдырды. 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында өркендеген осы адвентистер, қай жерде болса да жексенбілік заңдарға қарсы шықты. Көптеген адамдар жексенбіде жұмыс істегені үшін тұтқындалды. Заңмен орнатылған ұлттық құдайға табыну күніне қарсы күресте осы сенбі күнін сақтаушылар күнделікті бостандықтары үшін күресуге мәжбүр болды. Біраз уақыттан кейін олар діни бостандық үшін кең ауқымды, тек қана жергілікті емес негізде күресті.

Дүниежүзілік миссия

Адвентистердің дүниежүзіне хабар тарату жолындағы тырысы әдебиеттерді пошта арқылы жіберумен басталды. 1874 жылы Дж. Н. Эндрюс шетелге сапарлаған алғашқы ресми адвентист миссионері болды. Швейцарияда жұмыс істей отырып, ол сенбі күнін сақтайтын топтарды біріктіруге ұмтылды. 1890 жылдары адвентистер дүниежүзілік миссионерлік қызметті белсенді түрде ілгерілетуді бастады.

1888 жылғы Бас конференция

1888 жылы Миннеаполисте Бас конференцияның отырысы болды. Бұл отырыста сол кездегі Бас конференцияның президенті Г. И. Батлер, журнал редакторы Урия Смит және Е. Дж. Ваггонер мен А. Т. Джонс басқаратын топ «Иманмен акталу» және Римдіктер мен Ғалаттықтарға арналған заңның мағынасы туралы пікірталас жүргізді. Элен Г. Уайт та конференцияда сөз сөйледі.

Әлемге арналған хабар

Джон Эндрюстің Еуропаға баруынан кейін, басқалары да жолға шықты. Бірі Африкаға, енді бірі Азияға, ал тағылары Аустралазияға кетті.

Фундаментализм мен прогресс

1915 жылы Елен Г. Уайт қайтыс болды, ал адвентистердің басшылары Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін көп ұзамай өткен пайғамбарлық конференцияларға қатысты. 1919 жылғы Киелі кітап конференциясы адвентистердің Киелі кітаптағы пайғамбарлықтарды және Елен Уайттың жазбаларының мұрасын қалай түсіндіретінін қарастырды. Бұл конференция адвентистердің теологиясына ықпалды болды, А. Г. Даниэллс және В. В. Прескотт сияқты басшылар Бенджамин Г. Уилкинсон, Дж. С. Уошберн және Клод Холмс сияқтылардың дәстүрлі көзқарастарына күмәнді қарады. 20 ғасырдың басында шіркеуде фундаментализм басым болды. Джордж Найт оны 1919 жылдан 1950 жылға дейін созған кезең деп санайды. 1952 жылғы Киелі кітап конференциясының өңделген стенограммасы "Біздің берік негізіміз" деген атпен жарияланды.

Десмонд Фордтың жұмыстан босатылуы

1980 жылы сонымен қатар, "Глечер-Вью" даулары ретінде танылған, тергеу сот туралы ілімге байланысты шағын дағдарыс болды. Бұл шіркеу ішінде пікір таласына әкеп соқты, бірақ көпшілік бұл ілімге сенді және шіркеу осы ілім бойынша негізгі ұстанымын қайта бекітті. Дегенмен, шіркеудің либералды қанатындағылар дауды 21-ші ғасырға дейін жалғастырды. Форд Сот туралы сұрақтар көтерді, кейіннен доктриналық емес себептермен Жетінші күндік адвентистер шіркеуінен шығуға өтініш берді.

Әйелдердің діни қызметке тағайындалуы

1990 жылы Индианаполистегі Бас конференцияның сессиясында және 1995 жылы Утрехттегі Бас конференцияның сессиясында әйелдерді санатқа бөлу мәселесі қарастырылды, бірақ мақұлданбады. 2012 жылы Колумбия Одақ конференциясында 16 әйел пастор санатқа бөлінуге бекітілді. Сол жылы Бас конференция әйелдерді санатқа бөлу мәселесін зерттеу үшін Санатқа бөлу теологиясы зерттеу комитетін құрды. 2015 жылы Сан-Антониодағы (Техас штаты) Бас конференцияның іскерлік отырысында делегаттардың көпшілігі әйелдерді санатқа бөлуге рұқсат беру туралы ұсынысты қабылдамады.

ХХІ ғасырдың басында

Жаңа ғасырда адвентистер қатары артып, бүкіл әлемде мүшелері YouTube және басқа да интернет медиаларын байланыс құру үшін қолдана бастады. Бұл байланыстарға сол кездегі АҚШ президенті Джордж Буш пен Хиллари Клинтонның адвентистерге жолданған бейнеүндемелері кірді. Мүшелік санын қарап шығу көрсетіп, шіркеу статистикасына сәйкес, күн сайын шамамен 2900 адам жетінші күнді адвентистер шіркеуіне қосылыпты, бұл діннің қазір 16,6 миллион шомылдырылған ересек мүшесі бар екенін көрсетеді. Дінге мүшелік күшті өсім көрсетті және мүшелік тексерулері 2009 жылды шіркеудің бір миллионнан астам мүшесінің жеті жыл қатарынан артуы ретінде көрсетті. Дегенмен, Архивтер, статистика және зерттеулер бөлімінің директоры Дэвид Трим, бұл сандардың "толыққанды дәл емес" екенін айтты, жазба жүргізу жүйесінің жетілмегендігін және тексерулердің жалпы мүшелік санын 16,5 миллионнан азайтуы мүмкін екенін мәлімдеді.

Рухани тәрбие

ХХІ ғасырдың екінші онжылдығында зейнеткер пастор Рик Ховард рухани қалыптасудың қауіпті екенін сенбілік шіркеудің назарына жеткізді. Басқа адвентистер, мысалы пастор Хал Майер және Дерек Моррис та алаңдаушылық білдірді. Шіркеудің ресми басылымы – «Адвентисттік шолу» журналы, рухани қалыптасудың ілімдері арқылы христиан шіркеуіне енген спиритизмнің әсерін көрсететін мақалалар жариялады. Говард «Омега көтерілісі» атты кітабында «жаңадан пайда болатын шіркеу» қозғалысымен байланысты қауіптер туралы ескертті. Ол рухани қалыптасу, ойша дұға, постмодернистік руханилық, шығыс мистикасына толыққан медитация сияқты ілімдерді қауіпті деп санады. 2010 жылдың шілде айында Седмидневный Адвентист шіркеуінің жаңадан сайланған президенті Тед Н. С. Уилсон негізгі уағызында былай деді: «Мистикаға негізделген, Киелі кітапқа қайшы келетін рухани тәжірибелерден немесе рухани қалыптасу әдістерінен – мысалы, ойша дұғадан, орталықтандырылған дұғадан және оларды қолдайтын жаңадан пайда болатын шіркеу қозғалысынан – аулақ болыңыз». Оның орнына, сенушілер «жетіінші күнді Адвентист шіркеуінің ішінде кішіпейіл пасторларға, евангелистерге, Киелі кітап зерттеушілеріне, жетекшілерге және бөлім басшыларына жүгінуі керек, олар берік Киелі кітап принциптері мен Ұлы күрес тақырыбына негізделген евангелистік әдістер мен бағдарламаларды ұсына алады». Сондай-ақ, шіркеу мүшелеріне құлшылық үлгілерінде сақтық танытуды ескертті: «Шіркеу қызметтерінде Мәсіхке негізделген, Киелі кітапқа сүйенген құлшылық пен музыканы қолданыңыз», - деді Уилсон. «Әлемде құлшылық пен мәдениет әртүрлі екенін түсінеміз, бірақ музыка мен құлшылықтың эмоция мен сезімге тым көп мән беріп, Құдай Сөзінің маңыздылығын жоғалтатын, пұтқа табынушылыққа ұласпауына көңіл болыңыз. Барлық құлшылық, қарапайым немесе күрделі болсын, бір ғана нәрсеге бағытталуы керек: Мәсіхті жоғарылату және өзінді төмендету».

Шығармашылық жұмыстарда

2014 жылғы деректі фильм "Жердегі соғыс, аспандағы соғыс: Америка Азамат соғысы кезінде жетінші күнгі адвентистер шіркеуінің тууы", Крис Смолл мен Лорен Смоллдың еңбегі, адвентизм тарихын Миллерит қозғалысынан бастап 1865 жылға дейін қарастырады. 2016 жылы Австралиядағы жетінші күнгі адвентистер шіркеуінің өндірісіндегі және Кайл Портбери режиссерлік еткен "Tell the World" фильмі де адвентистер сенімінің тарихын зерттейді.