Кіріспе

Герберт У. Армстронг (31 шілде 1892 – 16 қаңтар 1986) – американдық евангелист, Бүкіләлемдік Құдай шіркеуін (БҚШ) құрған. Радио және теледидар арқылы жариялаудың алғашқы дамушыларының бірі Армстронг, бүкіл Киелі кітаптағы доктриналардың толық үйлесімділігін, Жаңа Өсиет жазбаларының жарығында уағыздады, оны қалпына келтірілген нағыз Евангелие деп санайтын. Осы доктриналар мен үйретімдерді Армстронгшылдық деп атайды. Армстронгтың үйретімдері Мұса заңының бөліктерін сақтауды талап етті, оның ішінде аптаның жетінші күнін демалыс күні ретінде ұстау, тамақ шектеулері және "Қасиетті мерекелер" келісім заңын сақтау. Сондай-ақ ол, қазіргі әлемдегі оқиғалардың артында британдық израильдіктер тұрғысынан түсіндірілген түрлі Киелі кітаптағы болжамдар жатыр деп мәлімдеді. Амбассадор халықаралық мәдени қорының негізін қалаушы және басшысы ретінде Армстронг және оның кеңесшілері әртүрлі елдердің үкімет басшыларымен кездесті, ол өзін "дүниежүзілік бейбітшілік үшін портфелі жоқ елші" деп сипаттады.

Ерте өмір

Герберт Армстронг 1892 жылғы 31 шілдеде Айова штатының Де-Мойн қаласында квакерлер отбасында, Ева (Райт) мен Хорас Илон Армстронгтың ұлы болып дүниеге келді. Ол Де-Мойндегі First Friends Church шіркеуінің қызметтеріне және жексенбілік мектебіне тұрақты түрде қатысты. 18 жасында, туысының кеңесімен, ол Де-Мойн газетінің жарнама бөлімінде жұмыс істеуге бел буды. Оның баспа жарнама саласындағы алғашқы мансабы оның болашақ миссиясына зор әсер етті және оның коммуникация стилін қалыптастырды. 1917 жылы үйіне қайтып келгенде ол Лома Диллонмен танысты, ол мектеп мұғалімі және Айова штатының Мотор қаласынан келген жақын туысы еді. Олар оның 25 жылдығында, 1917 жылғы 31 шілдеде үйленді және Чикагоға оралды. Олардың некелерінен кейін бір-екі ай өткен соң (АҚШ 1917 жылғы 6 сәуірде Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты), Лома ерекше арман немесе көрініс көрді. Ол Гербертпен бірге жол тоғысында болды, онда аспанда жарқыраған жұлдыздардан жасалған туды көрді, ол екі рет пайда болып, жоғалып кетті. Ол қуанды, бірақ басқалары үшін өкінді және Мәсіхтің қайта оралуын көргендей болды. Періштелер оларға: "Мәсіх енді келмейді, бірақ жақын арада келеді" деді. Оларға Құдайдың оларға "маңызды жұмыс" тапсырғанын және Мәсіхтің екінші келуіне дайындалу керектігін айтты. Ол кезде Герберт мүлдем діншіл болған жоқ, және жылдар өткен соң ғана ол осы көріністің "шын мәнінде Құдайдан келген хабар екеніне" сене бастады. 1918 жылғы 9 мамырда олардың тұңғыш қызы Беверли Люсил дүниеге келді, ал 1920 жылғы 7 шілдеде екінші қызы Дороти Джейн туды. 1924 жылы бірнеше кәсіби сәтсіздіктерден кейін Армстронг отбасы Орегон штатының Юджин қаласына көшті, онда оның ата-анасы тұрды. Орегонда тұрғанда, олардың екі ұлы болды: Ричард Дэвид (1928 жылғы 13 қазанда туылған) және Гарнер Тед (1930 жылғы 9 ақпанда туылған). Армстронг кездескен қиындықтарға қарамастан, жарнама бизнесімен айналыса берді.

Қызметінің басталуы

Орегон штатында болған кезде оның әйелі Лома, Құдай шіркеуінің мүшесі Эмма Ранкорнмен танысты. Эмма мен оның күйеуі О. Дж., Құдай шіркеуінің Орегон конференциясындағы жетекшілер болды – жетінші күнді сақтайтын адвентистер тобы, олар Эллен Г. Уайттың билігін және оның үйретімдерін қабылдамады. Лома Киелі кітапта сенбі күні, аптаның жетінші күні, демалыс күні сақталу керектігі туралы айтылғанына көз жеткізді, бұл шіркеудің сенімдерінің бірі еді. Оның сабақтары сабақтар мен эволюция туралы болды, олар оны әйелінің дұрыс екеніне сендірді, сондай-ақ эволюция теориясының жалған екеніне де. 1927 жылдың жазында ол ағасы Дуайт Л. Армстронгпен бірге Портлендте (Орегон штаты) доктор Диннің, Хинсон Мемориал баптист шіркеуінің сабаттандырылмаған пасторының қолымен суға батыру арқылы дінге кірді. Алайда, ол бұл дінге мүше болған-болмағаны белгісіз. Ол 40 жылдан кейін еске алды: «Суға батырылғанда, Құдай маған Киелі Рухын берді!» Оның дінге кіру туралы өзіндік үйретімдеріне қарамастан, оның есебінде Киелі Рухты беру рәсімінде қол қою немесе арнайы дұға туралы ешқандай сөз жоқ, бұл Құдайдың Дүниежүзілік шіркеуіне мүше болу үшін маңызды саналды және көптеген жаңа мүшелердің қайтадан суға батыруына себеп болды. 1931 жылы Армстронг Орегон Құдай шіркеуінің (Жетінші күн) конференциясының тағайындалған пасторы болды. Құдай шіркеуінің мүшесі болған кезде Армстронг Джон Киес және Израиль Хагер деген пасторлармен танысты, олар Герберттің тым мақтанды екеніне күдіктенді және шіркеу үйретімдеріне қарсы шығуға бейім екенін байқады. Олар Армстронгтың Құдай шіркеуінің пасторларынан суға батыру рәсімінен өтуден бас тартуын, бірақ жергілікті баптист пасторына баруын мысал ретінде келтірді. Тағайындалғаннан кейін Армстронг Эндрю Н. Даггер және К. О. Додд есімді тағы екі тәуелсіз пастормен одақтасты, олар екеуі де «33 жылдан бастап бүгінгі күнге дейінгі Ақиқат дінінің тарихы» деген кітап жазды, онда олар бірінші ғасырдың Жаңа өсиет шіркеуі тарих бойында құпия түрде сақталғанын және ақырында Құдайдың демалыс күнін сақтайтын (Жетінші күн) шіркеуіне айналғанын мәлімдеді. Дуггер сондай-ақ Апокалипсис 1936 жылы болатынын болжады. Нәтижесінде, Дуггер мен Додд жұмыстан шығарылды, ал олар Армстронгты жаңа шіркеулерінде, Құдай шіркеуі (Жетінші күн) елшісі етіп тағайындауға уәде бергенде, ол оларға қосылды. Мысалы, 1939 жылғы ақпан айындағы «Ашық шындық» журналының басты мақаласында жақын арада болатын дүниежүзілік соғыс туралы былай делінген: «Бұрынғы мақалалар мен радио хабарларын қысқаша қайта қарастыра келе, біріншіден, бұл соғысқа БАРЛЫҚ елдер қатысатынын ескеріңіз. Бұл нағыз дүниежүзілік соғыс болады. Екіншіден, бұл соғыс Иерусалимнің айналасында өтеді. Үшіншіден, бұл соғыс Мәсіхтің қайта оралуымен аяқталады!» Лос-Анджелестегі жаңа байланыстарының арқасында Армстронг үлкен аудиторияға жету мүмкіндігін сезіне бастады. Ол қолайлы жер іздеді және Пасаденаны таңдады, өйткені бұл консервативті тұрғын үй қауымдастығы еді. Осы уақыт ішінде Армстронг жас жігіттер мен қыздарды оқыту және тәрбиелеу арқылы өсіп келе жатқан шіркеуге көмектесу үшін колледж ашу туралы ойланды. 1946 жылы Армстронг штаб-пәтерін Юджиннен Пасаденаға көшірді, ал 1946 жылғы 3 наурызда «Құдайдың радио шіркеуі» Калифорния штатында ресми тіркелді. Ол Оранж Гроув бульварының Роза шеруінің бағытынан жақын жердегі Миллионерлер қатарында сәнді үй сатып алды, өзінің жеке баспа зауытын сатып алды және халықаралық деңгейде радионың ең жақсы уақытында хабар таратты. 1947 жылғы 8 қазанда оның жаңа колледжі, Амбассадор колледжі төрт студентпен есігін ашты.

Халықаралық кеңею

1950-1960 жылдары шіркеу кеңейе берді және радио бағдарламасы Англияда, Австралияда, Филиппинде, Латын Америкасында және Африкада таратылды. 1953 жылы «Жер шары ертең» бағдарламасы Radio Luxembourg арқылы эфирге шыға бастады, бұл бағдарламаны Еуропаның көп бөлігінде тыңдауға мүмкіндік берді. Еуропалық эфирдің басталуы 1956 жылы жарық көрген «1975 in Prophecy!» атты кітапшаның контекстін береді. Бұл кітапта Армстронг 1975 жылға қарай әлемнің қалай боларын болжады, бірақ бұл болжамдар көбінесе күмәнділік тудырды. Жалпы алғанда, ол үшінші дүниежүзілік соғыс пен Мәсіхтің қайта оралуының жақын екенін, одан кейін дүниежүзілік бейбітшілік пен утопия орнауын күтті. Армстронг Құдайдың адамзат үшін соғыстардың аяқталуын көрсететін қызықты жоспарлары бар екеніне сенді, бірақ бұл хабар жердегі утопиядан әлдеқайда асып түсетін нәрсе болды. Бірнеше кітаптар мен кітапшалар Мәсіхтің оралуының жақындағанын көрсететін маңызды оқиғаларға назар аударды және белгілі бір соңғы уақыт пайғамбарлығының орындалуы туралы үйретті. Бұл пайғамбарлық Иерусалимді қоршап тұрған еуропалық бейбітшілік күштері түрінде көрінетін еді, сол кезде Құдайдың шіркеуі қорғанышқа немесе «қауіпсіз жерге» көшірілуі керек еді – мүмкін Иорданиядағы Петраға. Олар сол қауіпсіз жерден жұмысын жалғастырып, Мәсіх қайта келгенде утопия құруға көмектесуге дайындалатын еді. 1952 жылы Армстронг «Құдай бүгінде емдей ме?» атты кітабын жариялады, онда емдеу туралы доктринасы мен дәрігерлерге тыйым салуы туралы мәліметтер келтірген. Оның ілімдерінің арасында тек Құдай ғана емдей алады және медицинаның пайда болуы – бұл жазық дінге байланысты, ал ол тиімсіз деген сенімдер болды. Ол көптеген аурулардың себебі дұрыс тамақтанбау екеніне сенді және дәрігерлердің дәрі-дәрмектерден гөрі дұрыс тамақтануды ұсынуы керек деп есептеді. Ол шіркеу мүшелерінің емделу үшін дәрігерлерге жүгінбеуі, тек Құдайдың құдіретіне сенуі керек екенін үйретті. Әкесі 1933 жылы «түн бойы дұға етіп сергек болғаннан кейін» қайтыс болғанына қарамастан, ол осылай үйретті. Бұл ілім көптеген дау-дамайларға себеп болды, себебі осы ілімге сенген адамдар қайтыс болды. 1954 жылы «Америка Құрама Штаттары мен Британияның пайғамбарлықтары» атты кітап жарық көрді. Бұл кітап шіркеудің ең танымал және сұранысқа ие басылымы болды, оның алты миллионнан астам данасы таратылды. Бұл кітапта Армстронг АҚШ, Британдық Достастық елдері және Солтүстік-Батыс Еуропа халықтары Израильдің жоғалған он тайпасының ұрпақтары екенін мәлімдеді. Бұл сенім «Британдық Израильдік» деп аталып, Дүниежүзілік Құдай шіркеуінің теологиясының негізгі негізін құрады. Франц Йозеф Штраус, екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Германияның ірі саясаткері, Армстронгтың Еуропаға ұлы Гарнер Тед Армстронгтың күн сайынғы теңіз жағалауындағы пират радиостанциясы, «The Plain Truth» журналы және Англияның Гертфордширдегі Брикет Вуд қаласындағы Амбассадор колледжінің кампусы арқылы жіберген жариялау және хабар тарату науқанының нысанасына айналды. Штраус 1972-1975 жылдар аралығында Еуропа Құрама Штаттарын АҚШ пен Ұлыбританияға қарсы үшінші дүниежүзілік соғысқа бастап, жеңіске жететін болашақ фюрер ретінде бейнеленді. 1971 жылы Штраус оған көрсетілген пайғамбарлық қызығушылыққа жауап берді, Герберт У. Армстронг 1983 жылы жазған хатында былай деп еске алды: «Мен оны Пасаденадағы үйімде кешкі асқа шақырдым, ол Амбассадор колледжінің оқытушылары мен студенттеріне сөз сөйледі. Мен онымен байланыстамын». Штраус «The World Tomorrow» телебағдарламасында сұхбат берді. Армстронгтың материалдарын алуға жасалған өтініштер 1960 және 1970 жылдары өсе берді, әдебиет бірнеше тілге аударылып, бүкіл әлем бойынша таратылды. Олар «халыққа қызмет ету» мақсатымен тегін таратылды. «The Plain Truth» журналы басылып, таратылып жүрді, ақырында ай сайынғы таралымы сегіз миллион данаға жетті. 1967 жылдың 15 сәуірінде Армстронгтың әйелі Лома 50 жылдық мерейтойына үш жарым ай қалғанда қайтыс болды. Ол қайтыс болғанға дейін ол әріптесіне «жетіспейтін» мүшелерге арналған қатал тоны мен көбірек ақша сұрауы үшін сынға алынған хат жіберді.

Дүниежүзілік Құдайдың шіркеуі

1968 жылдың 5 қаңтарында Құдай радио шіркеуі Дүниежүзілік Құдай шіркеуі деп қайта аталды. Осыған дейін шіркеу "Келер әлем" телебағдарламасын таратуды бастады. Бұл бағдарлама ақырында АҚШ-тың 382 телеарнасына және халықаралық 36 телеарнаға тарады, бұл Джерри Фалвелл, Джимми Сваггарт, Орал Робертс және Джим Баккер сияқты телеевангелистерден әлдеқайда басып өтті. Осы кезде Герберт У. Армстронгтың ұлы Гарнер Тед Армстронг бағдарламаның дауысы мен бейнесі болды. Оның харизмасы мен тұлғасының арқасында ол Армстронгтың табиғи мұрагері болар деген болжамдар айтылды, бірақ діни келіспеушіліктер мен некеден тыс қарым-қатынастар туралы кең таралған хабарлар 1972 жылы оның қызметтен шеттетілуіне себеп болды. Алғашқыда өзін түзеткеннен кейін ол қайта оралды, бірақ бұл мәселелер қайтадан туды, сонымен қатар ол әкесінің Бас пастор ретіндегі билігіне қарсы шықты, нәтижесінде 1978 жылы ол мүшелікten толығымен айырылды (шіркеуде қауымнан шығару деп аталады).

"Ambassador International Cultural Foundation" халықаралық мәдени қоры

Армстронг шіркеу бухгалтері және кеңесшісі Стэнли Рейдердің көмегімен 1975 жылы «Ambassador International Cultural Foundation» атты халықаралық мәдени қор құрды. Бұл қор шіркеумен қаржыландырылды. Осы даулы неке бірнеше жыл ғана сауатты. Армстронгтар 1982 жылы ажырасып кетті, Герберт Армстронг Пасаденаға толық уақытқа оралып, 1984 жылы некелері ресми түрде ажырасты. Ажырасу ісіне дейінгі сот отырысында Армстронгтың адвокаттары «қызымен көп жыл бойы туысқандық қатынаста болғаны» туралы мәліметтерді шектеуге тырысты, бірақ оның әйелінің адвокаттары «бұл өте маңызды, өйткені шіркеу басшысы Армстронг ханым махаббат пен адалдық туралы келісімді бұзды деп мәлімдеді». Өмірінің соңғы жылдарында Армстронг Мәсіхтің өмір бойында қайта оралатынын білмейтінін, бірақ Киелі кітаптағы оқиғалардың тізбегіне сүйене отырып, Раббының қайта оралуы жақындап келе жатқанын білетінін айтты. Ол көптен бері кеңестік басқарудағы Шығыс блогы альянсының ыдырауы және содан кейін осы елдердің Еуропа Біріккен Штаттарының шығыс бөлігіне қосылуы – осының басты белгісі болады деп жазған. Бүгінде ұйым үлкен өзгерістерге ұшырап, Ұлттық Евангелистік қауымдастықтың сенім қағидаларымен толық келіседі. 2009 жылдың сәуір айында, маңызды діни өзгерістерге байланысты, шіркеу өзінің жаңа ілімдерін жақсырақ бейнелеу үшін «Grace Communion International (GCI)» деп атын өзгертті.

Теология және ілімдер

Дүниежүзілік Құдай шіркеуінің мүшелері Герберт У. Армстронгты шіркеудің "апостол" дәрежесінде қарастырды. Армстронг Құдайдың "бір уақытта бір адам арқылы" ғана жұмыс істейтінін және оның жердегі таңдалған өкілі екенін үйретті. Армстронг шәмбе күнін сақтаудың бір түрін үйретті, түсіндіріп: Шәмбе күнін (жаратылыстың жетінші күні, демалу арқылы, жұмыс істемей) Құдай "әр аптаның жетінші күнін қасиетті етті (Шығ. 20:11)" және осылайша "келешек УАҚЫТТЫ қасиетті етті!" Демек, демалыс күні бүкіл адамзатқа бұйрық ретінде берілді және жұма күні күн батқаннан бастап сенбі күні күн батқанға дейін қасиетті сақталуы керек. Дүниежүзілік Құдай шіркеуі осы кезеңде, сәйкесінше, сенбі күндері құлшылық қызметтерін өткізді. Армстронг Исаның "шәмбе күнінің Иесі" (Мт. 12:8) екенін түсіндірді, өйткені ол оны адамзат үшін 'жаратқан', сондықтан ол - "құтысылу, рухани ЖАҢАРУ, Мәсіхпен бақытты қарым-қатынаста болу!" Ол жексенбі күнін "Иеміздің күні" деп атап өтуді паптық және/немесе шайтандық бұрмалау деп есептеді, ол Құдайдан немесе Киелі кітаптан биліксіз енгізілген. Армстронг британдық израильдіктің бір түрін ұстанып, британдықтардың, американдықтардың және көптеген еуропалық халықтардың Израильдің жоғалған он тайпасынан тарағанын мәлімдеді. Осы сенім арқылы Израиль, Яқуп және т.б. туралы Киелі кітаптағы сілтемелердің қазіргі заманға қатысты пайғамбарлықтар екендігін, АҚШ, Ұлыбритания және Британдық достастыққа қатысты сөзбе-сөз қолданылатынын айтты. Осы ілім барысында ол ассириялық-неміс байланысы туралы түсінікті де қабылдады және Ресей мен Қытай сияқты "Киелі кітаптағы пайғамбарлықтарда" басқа халықтарды жиі атады. Осыған байланысты Армстронг біріккен Еуропаның (оның айтуынша, бұл "қайта тірілген Рим империясы" және Аян 13-та айтылған алғашқы "адам") Исаның Армагеддон шайқасында екінші рет келгеніне қарсы шығады деп сенді. Сонымен қатар ол біріккен Еуропаның бұрын америкалықтар мен британдықтарды жеңіп, құл еткенін бірнеше рет мәлімдеді. Ол Еуропаның "Ортақ нарығын" немесе Еуропалық қауымдастықты оның алғысы ретінде жиі атады, бірақ оны "Еуропаның Біріккен Штаттарының бір түрі" деп атады. Бөлінген топтар (бұрынғы Дүниежүзілік Құдай шіркеуінің мүшелері) қазіргі Еуропалық Одақты Армстронг көп жазған біріккен Еуропа ретінде анықтайды. Армстронг Құдайдың адамзатты жаратудағы мақсатының "Өзін көбейту" екенін және "қайта туу" процесі бірден бола бермейтінін, сенушінің (суға шомылдыру рәсімінен кейін) Исаның қайта оралуына дейін рух ретінде қайта туылғанға дейін тек "туылғанын" үйретті. Бұл "туылған" сенушілер Құдайдың "алғашқы өнімдері" және қазіргі заманның "нағыз христиандары" деп аталды. Рухани "туылғандардың" тууы Мәсіх қайта оралған кезде, яғни "алғашқы қайта тірілу" кезінде болады. Мәсіх "өлгендерден алғашқы туылған" болғандықтан (Кол. 1:18), Армстронг көптеген басқа "балалардың" (Құдайдың Рухынан туылғандар) да "дәрежеге көтерілетінін" (Евр. 2:10) "Бірінші қайта тірілу" (Аян. 20:5) кезінде қорытты. Сонда "туылғандар" бірден "қайтадан туылады" (Жохан 3:3), бірақ екінші рет емес, "өнерлі" тән мен қаннан тұратын өлімге ұшырайтындар ретінде (1 Кор. 15:53), ал "өлімейтін", өлмейтін "Құдай" рухтары ретінде. Сондықтан да біз қайта тірілгенше Құдайдың Патшалығын көре алмаймыз, оған кіре алмаймыз және оны мұра ете алмаймыз. Қайта туылғаннан кейін қайта тірілу болмайды!" Армстронг Иса Мәсіхтің жер бетіне қайта оралып, адамзатты өзін-өзі жойып жіберуден "құтқаратынын" және Мәсіх пен алғашқы қайта тірілген қасиеттілердің билігімен "Құдайдың үкіметі" жер бетінде "мыңжылдық" кезеңінде орнағанын уағыздады. Ол қайтып келгеннен кейін, "үлкен азаптан" аман қалғандарға "Құдайдың өмір жолын" өз еріктерімен қабылдауға мүмкіндік беріледі. Мәсіх көкте "қайта қалпына келтіру уақытына дейін" (Елшілердің істері 3:19-21) Құдайдың үкіметі, дүниежүзілік бейбітшілік және утопиялық жағдайлар осы жерге қалпына келтіріледі. Армстронг осы өмірде мәңгілік сот туралы түсінікті қабылдамады. Ол Мәсіхтің қайта оралуына дейін имансыз болып өлгендердің 'мыңжылдықтан' кейін екінші қайта тірілу кезінде, оларға Құдайдың үкіметін таңдауға мүмкіндік берілетінге дейін "есі жоқ" күйде өмір сүретініне сенді. Құдайға қарсы көтерілгендердің бәрі, Құдайдың билігі мен заңдарын қабылдамай, зұлымдықпен жүретіндердің бәрі үшінші қайта тірілу үшін сотталып, "Геенна" отына лақтырылады. Сондай-ақ, "кешірілмейтін күнә" жасаған адамдар да сол топқа жатады. Мұндай адамдар мәңгілік өлімге кесіледі. Армстронг бұл оқиғаның Аян кітабындағы "екінші өлім" екенін айтты. Армстронгтың пікірінше, Исаның шапалақталуы, одан кейін оның айып тартуы дене аурулары мен сырқаттар үшін "жаза төледі", соның салдарынан рухани емделуге мүмкіндік туды. Ал айып тартуы Құдайға адамзатты үш деңгейлі қайта тірілу схемасына қабылдауға мүмкіндік берді, өйткені Иса Заңды бұзу үшін алғашқы жазаны төледі. Армстронг үштікке сенбеді, оны "сатаналық авторлықтың" өнімі және "жалған христиандық" бөлігі (ол оны Рим католик шіркеуі деп анықтады) деп есептеді. Армстронг Әке мен Сөз бірдей мәңгілік екенін, бірақ Қасиетті Рух нақты тұлға емес екенін үйретті. Ол Қасиетті Рух Құдайдың мәнінің бір бөлігі, одан шыққан күш екеніне, барлық жаратылысты, әсіресе сенушілерді сіңіріп, осы арқылы Құдайдың барлық жерде және барлық уақытта әрекет етуге қабілетті екеніне сенді. Оның шәмбе күнінің басымдығын және "қазіргі Израильдің кім екенін" анықтауына байланысты Армстронг Мұса заңының "жойылмағанын" қабылдады. Ол кейбір бөлімдерін "орындалған", "жоралық" немесе басқаша жарамсыз деп есептегенімен, Левиттің тағамдық ережелерін сақтауды және Мұса заңының "Қасиетті күндерін" сақтауды үйретті. Дүниежүзілік Құдай шіркеуі жеті 'Құдай мерекесін' (Құрбан шалу, Ашытқысыз нан күндері, Пентикост, Күңгірт күні, Жұбату күні, Шатыр мерекесі, Соңғы Ұлы күн) үйретті және оларды 'құлышылық' күндері деп санады, соның ішінде Суккот немесе "Шатыр мерекесі". Соңғысы әртүрлі қалаларда шіркеу "конференцияларын" өткізу арқылы жүзеге асырылды, онда олардың әртүрлі қауымдастықтары үйлерінен шығып, қонақүйлерге орналасуы керек болды. Көптеген адамдар үшін бұл сегіз күндік мереке жылдың "көтерілісі" болды. Көбінесе дәстүрлі мерекелерді жоққа шығаратын үлкен парадигманың бөлігі ретінде Армстронг Рождество, Пасха, Хэллоуин және туған күнлерді тойлауды қабылдамады, олардың барлығының түркі тектес екенін айтты. Ұқсас принцип салбырлы бейнелерге және Исаның бейнелеріне де қатысты. Армстронг денсаулыққа сенудің маңыздылығын жоғары бағалады және медициналық тәжірибеге, "жөндеуге" (сүйектерді қосу, жараларды тазалау және т.б.) қатысты болмаған жағдайда қарсы тұрды. Медициналық араласу салдарынан мүшелердің немесе мүшелер балаларының денсаулыққа көңіл бөлмеу салдарынан көптеген даулы оқиғалар болды. Армстронг жақсы диета принциптерін (Левиттің тағамдық ережелерінен басқа) және дұрыс өмір салтын жоғары бағалады, нәтижесінде Дүниежүзілік Құдай шіркеуінің мүшелері көбінесе толық астықтарға, үй шаруашылығында өсірілген көкөністерге және т.б. ұмтылды, бірақ мұндай әрекеттер сенімнің тікелей талабы болған жоқ. Армстронг зина, мастурбация, адастыру, гомосексуализм және оның қарастыратын басқа да бұрмалаушылықтарға қарсы үйретті, осы тақырыпта "Жаңа мораль туралы Құдай сөйлейді" (кейінірек "Жыныстың жоғалған өлшемі" деп аталды) кітабын жазды. Осы фундаменталистік моральдық көзқарасқа байланысты ол косметиканы қолдануға, еркектердің ұзын шашына және жеке сыртқы түрінің басқа да мәселелеріне қарсы болды. Армстронг және Дүниежүзілік Құдай шіркеуі Аян 2 және 3-ті...

Сын-пікірлер мен даулар

Армстронгтың үйретулері мен ол құрған шіркеу көп сынға және дауға себеп болды. Армстронгтың ділтанымдық көзқарастары мен үйретулерін оның жақтастары қорғайды, бірақ бұрынғы жақтастары мен жалпы христиандық қауым тарапынан сынға ұшырайды. Көтерілетін негізгі сын мен даулы мәселелер:

Теологиялық

Құтқарылу: Армстронг өкіну, сенім және Құдайдың Киелі Рухының іштей болуы Құдайдың заңына шын және толық бағынуға мүмкіндік береді деп сенді, бірақ Құдайдың заңын сақтау (және күнә жасағаннан кейін өкіну) құтқарылудың шарты екенін атап өтті. Сыншылар Армстронгтың құтқарылуды Құдайдың заңына қатаң бағыну деп үйреткенін, оның ішінде сенбі күнін сақтау, тамақ ішу ережелері және ежелгі израильдіктер сақтаған, бірақ көбінесе «негізгі» христиан діндері сақтамайтын басқа да заңдар бар екенін айтады. Келісімдер: Армстронг Жаңа Келісімнің Ескі Келісімді «толықтырғанын» және Ескі Келісімдегі кейбір заңдардың (ғибадатханаға қатысты және орындалмаған ежелгі азаматтық заңдарды қоспағанда) христиандар үшін әлі де күшінде екенін үйретті. Бұл заңдарға сенбі күнін сақтау, «таза және таза емес» тағамдар және қасиетті күндерді сақтау сияқты талаптар кірді. Ол Жаңа Келісімнің әлі болашақта, Мәсіх пен Шіркеу арасындағы неке келісімі ретінде аяқталады және христиандар қазіргі уақытта екі Келісімнің арасында өмір сүріп жатқанына сенді. Сыншылар Армстронг екі Келісімді шатастырып, қайсысын сақтау керектігін таңдап алғанын айтады. Патшалық туралы Ізгі хабар: Армстронг Иса Мәсіхтің жер бетіне келуінің мақсаты – Мәсіхтің «екінші келуінде» жер бетінде құрылатын Құдайдың нақты Патшалығы туралы Ізгі хабарды жариялау екенін үйретті, сондай-ақ Патшалық туралы хабар Ізгі хабардың басты назарында болуы керек, Мәсіхтің өзі емес. Сыншылар бұл Мәсіхтің тұлғасы мен құтқарылуға жол ашатын маңыздылығын төмендетуге бағытталған деп есептейді. Армстронг шіркеу құрылғаннан кейін шамамен 31 жыл өткен соң, жиырма-отыз жылдың ішінде «Мәсіхтің» хабары «Мәсіх туралы» хабарға айнала бастағанын үйретті. Ол Мәсіх әкелген (Патшалық туралы) Ізгі хабарды 1953 жылдың бірінші аптасында Люксембург радиосында қайтадан уағыздай бастағанға дейін шамамен 1900 жыл бойы «әлемге жарияланбағанын» айтты. Пайғамбарлық болжамдар: Жақтастары Герберт Армстронгтың Құдаймен шабыттанғанын және пайғамбарлықтарды түсіну сыйы болғанын сендіреді. Олар оның көптеген болжамдарының Құдайдың шабытты болуымен жасалғанына сенеді. Армстронгтың рухани түсінігі де болды және Құдай оның арқылы Киелі кітаптың кейбір бөліктерінің шын мәнін ашты, олар оның заманына дейін жабық немесе мөрленген (осылайша дұрыс түсінілмеді). Түсінуге деген құштарлық Армстронгтың бала кезінен-ақ болды, ол әрқашан «неге?» немесе «қалай?» деп сұрауға тырысты. Осы түсінуге деген құштарлық кейінірек «Ақиқат шындығы» журналын және Амбассадор колледжін құруға үлкен әсер етті. Сыншылар Армстронгтың болжамдарының негізсіз болжамдарға толы екенін және көбінесе орындалмағанын айтады. Британдық Израильдік: Армстронг британдық Израильдіктің бір түрін үйретті, яғни Батыс Еуропаның, әсіресе Англияның (Ефрем) және АҚШ-тың (Манаса) ежелгі Солтүстік Израиль патшалығының тікелей ұрпақтары екенін сендірді. Бұл теория қазіргі заманғы еврейлердің генетикалық тарихы туралы зерттеулермен келіспейді. Оны зерттеудің нашар стандарттары және археологиялық, антропологиялық және тіл білімі зерттеулерімен жалпы сәйкессіздігі үшін жиі сынады.

Жеке тұлға, жеке мінез-құлық және басқару

Армстронг кейбір шіркеу мүшелерімен салыстырғанда, аса зәулім өмір сүргені үшін жиі сынға түсті. Армстронгтың жеке пайдалануындағы заттарға жеке ұшақ, ең қымбат киім, жиһаз және басқа да жайлылықтар кірді.

Киелі кітаптан алынған ілімдер

Армстронг оның сенетін қағидаларын Киелі кітаптың мақсатына сәйкес деп түсіндірді. Мысалдардың бірі – әйелдердің макияж жағуға рұқсаты болмады, себебі бұл Құдайға ұнамайды деп есептелді. Армстронг былай деді: «Құдайдың шіркеуі, Мәсіхтің жақын арада келетін жар-жолдасы, қайта келген Мәсіхті әуеде боялған бетпен және қысқартылған, қайта боялған қабауларымен қарсы алуға көтерілмейді! Шайтан бізді күдікке түсірмей, басшылыққа ие рухани қызметкерлерді шіркеуді көптеген жолдармен бұрмалауға қалай әсер етті! Енді Иса Мәсіх Өзінің таңдалған елшісі арқылы осы мәселені біржола шешеді! Бұл біздің орта және соңғы 20 ғасырдағы қоғамға қалай еніп келді? ҒАСЫПТАРДАН! Әйелдер бүгін Құдайға ұнау үшін макияж жақпайды, өйткені мен сізге Оның өкілеттігімен айта аламын, бұл Оған ұнамайды!» Армстронг былай деді: «Егер сіз ауырып қалсаңыз, бүгін Құдайдың сізге берген нұсқауы осы. Егер біз Құдайдың әрбір сөзімен өмір сүргіміз келсе, онда осы кітаптағы жазбаларды орындауымыз керек. Құдай сіздің үй дәрігеріңізге қоңырау шалыңыз демейді. Ол дәрігерлерге қоңырау шалып, дәрі-дәрмек беруге рұқсат бермейді, содан кейін Құдай дәрі-дәрмектерді емдеу үшін пайдаланады. Оның орнына Құдай Өзінің рухани қызметкерлеріне қоңырау шалуды және (Құдіретті Рухтың нышаны) маймен мазуды және дұға етуді бұйырады. Содан кейін Құдай сізді айықтыратынына уәде береді!» Әлдебір мүшелер медициналық көмекке жүгінуге кедері келтіргендіктен дискомфортқа және тіпті өлімге ұшырады, бірақ Армстронг өмірінің кейінгі жылдары дәрігерлер мен дәрі-дәрмектерді пайдаланды. Ажырасуға қатаң тыйым салынды. Кейде бұл ереже бұрын ажырасып, қайтадан үйленген мүшелерге, «зиярат жасамай» жаңа жұбайларынан ажырасуды талап ету арқылы қатаң түрде орындалды. Армстронг бұл сенім көптеген мүшелерге елеулі қиындықтар туғызғанын мойындады, бірақ бұл қиындықтар бұрынғы «ажырасу күнәсінің» салдары екенін айтты. Ер адамдарға ұзын шаш өсіруге және тесік жасауға тыйым салынды, ал әйелдерге макияж жағу және шашты қысқа қырып тастауға қарсылық білдірілді. Мүшелер консервативті және қарапайым киінуге міндетті болды, және шіркеуге барарда осылай киінуі керек еді. Темекі шегу рухани күнә саналды және діни қызметкердің шомылдыру рәсімінен бас тартуына себеп болатын. Сынаушылар бұл талаптар құдайдың рақымына және Киелі кітаптың нұсқауларына емес, «адамның ілімдеріне» негізделгенін айтады. Армстронг үшінші қайта тірілу болатынын мәлімдеді, онда түзетуге келмейтін жамандықтар және (ДБК-ның шомылдыру рәсімінен өткен мүшелері), бірақ «қайтадан бұзылғандар» (ДБК-дан шығып кеткендер) және «Ұлы азапта» тәубе етпегендер қайта тіріліп, «от көлінде» мәңгілік өлімге кесіледі. Сынаушылар бұл түсіндірмені қабылдамайды.

Армстронгқа қарсы

Шындықпен өзгертілді: Дүниежүзілік Құдай шіркеуі негізін қалаушы Герберт У. Армстронгтың үйретулерін жоққа шығарып, тарихи христиандыққа бет бұрады. «Азапты шындық». Герберт У. Армстронг, Гарнер Тед Армстронг, Дүниежүзілік Құдай шіркеуі және оның тармақтарынан аман қалғандардың фактілері, ойлары мен пікірлерінің жинағы.