Кіріспе
Никетамид – негізінен тыныс алу циклына әсер ететін стимуляторлық химиялық қосылыс. Бұрын Coramine саудалық атауымен кеңінен танымал болған, ол жиырмасыншы ғасырдың ортасында эндотрахеальды интубация және позитивті қысыммен өкпені кеңейту әдістері пайда болғанға дейін транквилизаторлардың артық дозасын емдеу үшін медициналық шара ретінде қолданылған. Қазіргі таңда мұндай мақсаттар үшін тиімді емес деп саналады. Басқаша айтқанда, ол никотин қышқылының диэтиламиді деп аталады, бұл оның зертханада жасалғанын көрсетеді және оның жалпы атауы осы есімнің шалақы қосылысынан туындаған.
Nikethamide is a stimulant which mainly affects the respiratory cycle. Widely known by its former trade name of Coramine, it was used in the mid twentieth century as a medical countermeasure against tranquilizer overdoses, before the advent of endotracheal intubation and positive pressure lung expansion. It is no longer commonly considered to be of value for such purposes. In alternate terminology, it is known as nicotinic acid diethylamide, which meaningfully emphasizes its laboratory origins, and of which its common name is derived as a blend.
Бұрынғы және қазіргі медициналық қолданысы
Корамин сериялық кісі өлтіруші деп күдіктелген Джон Бодкин Адамс өзі өлтіргеніне күдікталған Гертруда Хуллетті емдеу кезінде қолданған. Дегенмен, никетамидтің уыттылығы өте төмен (қоянға 650 мг/кг ауыз арқылы, егеуқұйрықтарға LD50 240 мг/кг тері астына). Адольф Гитлердің жеке дәрігері Теодор Морелл, Гитлер барбитураттармен тым көп седацияланған кезде, неміс басшысына Корамин инъекция жасаған. Сонымен қатар, Морелл Гитлер үшін көп мақсатты "тониктің" құрамында Кораминді қолданған. Ол бірнеше Оңтүстік Америка және Еуропа елдерінде глюкозамен бірге, емтихан таблеткалары түрінде сатылады. Бұл, әсіресе, таушыларға биік тауларда шыдамдылықты арттыру үшін пайдалы. Қарсы көрсетімдеріне гипертония, жүрек-қан тамырларының аурулары және эпилепсия жатады.
Спортта пайдалану
Никетамид кейбір спорт түрлерінде Дүниежүзілік допингке қарсы агенттіктің тыйым салынған заттар тізіміне кіреді. Хайме Хуэламо 1972 жылғы Олимпиаданың жеке велосипед тас жолы жарысында қола медальдан айырылды, себебі оның Coramine тестісі оң нәтиже көрсетті. Хорватиялық теннисші Марин Чилич 2013 жылдың сәуірінде никетамидке оң нәтиже бергені үшін тоғыз айға жарыстан шеттетілді. Апелляциясын қарағаннан кейін және оны дәріханадан сатып алынған глюкоза таблеткасымен қателікпен ішкенін мәлімдегеннен кейін бұл жаза төрт айға дейін қысқартылды. 2010 жылы шілдеде Германияда жеңіс однынан кейін никетамидке оң нәтиже бергені үшін поляк карт жүргізушісі Игорь Валилкоға екі жылға тыйым салынды, бірақ кейіннен ол 18 айға дейін қысқартылды. 2021 жылдың шілдесінде швейцариялық спортшы және дәрігер Карим Хусейн никетамидке оң нәтиже көрсетті, ол жаттығу барысында үнемі қолданады. Ол 2020 жылғы Токио жазғы Олимпиадасына қатыса алмады және тоғыз айға жарыстардан шеттетілді.