Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ешбір мемлекет басшылары мен үкімет басшылары өкілеттік мерзімінде өз мемлекеттерінің конституциясының шараларын ресми түрде тоқтатты.
none
The following heads of state and government formally suspended provisions of their state's constitution while in office.
Толық тоқтатыла тұр
Атауы Ел Жыл Себебі Лорд Норт Ұлыбританияның патшасы Джордж III Массачусетс 1774 Массачусетс отарлау жарғысын жою, сайланған заң шығарушы органды тарату және Бостон шай партиясына қарсылық ретінде генерал Томас Гейдждің қолбасшылығымен әскери жағдайды енгізу туралы Массачусетс үкіметі туралы заңды Парламентке енгізді. Нәтижесінде Лексингтон мен Конкорд шайқастары Америка революциясын бастады және Құрама Штаттар Ұлыбританиядан тәуелсіздігін жариялады. Антонио Лопес де Санта-Анна 1835 1824 жылғы Федералды Конституцияны жою және олардың орнына үкіметті орталықтандыру үшін Сьете Лейес құрды. Мексика-Америка соғысынан кейін Лопес де Санта-Аннаның отставкасынан кейін Жозе Мариано Салас Конституцияны қалпына келтірді. Генри Джордж Грей, 3-ші граф Грей Жаңа Зеландия 1848 Лондондағы отарлау кеңсесі енгізген конституция барлық билікті шағын отарлаушылар қолына берді. Грей Маори халқының саны әлдеқайда көп болған жергілікті халықпен соғыс қаупіне ұшырамай, конституцияны тоқтатты. Шарль Луи Наполеон Бонапарт 1851 Франция президенті болып қайта сайлануына кедергі келтірген конституциялық мерзімге байланысты өз-өзіне жасаған төңкерістен кейін 1848 жылғы Конституцияны жойды. Оның орнына 1852 жылғы Конституция жобасы жасалды. Абдул Хамид II 1878 Орыс-түрік соғысын Осман Бас Ассамблеясын тоқтату, 1876 жылғы Конституцияны тоқтату және Конституцияның авторы Мидхат-пашаны өлтіру үшін сылтау ретінде пайдаланды. Кейіннен 1908 жылы жас түріктер төңкерісінен кейін Конституцияны қалпына келтірді. Деодоро да Фонсека 1889 1823 жылғы Императорлық Конституцияны тоқтатты, сонымен бірге Бразилия империясын жойды, император Педро II-ні құлатты және республика жариялады. Мигель Примо де Ривера 1923 Испания қарулы күштерінің төңкерісіне жетекшілік еткеннен кейін 1876 жылғы Конституцияны тоқтатты. Югославияның Александр I 1929–1931 Ұлттық Ассамблеядағы кісі өлтіру абсолютизмге және Ассамблеяны таратуға сылтау ретінде пайдаланылды. Кимон Георгиев 1934 1934 жылғы болгар төңкерісінен кейін Тарново Конституциясын тоқтатты. Румынияның Кароль II 1938 Құрлық әскерлері офицері Иоан Гигуртудың көмегімен төңкеріс жасап, төтенше жағдайларды қабылдағаннан кейін 1923 жылғы Конституцияны тоқтатты. Франсиско Франко 1939–1975 Испаниядағы азаматтық соғыста ұлтшылдардың жеңісінен кейін 1931 жылғы Конституцияны тоқтатты және оның орнына патшалықтың негізгі заңдарын жариялады. Ион Антонеску 1940–1944 Король Кароль II өзіне авторитарлық билік бергеннен кейін 1938 жылғы Конституцияны тоқтатты. 1944 жылы Михаил патшаның төңкерісіне дейін декретпен басқарды. Чан Кай-шек Чан Цзингуо Қытай Республикасы (1912–1949) 1948–1991 Қытай Азамат соғысы, Тайваньға шегіну және материкті қайта басып алу сылтауымен 1948 жылғы Конституцияны тиімді түрде жоққа шығарды, сондай-ақ әскери жағдай орнату және азаматтық бостандықтарды шектеу туралы Коммунистік көтеріліске қарсы уақытша ережелерді қабылдады. Тайваньдағы әскери жағдай 1987 жылы президент Чан Цзингуо тұсында аяқталды және 1991 жылы президент Ли Тэнхуэй тұсында Ұлттық Ассамблея Гоминьдан бір партиялық мемлекетін жойғаннан кейін Конституция қайта қалпына келтірілді. Фульгенсио Батиста 1952 Президент Карлос Прио Сокаррастың Партидо Аутентико үкіметіне қарсы төңкеріс жасағаннан кейін 1940 жылғы Конституцияны тоқтатты. 26 шілде қозғалысының Фидель Кастросы Куба революциясы кезінде "Тарих мені ақтайды" атты сөйлеуінде 1940 жылғы Конституцияны қайта қалпына келтіруге уәде берді, бірақ 1959 жылы Батистаны құлатқаннан кейін ақыры 1976 жылғы жаңа Конституцияны жасады. Жозеф Артур Анкрах 1966 Кваме Нкрума үкіметіне қарсы әскери төңкерістен кейін Ұлттық азаттық кеңесімен бірге конституцияны тоқтатты. Жан Бедель Бокасса 1966 Премьер-министр Дэвид Дакконың үкіметіне қарсы Сент-Силвестр төңкерісі кезінде конституцияны тоқтатты. Бокасса кейіннен Орталық Африка империясын құрып, өзін император деп жариялады. 1979 жылы Бокассаға қарсы француз әскери интервенциясынан кейін Конституция қайта қалпына келтірілді. Милтон Оботе 1966 Парламент пен Конституцияны Уганда халық қорғаныс күштерінің қолбасшысының орынбасары Иди Аминмен алтын контрабандасына қатысы болғандықтан тоқтатты. Леабуа Джонатан 1970 жылғы Бассотоның биліктегі Ұлттық партиясы Бассотоланд Конгресс партиясына жеңілгенін көрсеткен 1970 жылғы жалпы сайлаудың алғашқы нәтижелері бойынша мемлекеттік төңкеріс кезінде Конституцияны тоқтатты. Ливия революциялық командалық кеңесі (Муамар Каддафи басқарған) 1969 1969 жылғы Ливия революциясында билікке келгеннен кейін Конституцияны тоқтатты. Оның орнына уақытша конституциялық декларация қабылданды. Пак Чун Хи 1972 1971 жылғы президент сайлауында билікті жоғалтуға жақын болғаннан кейін Конституцияны тоқтатты. Юшин Конституциясын қабылдады және елді әскери жағдайға алды. Фердинанд Маркос 1972 Маркос үкіметтің коммунистер басып алғаны туралы мәлімдемесі оны 1935 жылғы Конституцияны тоқтатуға және әскери жағдай орнатуға мәжбүр етті. Оның орнына 1973 жылғы Конституция ратификацияланды және Жоғарғы соттың ратификациялық істерінде мақұлдау алды. Аугусто Пиночет 1973–1980 АҚШ демеушілігімен жасалған төңкерістен кейін 1925 жылғы Конституцияны тоқтатты және әскери диктатура құрды. Оның орнына 1980 жылғы Конституция ратификацияланды. Собхуза II 1973 Конституцияны жойды және Парламентті тоқтатты, үкіметті абсолютті монархиямен ауыстырды. Хуан Мария Бордаберри 1973 Тупамарос жалпы ереуілін сылтау ретінде пайдаланып, 1967 жылғы Бас Ассамблеяны және Конституцияны таратып, оның орнына әскери-азаматтық диктатура құрды. 1984 жылғы жалпы сайлаудағы Колорадо партиясының жеңісінен кейін Хулио Мария Сангуинетти Конституцияны қалпына келтірді. Сейни Кунтче 1974 Әскери төңкерістен кейін 1960 жылғы Конституцияны тоқтатты және Ұлттық Ассамблеяны таратып жіберді. Мохаммад Зия-уль-Хак 1977–1988 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Франция Альберт Рене 1977 Төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Мустафа Оулд Салек 1978 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Морис Бишоп 1979–1983 Конституция бұрынғы премьер-министр Эрик Гейридің биліктен алынуынан кейін тоқтатты, бірақ бірқатар құқықтарды қорғау "Халық заңдары 1979" арқылы бірден қабылдады. Конституциялық референдум өткізу жоспарлары 1983 жылғы қазан айында Бишоптың қазасынан бұрын іске асырылмады. Сае Зербо 1980 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Джерри Ролингс 1981 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Хоссейн Мохаммад Эршад 1982–1990 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Эфраин Риос Монтт 1982 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Лансана Конте 1984 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Абдель Рахман Свар аль-Дахаб 1985 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Ситивени Рабука 1987 Екі қатарынан жасалған төңкеріс кезінде Конституцияны тоқтатты. Пьер Буйоя 1987 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Сау Маунг Тан Шве 1988–2008 8888 көтерілісін басып тастағаннан кейін Конституцияны тоқтатты. 2008 жылы жаңа Конституция ратификацияланды. Анри Намфи 1988 1988 жылғы маусымдағы төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Омар Хасан Ахмад аль-Башир 1989 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Идрис Деби 1990 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Амаду Тумани Туре 1991 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Хорхе Серрано Элиас 1993 Конституциялық дағдарыс кезінде Конституцияны тоқтатты. Яхья Джамме 1994–2017 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Джонни Пол Корома 1997 Әскери төңкерістен кейін Конституцияны тоқтатты. Денис Сассу Нгуэссо 1997–2002 АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәліметінше: "[Сассу режимі...] Конституция жобасын аяқтау үшін конституциялық конвент өткізілетінін жариялады. Алайда, 1998 жылдың соңында Сассу үкіметінің арасындағы қақтығыс..."
Name Country Year Reason Lord NorthKing George III of Great Britain Massachusetts 1774 Introduced the Massachusetts Government Act in Parliament rescinding the Massachusetts colonial charter, dissolving the elected legislature, and instituting martial law under the command of General Thomas Gage in retaliation for the Boston Tea Party. Resulted in the Battles of Lexington and Concord beginning the American Revolution and the United States declaring independence from Great Britain. Antonio López de Santa Anna 1835 Abolished the 1824 Federal Constitution and established the Siete Leyes in their place to centralize the government. Constitution restored by José Mariano Salas after Lopez de Santa Anna's resignation after the Mexican–American War. Henry George Grey, 3rd Earl Grey New Zealand 1848 The constitution put in place by the Colonial Office in London put all power in the hands of the small settler population. Grey suspended the constitution rather than risk all out war with the much larger native Māori population. Charles Louis Napoléon Bonaparte 1851 Abolished the Constitution of 1848 after a self coup due to constitutional term limits preventing his reelection as President of France. Drafted Constitution of 1852 in its place. Abdul Hamid II 1878 Used the Russo Turkish War as a pretext to prorogue the Ottoman General Assembly, suspend the Constitution of 1876, and execute the Constitution's author Midhat Pasha. Later reinstated the Constitution after the Young Turk Revolution in 1908. Deodoro da Fonseca 1889 Suspended the Imperial Constitution of 1823 along with abolishing the Empire of Brazil, overthrowing Emperor Pedro II, and proclaiming a republic. Miguel Primo de Rivera 1923 Suspended Constitution of 1876 after leading Spanish Armed Forces coup d'etat. Alexander I of Yugoslavia 1929–1931 An assassination in the National Assembly was used as a pretext for absolutism and the dissolution of the Assembly. Kimon Georgiev 1934 Suspended the Tarnovo Constitution after the 1934 Bulgarian coup d'état. Carol II of Romania 1938 Suspended the Constitution of 1923 after performing self coup and taking emergency powers with the assistance of Land Forces officer Ion Gigurtu. Francisco Franco 1939–1975 Suspended the Constitution of 1931 after Nationalist victory in Spanish Civil War and promulgated the Fundamental Laws of the Realm in its place. Ion Antonescu 1940–1944 Suspended the Constitution of 1938 after King Carol II granted him authoritarian powers. Ruled by decree until King Michael's Coup in 1944. Chiang Kai shekChiang Ching kuo Republic of China (1912–1949) 1948–1991 Effectively nullified the Constitution of 1948 with the Temporary Provisions against the Communist Rebellion instituting martial law and curtailing civil liberties under the pretext of the Chinese Civil War, the retreat to Taiwan, and the planned recapture of the Mainland. Martial law in Taiwan ended in 1987 under President Chiang Ching kuo and the Constitution reinstated by the National Assembly in 1991 under President Lee Teng hui after the abolition of the Kuomintang one party state. Fulgencio Batista 1952 Suspended Constitution of 1940 after leading coup d'état against the Partido Auténtico government of President Carlos Prío Socarrás due to his poor showing in the forthcoming elections. Fidel Castro of the 26th of July Movement pledged to reinstate the 1940 Constitution in his "History Will Absolve Me" speech during the Cuban Revolution but delayed doing so after overthrowing Batista in 1959 and ultimately drafted the new 1976 Constitution. Joseph Arthur Ankrah 1966 Suspended constitution along with the National Liberation Council after military coup against the government of Kwame Nkrumah. Jean Bédel Bokassa 1966 Suspended constitution during the Saint Sylvestre coup d'état against the government of Prime Minister David Dacko. Bokassa later created the Central African Empire and declared himself Emperor. Constitution restored after the French military intervention against Bokassa in 1979. Milton Obote 1966 Suspended Parliament and the Constitution after being implicated in a gold smuggling plot with the Deputy Commander of the Uganda People's Defence Force Idi Amin. Leabua Jonathan 1970 Suspended Constitution in a coup d'état after early results for the 1970 general election showed the ruling Basotho National Party losing to the Basutoland Congress Party. Libyan Revolutionary Command Council (headed by Muammar Gaddafi) 1969 Suspended Constitution after coming to power in the 1969 Libyan revolution. Replaced it with an interim constitutional declaration. Park Chung Hee 1972 Suspended the Constitution after nearly losing power in the 1971 presidential election. Issued the Yushin Constitution and placed country under martial law. Ferdinand Marcos 1972 Marcos claimed that a supposed Communist takeover of the government compelled him to suspend the 1935 Constitution and impose martial law. Ratified the 1973 Constitution in its place and won its approval in the Ratification Cases of the Supreme Court. Augusto Pinochet 1973–1980 Suspended the Constitution of 1925 after seizing power in a United States sponsored coup d'état and constructing a military dictatorship. Ratified the Constitution of 1980 in its place. Sobhuza II 1973 Repealed the Constitution and suspended Parliament, replacing the government with a state of absolute monarchy. Juan María Bordaberry 1973 Used a Tupamaros general strike as pretext to dissolve the General Assembly and Constitution of 1967, establishing a civic military dictatorship in its place. Constitution restored by Julio María Sanguinetti after the Colorado Party's electoral victory in the 1984 general election. Seyni Kountché 1974 Suspended the Constitution of 1960 and dissolved the National Assembly after a military coup. Mohammad Zia ul Haq 1977–1988 Suspended the Constitution after a military coup. France Albert René 1977 Suspended the Constitution after a coup d'état. Mustafa Ould Salek 1978 Suspended the Constitution after a military coup. Maurice Bishop 1979–1983 The Constitution was suspended after the bloodless ouster of former Prime Minister Eric Gairy, yet some rights protections were simultaneously enacted under The People's Laws 1979. The declared plans for a Constitutional referendum were not carried out prior to Bishop's assassination in October 1983. Saye Zerbo 1980 Suspended the Constitution after a military coup. Jerry Rawlings 1981 Suspended the Constitution after a military coup. Hossain Mohammad Ershad 1982–1990 Suspended the Constitution after a military coup. Efraín Ríos Montt 1982 Suspended the Constitution after a military coup. Lansana Conté 1984 Suspended the Constitution after a military coup. Abdel Rahman Swar al Dahab 1985 Suspended the Constitution after a military coup. Sitiveni Rabuka 1987 Suspended the Constitution during the two consecutive coups d'état. Pierre Buyoya 1987 Suspended the Constitution after a military coup. Saw MaungThan Shwe 1988–2008 Suspended the Constitution after crackdown of the 8888 uprising. Ratified a new Constitution in 2008. Henri Namphy 1988 Suspended the Constitution after the June 1988 coup. Omar Hasan Ahmad al Bashir 1989 Suspended the Constitution after a military coup. Idriss Déby 1990 Suspended the Constitution after a military coup. Amadou Toumani Touré 1991 Suspended the Constitution after a military coup. Jorge Serrano Elías 1993 Suspended the Constitution during a constitutional crisis. Yahya Jammeh 1994–2017 Suspended the Constitution after a military coup. Johnny Paul Koroma 1997 Suspended the Constitution after a military coup. Denis Sassou Nguesso 1997–2002 According to the United States Department of State: "[T]he Sassou regime [ ] announced that a constitutional convention would finalize a draft Constitution. However, the eruption in late 1998 of fighting between Sassou's government forces and a pro Lissouba and pro Kolélas armed opposition disrupted the transition to democracy. [ ] A new Constitution was [ ] approved by the people of Congo in a national referendum in January 2002." Pervez Musharraf 1999–2007 See 1999 Pakistani coup d'état Frank Bainimarama 2000 See 2000 Fijian coup d'état Pedro Carmona 2002 See 2002 Venezuelan coup d'état attempt Gyanendra 2005 Suspended the Constitution after a coup d'état. Sonthi Boonyaratglin 2006 Suspended the Constitution after a military coup. Josefa Iloilo 2009 Suspended the Constitution during a constitutional crisis. Supreme Council of the Armed Forces (headed by Mohamed Hussein Tantawi) 2011–2012 Suspended the Constitution of 1971 during the 2011 Egyptian revolution. Prayut Chan o cha 2014–2019 Suspended the Constitution after a military coup. Transitional Military Council (headed by Ahmed Awad Ibn Auf) 2019–present Suspended the Constitution after a military coup. Min Aung Hlaing 2021–present Suspended the Constitution after a military coup.
Ішінара тоқтатылған
Атауы Ел Жыл Сәбәп Адольф Гитлер 1933–1945 Рейхстагқа Рейхстагтағы өрттен кейін заң шығару билігіне мүмкіндік беретін Қабылдау актісін ратификациялауға қысым жасады. Веймар конституциясын ресми түрде тоқтатпай, оны жойды. Омар Али Сайфуддин III 1962 Иди Амин 1971 Төңкеріс арқылы билікті басып алғаннан бір апта өткен соң конституцияны ішінара тоқтатты. Шейх Муджибур Рахман 1975 Өзін өмір бойына президент деп жариялады. Индира Ганди 1975–1977 Үндістанның төтенше жағдайына қараңыз. Даулы: Бұл Үндістан Конституциясының 352-бабына сәйкес жасалды, ол «ішкі тәртіпсіздік» негізінде төтенше жағдай жариялауға рұқсат берді. Кейіннен, осы себептердің күмәнді екендігіне күмән туды. 352-бап бойынша төтенше жағдай жариялау негіздері 1978 жылы «ішкі тәртіпсіздік» дегеннен «қарулы көтеріліс» дегенге өзгертілді. Альберто Фуджимори 1992–1993 Өзі жасаған төңкерістен кейін Фуджимори «конституцияның орталық үкіметті қайта ұйымдастыруға сәйкес келмейтін бөліктері» тоқтатылды деп жариялады. Омар Хасан Ахмад әл-Башир 1989–2019 Төңкеріс арқылы билікті басып алғаннан кейін Конституцияны ішінара тоқтатты. Педро Санчес 2020–2021 COVID-19 пандемиясы кезінде Испания үкіметі төтенше жағдай жариялады, бұл қозғалыс еркіндігі сияқты кейбір конституциялық құқықтарды тиімді түрде тоқтатты. Кейіннен Испанияның Конституциялық соты оны конституцияға қайшы деп жариялады. Қайс Саид 2021 – қазіргі уақытқа дейін Билікті басып алғаннан кейін Конституцияның көп бөлігін тоқтатты, премьер-министрді қызметінен босатып, сайланған парламентті таратып жіберді.
Name Country Year Reason Adolf Hitler 1933–1945 Pressured the Reichstag into ratifying the Enabling Act allowing legislative authority after the Reichstag fire. Abrogated the Weimar Constitution without officially suspending it. Omar Ali Saifuddien III 1962 Idi Amin 1971Partially suspended constitution one week after taking power in a coup d'état Sheikh Mujibur Rahman 1975 Declared himself president for life. Indira Gandhi 1975–1977 See Indian Emergency. Disputed: This was done per provision(s) (Article 352) of the Indian Constitution, which then permitted the declaration of Emergency on the grounds of 'internal disturbance'. Later, the reasoning provided has been challenged as being dubious. The grounds for declaration of emergency under Article 352 was amended in 1978 from 'internal disturbance' to 'armed rebellion'. Alberto Fujimori 1992–1993 After performing self coup, Fujimori declared that "those parts of the Constitution that were not compatible with the reorganization of the central government" were suspended. Omar Hassan Ahmad al Bashir 1989–2019 Partially suspended Constitution after seizing power in a coup d'état. Pedro Sánchez 2020–2021 During the COVID 19 pandemic, the Spanish government declared the state of alarm, which effectively suspended some constitutional rights, like the freedom of movement. Later, it was declared unconstitutional by the Constitutional Court of Spain. Kais Saied 2021–present Suspended most of the Constitution after he seized governing powers, dismissed the prime minister and suspended the elected parliament.