Нэнси Крикорян: Армян-американдық жазушының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық жазушы (1960 жылы туған)

Нэнси Джин Крикориан (19 қыркүйек 1960 жылы туған) – «Zabelle» (1997) және «Dreams of Bread and Fire» (2003) романдарының авторы, американдық жазушы. Houghton Mifflin Harcourt оның үшінші романы «All the Light There Was» романын 2013 жылдың наурыз айында жариялаған.

Жеке өмірі мен мансабы

Крикориан Массачусетс штатының Уотертаун қаласында дүниеге келген. Оның әке жағынан армян, ал ана жағынан француз-канад тегі бар. Оның әжесінің отбасы Әрмен геноциді кезінде жартылай қырылып, тек әжесі мен кіші інісі ғана аман қалған. Крикориан бір сұхбатында бала кезінен бастап өзгеше екенін айтты: "Бірде әкеммен дауласып жатқанда ол: "Маған осылай сөйлеме" деді. Мен оған: "Мен сөйлей беремін, мені тоқтата алмайсың" деп жауап бердім. Бұл – қарсылық. Олар маған үндемеуді, жатуды, дүкенге баруды айтады, бірақ мен мұндайды қаламаймын". 2013 жылғы сұхбатында Крикориан өзінің жастығын былай сипаттады: "Мен армян қауымдастығында өстім. Массачусетс штатының Уотертаун қаласында екі отбасылық үйде тұрдық. Мен армян шіркеуіне барып, мектептегі сыныптастарымның үштен бірі армян еді. Мен сол қауымның бір бөлігі болдым, бірақ содан кейін одан қашып кеткім келді, құтылып кеткім келді. Колледжге барғанда "Мен қашып барамын" деп ойладым, бірақ соңында менің қиялым сол жаққа бұрылды. Мен сол "үйге" оралдым". Крикориан 1982 жылы Дартмут колледжін бітіріп, 1987 жылы Колумбия университетінен Көркем өнер магистрі дәрежесін алды. Ол Йель, Куинс колледжі, Ратгерс және Колумбия университеттерінде оқытушы болып жұмыс істеген. Өзінің айтуынша, 1984 жылы алғаш келгенде Нью-Йорк оған ұнамаған, бірақ ол қалаға біртіндеп үйренісіп, қаланың зиялы орталығында қоныстанды. Сирияда туған канадтық армян жазушысы Храг Вартанян оны былай сипаттады: "Нэнси Крикорианның өзі мойындайтындай, ол зиялы адам. Ол танымал ақын, бірақ ең бастысы – әрмен-американдық сезімталдыққа толы екі кітабының авторы ретінде белгілі". "Менің Армениям" атты өлеңінде ол былай деп жазды: "Армения – әрқашан біреудің жылап тұратын жері, әйелдер сағат бойынша жұмысқа келіп-кетеді, ауысым бойынша қайғырып, 1895, 1915, 1921, отызыншы жылдар, 1988, 1992, 1993, 1994 жылдар". Ол "Ararat Quarterly" журналының редакциялық алқасының бұрынғы мүшесі, "Армения ағашы" жобасының кеңесші кеңесінің мүшесі және NAASR мүшесі. Крикориан продюсер және сценарист Джеймс Шамусқа үйленген. Шамус "Еврей бейбітшілігінің дауысы" тобының директорлар кеңесінде қызмет етеді. Шамус пен Крикориан Нью-Йоркте тұрады және екі қызы бар.

Kricorian was born in Watertown, Massachusetts, She is of Armenian descent on the paternal side and French Canadian descent on the maternal side. Her grandmother's family was almost annihilated during the Armenian genocide with only her grandmother and a younger brother surviving. Kricorian stated in an interview that her non confomity started during her childhood as she recalled: "One time I was having a fight with my father and he said, 'Now you don't talk to me like that'. And I responded 'I'm going to talk and I'm going to talk and you can't stop me'. That is a kind of resistance, they are telling me to shut up, lie down, go shopping, no, I don't want to". In a 2013 interview, Kricorian described her youth as: "I grew up in the Armenian community. I grew up in a two family house in Watertown, Massachusetts; on the block where I grew up half the families were Armenian. I went to the Armenian church, and a third of my classmates at school were Armenian. I really was in the community and then I desperately wanted to get out of there, I wanted to get away, so when I went to college I thought, you know, "I'm escaping," but then somehow it ended up that that is somewhere my imagination went. I ended up in this "home" place."" Kricorian graduated from Dartmouth College in 1982 and gained a Master of Fine Arts degree from Columbia University in 1987. who has taught at Yale, Queens College, Rutgers, and Columbia. By her own account, she hated New York when she first arrived in 1984, and by she came to like the city in stages, settling in the city's intellectual district. The Syrian born Canadian Armenian writer Hrag Vartanian described her: "By her own admission Nancy Kricorian is an intellectual. A recognized poet, she is more popularly known as a novelist with two books that give voice to distinctly Armenian American sensibilities". In her poem My Armenia she wrote: "Armenia is a country where someone is always crying, Women punch in and out on the clock, grieving in shifts, 1895, 1915, 1921, the thirties, 1988, 1992, 1993, 1994 "

She is a former member of the editorial board of Ararat Quarterly the advisory board of the Armenia Tree Project, and is a NAASR member. Kricorian is married to producer and screenwriter James Schamus. Schamus is on the board of directors of the group Jewish Voices for Peace. Schamus and Kricorian live in New York and have two daughters.

Забель (1998)

Оның алғашқы романы "Забель" (1998) армян геноцидінің салдарына арналған, оны жазуға алты жыл кетті. "Забель" армян-американдық жазушылардың, мысалы Кэрол Эдгарианның "Евфрат көтерілісі" (1994) және Питер Балакианның "Қияметтің қара иті" (1997) сияқты бірнеше романдар мен естеліктерінің бірі болды, бұл туындылар 20 ғасырдың соңында армян геноциді мәселесін қамтыды, ол американ әдебиетінде ұзақ уақыт бойы назардан тыс қалған еді. Романда баяндаушының күйеуі Торос Чахасбанян геноцид кезіндегі өзінің бейқұлығы үшін оған қысылады: "Мен бәрін көрдім де ештеңе жасамадым. Құдай мені ешқашан кешірмейді". Вартаниан Крикорианның романдары әдетте әлемді зерттеуге және оның құдіретін сезінуге құштарлығымен ерекшеленетін, сонымен қатар моральдық дилеммаға тап болатын әйел кейіпкерлерге арналған. Вартаниан былай деп жазды: "Оның романдары моральдық дилеммаларды терең талдайды, бірақ олар үнемі үлкен жүйелердің бөлігіне айналады, бұл оңай шешім қабылдауға мүмкіндік бермейді. Крикорианның кейіпкерлері уақытты бекер өткізбейді, көбінесе тікелей, кейде қысқа сөзді болады, бірақ олар әрқашан эмоционалды түрде белсенді, тіпті геноцид сияқты қорқынышты жағдайға тап болғанда да". "Забель" романында баяндаушы айтады: "Мен бала кезімде әлемді бөлік-бөлікпен қабылдағанымды есіме аламын". Бұл сөз Крикорианның естеліктердің адамдарға қалай әсер ететініне қызығушылығын көрсетеді. Крикориан былай деді: "[Забель] әлемді толығымен көре алмайды, бірақ ересек болған соң бала кезіндегі әртүрлі көріністер мен әсерлер арасында байланыс орнатуға болады. Бұл сезім менің қыздарымның біріне қарап, оның бас ішінде әлем картасы бар сияқты болғанын байқағанда туды, ол кейбір жерлерде өте толық болса, ал басқа жерлерде үлкен бос кеңістіктер болды". Баяндаушы өзінің жастығы туралы былай дейді: "Біз сол кездер туралы сөйлеспедік, бірақ олар үйіміздің қабырғаларының артында өлген және шіріген жануарлар сияқты еді", бұл Крикорианның геноцид армян халқына қайырсыздан зиян келтіргеніне сенімділігін көрсетеді. Крикориан өзінің кейіпкерлерімен соншалықты бірігіп кеткенін, ол бейсаналы түрде оккупация кезінде Пегория отбасы жетіспеген азық-түлікті жинауды бастағанын жазды.

Her first novel, Zabelle (1998), concerned the legacy of the Armenian genocide, which she took six years to write. Zabelle was one of several novels and memoirs by the Armenian American writers such as Rise the Euphrates (1994) by Carol Edgarian and The Black Dog of Fate (1997) by Peter Balakian that appeared in the late 20th century dealing with the matter of the Armenian genocide, which had been a subject that had long been ignored in American literature. In the novel, Toros Chahasbanian, the husband of the narrator confesses to her his shame at his passivity during the genocide as he states: "I watched the whole thing and did nothing. God will never forgive me". Vartanian wrote Kricorian's novels concern female characters with "huge appetites" for wanting to explore and enjoy the world who are usually faced with some moral dilemma. Vartanian wrote: "In her novels, moral dilemmas are carefully dissected, but they are always become fragments of larger systems, which does not make for easy morality. Kricorian's characters don't dally or naval gaze, they are sometimes curt, often direct, and always emotionally present, even when they are confronted with something as horrific as genocide ". In Zabelle, the narrator says: "I remember what it was like to be a child you see the world in pieces". The line reflects Kricorian's interest how memories affect people. Kricorian stated: "I don't think [Zabelle] sees the whole world, but as an adult you can make connections between the different scenes and impressions you can't do as a child. This perception had to do with watching one of my daughters, who seemed to have a map of the world in her head that was quite sophisticated in some small patches, but there were gaping chasms between these areas of knowledge". The narrator says of her youth: "we didn't speak of those times, but they were like dead and rotting animals behind the walls of our house", reflecting Kricorian's belief that the genocide had done lasting harm to the Armenians.</blockquote> Kricorian wrote that she had come to identify with her characters so much that she had unconsciously started to stockpile the food that the Pegorian family had missed under the Occupation.

Басқа жұмыстар

Қазіргі уақытта Крикориан 1975–1990 жылдардағы Ливан азаматтық соғысы кезінде Бейрутте өмір сүрген армян отбасы туралы роман жазып жатыр.

Соғысқа қарсы белсенділік

2003 жылы Халықаралық әйелдер күнінде сенатор Хиллари Клинтонның кеңсесі алдындағы соғысқа қарсы наразылыққа қатысып, осы арқылы «Код Пинк» соғысқа қарсы топтың жұмысына қатысты. 2005 жылы «Код Пинк» үшін жазған эссесінде ол әлеуметтік өзгерістердің құралы ретінде «тікелей әрекет» деп аталатын нәрсені қолдады. Ол тікелей әрекетті «халықтың назарын аударуға және оларды әрекетке жіберуге бағытталған саяси қарсыласу және кейде заңсыз бұзу тактикасы» деп түсіндірді. 1955 жылғы Монтгомери автобус бойкоты – қоғамдық автобустардағы орындықтарды бөлуді тоқтатуға сәтті болған тікелей әрекеттің мысалы. «Көше театры» – бұл қоғамдық орында әлеуметтік мәселені сахналауды қамтиды. «Азаматтық мойынсұнбаушылық» – тікелей әрекеттің тағы бір түрі болып табылады, ол кейбір адамдардың аморальдық немесе күмәнді деп санайтын заңға немесе заңдар жиынтығына назар аудару үшін заңды бұзудың зорлықсыз жолы. Азаматтық құқық қозғалысынан алынған азаматтық мойынсұнбаушылықтың мысалы – Оңтүстіктегі афроамерикандық студенттердің «отыру» науқаны. 2003 жылдан 2010 жылға дейін, қазіргі уақытта CODEPINK Women for Peace ұлттық штабында жұмыс істейді. 2015 жылдың күзінде Нью-Йорк университетінің Хагоп Кеворкян Жақын Шығыс зерттеулер орталығында резидент-жазушы болып, Колумбия университетінің Әлеуметтік айырмашылықты зерттеу орталығында «Жадыны жұмылдыратын әйелдер» жобасының мүшесі болды.

АҚШ саясаты

2008 жылғы сайлауда ол Барак Обаманы президенттікке қолдады, бірнеше феминисттермен бірлесіп жазған эссесінде Хиллари Клинтонның қорғаныс шығыстарын ұлғайтуға және 2002 жылғы қазан айында Ирак соғысын санкциялаған конгресс шешіміне бірнеше рет дауыс берген сенатор ретіндегі тәжірибесі оны президенттік лауазымға лайықсыз етеді деп жазды. 2011 жылы ол Occupy Wall Street наразылықтарын қолдады. 2011 жылғы 28 қазандағы сұхбатында Крикориан «дауыс беру енді демократияны білдірмейді» деген сенімін білдірді, себебі ол байлар саясаткерлерді жемқорлыққа салыстырды және «байлардың 99 пайыз халқының денсаулығы мен бақытына тәуелді екенін түсінуіне үміттенетінін» айтты. Ол былай қосты: «Біздің ел отаршылдық соғыстар мен оккупациялардың салдарынан банкротқа ұшырады, ал білім беру, денсаулық сақтау және инфрақұрылым сияқты жергілікті қажеттіліктерге қажетті ресурстар жетіспейді. 2003 жылдың басынан бері қатысып келе жатқан соғысқа қарсы қозғалыс «Біз жасай аламыз» деген үмітпен жойылды, бірақ енді адамдар [президент Барак] Обама байлардың бір пайызынан гөрі күштірек итермелемесе, жасай алмайтынын және жасамағанын түсінді». 2020 жылдың тамызында ол 2020 жылғы президенттік сайлауда президент Дональд Трампқа қарсы науқан жүргізген Writers Against Trump тобына қосылды. Топ: «Біз бұл президенттік біздің қазіргі және болашақ қоғамымыз үшін ерекше қауіпті деп санаймыз» деді. 2020 жылдың қазан айында ол бірқатар армян-американдықтармен бірге америкалық БАҚ-ты Таулы Қарабақ соғысы кезінде Әзірбайжанға бейтараптық танытуда Арменияны теріс айыптады деп айыптап, ашық хатқа қол қойды. Хатта: «Армения Лос-Анджелестің халқынан кіші ел. Арцахтың [Таулы Қарабақтың] халқы шамамен 150 мың адамды құрайды. Бүгінде Түркия мен Әзірбайжанның халқы 90 миллионнан асады және олар өздерінің жауынгерлерін түрік келісімшарт компаниясы жалдаған Сирия мен Ливиядан келген жалдамалы күштермен толықтырды. Түркия мен Әзірбайжанның армяндарға қарсы геноцид пен қырғынды жасаған тарихы бар, сонымен қатар әлемдегі ең күрделі қару-жарақпен жабдықталған». 2015 жылғы 24 сәуірде Крикориан Стамбулдағы Галатасары алаңында сөйлеген сөзінде 1915 жылғы 24 сәуірде Осман империясында тұратын барлық армяндарды өлтіру туралы бұйрық берілген кезде басталған армян геноцидінің 100 жылдығына қатысты пікір білдірді. Крикориан армяндар мен түріктердің аралас аудиториясы алдында сөйлеп, Түркия Республикасы Осман империясының армяндарға қарсы геноцид жасағанын мойындамайынша, татуласу мүмкін емес деп мәлімдеді. Крикориан «диалог» тұжырымына қарсы болды, оны геноцидті жоққа шығарудың иттік түрі деп санады, себебі ол геноцид фактісі талқылау мен пікірталас нысаны болуы керек екенін және түрік мемлекетінің геноцид болмаған деген ұстанымы армян ұстанымымен бірдей жарамды екенін білдіреді. Оның орнына ол «бірлескен қарсылықты» шақырып, армян және түрік феминистерін бірлесіп жұмыс істеуге шақырды. Галатасары алаңы Түркияда әйелдерге қарсы мемлекеттік зорлық-зомбылыққа қарсы апталық наразылықтардың орны болғандықтан таңдалды, ал митингті ұйымдастырушы түрік феминистері Осман империясындағы армяндарға қарсы мемлекеттік зорлық-зомбылық пен қазіргі Түркиядағы әйелдерге қарсы зорлық-зомбылық арасындағы байланысты көрді. Крикориан АҚШ-тың армян геноцидін мойындауын қолдайды; Түркия үкіметі мұндай мойындауға қарсы күшті лоббилік әрекет жасағаны үшін бұл даулы ұстаным. Ол Израильге бойкот жариялауды қолдайды, әсіресе, Израильдің "Ахава" косметика компаниясына қарсы. Бұл компания Батыс жағалауда Өлі теңіз жағалауында зауыт ашып, теріге арналған өнімдер үшін пайдалы қазбаларды өндіреді. 2016 жылдың сәуір айында Ahava компаниясын Қытайдың Fosun корпорациясы 77 миллион АҚШ долларына сатып алды, бұл Крикорианның пікірінше, «Ахава брендінің ұзаққа созылған халықаралық бойкоттан кейін Америка Құрама Штаттары мен Еуропада инвестор таба алмағанының белгісі». 2021 жылдың мамырында Крикориан Израиль үкіметінің Лод қаласында (палестиналықтар Лидда деп атайды) Израиль палестиналықтарына жасаған қарым-қатынасын сынап, петиция ұйымдастырды. Ол журналист Валентина Ди Лисияға: «Бізге палестиналық достарымыз хабарласып, өздерін қауіпті жағдайда сезінгендерін айтты. Палестиналықтарды көліктерден тартып алып, дүкендеріне шабуылдап, үйлеріне кіріп жатқан экстремистердің топтары бар. Ең қорқыныштысы, Израиль полициясы мен армиясы оларды тоқтамайды». Петицияны 1000-нан астам американдық зиялылар қол қойды, олардың ең танымалдары Молли Крабапл, Рехаб Наззал, Джудит Батлер, Анжела Дэвис, Рейчел Кушнер және Оттесса Мошфег болды.

In the 2008 election, she endorsed Barack Obama for president, writing in a joint essay together with several other feminists that Hillary Clinton's record as a senator who voted repeatedly for increased defense spending and for the congressional resolution authorizing the war in Iraq in October 2002 made her in their opinion unsuitable to be president. In 2011, she supported the Occupy Wall Street protests. In an interview on October 28, 2011, Kricorian stated that her belief that "voting no longer represents democracy" as she believes that the rich have corrupted the politicians and that she hopes that "the wealthy realize that their well being is dependent on the health and happiness of the 99 percent." She added that she believes: "Our country has been bankrupted by colonial wars and occupations while local needs, such as education, healthcare, and physical infrastructure, have been starved of needed resources. The anti war movement, of which I have been a part since early 2003, was practically eviscerated by the hope of 'Yes We Can,' but now people have realized that [President Barack] Obama can't and won't unless the people push him harder than the wealthy one percent have been doing". In August 2020, she joined the group Writers Against Trump that campaigned against President Donald Trump in the 2020 presidential election as the group stated: "We believe that this presidency is uniquely dangerous to our present and future society." In October 2020, she signed a public letter together with a number of other Armenian Americans accusing the American media of being biased towards Azerbaijan with regard to the Nagorno Karabakh war by wrongfully accusing Armenia of starting the war. The letter stated: "Armenia is a country smaller than the population of Los Angeles – an approximate population of three million Armenians who are largely descendants of the 1915 Armenian Genocide. Artsakh [Nagorno Karabakh] has a population of only 150,000. Today, the two nations of Turkey and Azerbaijan have a combined population of more than 90 million and have supplemented their fighters with mercenary forces from Syria and Libya hired by a Turkish contracting company. Both Turkey and Azerbaijan have a history of committing genocide and pogroms against Armenians in the twentieth century, while also being more significantly armed with the world's most sophisticated weaponry." On April 24, 2015, Kricorian gave a speech at Galatasary Square in Istanbul commentating the 100th anniversary of the beginning of the Armenian genocide, which started on April 24, 1915 when the orders were given from the Central Committee of the Committee for Union and Progress to kill all of the Armenians living in the Ottoman empire. Kriocrian spoke before a mixed audience of Armenians and Turks, arguing that no reconciliation was possible until the Republic of Turkey finally admitted that the Ottoman empire had waged genocide against the Armenians. Kricorian argued against the concept of "dialogue", which she felt was a subtle form of genocide denial as it implied that the fact of the genocide should be a subject of discussion and debate and that the position of the Turkish state that the genocide never occurred was just as valid as the Armenian position that the genocide did place; instead, she called for "co resistance", urging Armenian and Turkish feminists to work together. The site of Galatasary Square was chosen because it is the location of weekly protest rallies against state violence against women in Turkey, and the Turkish feminist organizers of the rally saw a link between the state violence against Armenians in the Ottoman empire and the present day misogynous violence in Turkey. Kricorian supports recognition of the Armenian genocide by the United States; a controversial position as the Turkish government has lobbied strongly against such recognition. She supports boycotting Israel and in particular is against the Israeli cosmetic company Ahava, which operates a factory in the West Bank by the shores of the Dead Sea, where it extracts minerals it uses for its skin care products. In April 2016, Ahava was purchased for $77 million US dollars by the Chinese corporation Fosun, which led Kricorian to state that the sale to Fosun "signifies that Ahava's brand was so tainted because of the prolonged international boycott against them that they were unable to find investors in the United States or Europe". In May 2021, Kricorian organized a petition criticizing the treatment of Israeli Palestinians by the Israeli government in the city of Lod (called Lydda by the Palestinians). She told the journalist Valentina Di Liscia: "We were contacted by Palestinian friends who were feeling personally endangered. There have been roving gangs of extremists that have been pulling Palestinians out of cars, attacking their shops, breaking into their homes. What's so scary is that the Israeli police and army don't stop them." The petition was signed by over a 1,000 American intellectuals, the best known of whom were Molly Crabapple, Rehab Nazzal, Judith Butler, Angela Davis; Rachel Kushner and Ottessa Moshfegh.

Кітаптар мен мақалалар

; алғаш рет жарияланған "Қиын шындықтар: жазушы Нэнси Крикорианның портреті" "Үміт армяндары" кітабының редакторы Хьюберта фон Восс, Verlag Hans Schiller, 2004.