Кіріспе

1 ғасырдың римдік ақсүйек әйелі Помпония Граецина (83 ж. шамамен) – 1 ғасырдағы Римнің ақсүйек әйелі, Юлий-Клавдий әулетімен туысқандық байланысы болған. Ол 43 жылы Британияны жаулап алуға басшылық еткен генерал Аул Плавцийдің әйелі болды және императорлық отбасы өлтірген туысы (Иулия Ливия, император Тиберийдің немересі) үшін ашық түрде қайғыруға батыл болған санаулы адамдардың бірі ретінде белгілі болды. Оның ерте христиан болғаны туралы болжамдар бар. Кейбір деректерде ол Рим-католик шіркеуі құрметтейтін әулие Луцина немесе Люси ретінде танылады.

Отбасылық негіздер

Помпонияның тегі нақты белгісіз, бірақ оны былайша қайта құрастыруға болады. Оның әкесі, шамасы, Гай Помпоний Грецин болған, ол 16 жылы консул қызметін атқарған және Овидиймен хаттасқан. Грециннің әйелі Асиния, Гай Асиний Поллионың қарындасы болды, және осы арқылы Помпония императорлық отбасымен туысқандық байланысқа ие болды. Асинияның әкесі Гай Асиний Галл б.з.д. 8 жылы консул болған, ал анасы Випсания, генерал және саясаткер Марк Випсаний Агриппаның қызы болған. Бұрынғы күйеуі, болашақ император Тиберий арқылы Випсания Кіші Друздың да анасы болды. Випсанияның әкесі Августтың қызы Юлияға үйленгендегі туыстарының арасында император Калигуланың анасы Үлкен Агриппина және Неронның анасы, Клавдийдің әйелі Кіші Агриппина болды. Анасының тағы бір белгілі ата-бабалары – б.з.д. 40 жылы консул болған тарихшы және сенатор Гай Асиний Поллио.

Өмірбаян

Помпония б.з. 43 жылы Рим империясының Британияны жаулап алуына жетекшілік еткен сенатор және генерал Аулус Плаутиусқа (65 ж. дейін өмір сүрген) үйленді. Ол бұл жаулап алуы үшін кейіннен әскери той-думандарға ие болды және б.з. 47 жылына дейін Британияны басқарды. Олардың кіші ұлы, Аул Плаутий, император Неронның анасы Агриппина оған ғашық болып, таққа таласуға ынталандырғандықтан, Нерон тарапынан өлтірілді. Б.з. 43 жылы Помпонияның туысы, оның інісі Друз Юлий Цезардың қызы Джулия, анасының ағасы император Клавдийдің бұйрығымен, императрица Валерия Мессалинаның ықпалымен өлім жазасына кесілді. Помпония келесі қырық жылды императорлардың тікелей қарсылығына қарамастан, ашық аза тұтумен өткізді. Ол өзінің текті әулетінің және күйеуінің көрнекті әскери беделінің арқасында жазадан құтылды, бұл оған үлкен құрмет әкелді. Тациттің сөзіне сүйенсек, Помпония ұлының өлімі мен императорлық отбасымен байланысты бірнеше туыстарының қазасы салдарынан ұзақ және бақытсыз өмір сүрді. Б.з. 57 жылы Помпонияға "шетелдік нанымдарды" ұстанғаны үшін айып тағылды, бұл кейбірлердің пікірінше, христиан дініне кіруімен байланысты болды, бірақ ежелгі Римде басқа да реттелген культтар болған. Ежелгі Рим дәстүріне сәйкес, ол күйеуінің алдында, туыстарының куәлігінде сотталды және ақталды. Ол б.з. 83 жылы қайтыс болды. Римдегі Әулие Каллист катакомбаларындағы жазулар Помпония отбасының кейбір мүшелерінің шынымен христиан болғанын көрсетеді. Археолог Баттиста де Росси оны даулы түрде жазулар табылған катакомбалардың бөлігіне қаржылай көмек көрсеткен деп есептелетін Әулие Луцинамен байланыстырады және Луцинаның Помпонияның крещениедегі есімі болған деп болжайды. Әулие Луцина Рим-католик шіркеуімен 30 маусымда құрметтеледі. Ол Мартиан және Процесс атты шейіттерге, Мамертин түрмесінің бұрынғы күзетшілеріне, түрмеде Әулие Петрдің ықпалымен дінге кірген және өлім жазасынан кейін жерленгендерге барып, олардың денелерін жерлегендігі айтылады.

Шығармалық бейнелер

Помпония Грецина және оның күйеуі Аулус Плаутий – Генрих Сиенкевичтің 1895 жылғы тарихи романы «Quo Vadis» кейіпкері Лигияның ресми емес асырап алған ата-анасы. Роман Помпония мен оның асырап алған қызының екеуін де құпия христиандар ретінде көрсетеді, бұл туралы Плаутий білмейді немесе білгенін жоққа шығарады. 1951 жылғы фильмде оның рөлін Нора Суинберн сомдады. 2001 жылғы поляк тіліндегі фильмде Помпония рөлін актриса Данута Стенка ойнады. Помпония Симон Скарроудың «Бүркіт аң ауғанда» романында да бейнеленген. Роман бойынша, Помпония мен оның екі баласы Ұлыбританияға римдік шапқыншылыққа қарсы тұрған друидтер тарапынан тұтқынға алынып, кепілге ұсталады, ал оларды құтқаруға серияның басты екі кейіпкері тырысады. Джованни Пасколидің «Помпония Грецина» поэмасы оған 1910 жылы Certamen Hoeufftianum сайысында алтын медаль жеңіп берді. Ол сонымен қатар Дэвид Вишарттың «Отбасылық міндеттемелер» романында, «Маркус Корвинус» сериясының бір бөлігі ретінде де пайда болады.