Кіріспе

Қозғалтқыштағы тербелмелі рычаг Ішкі жану қозғалтқышында, тербелмелі қол – клапан механизмінің құралы, ол көбінесе итергіштің қозғалысын тиісті сору/көтеру клапанына жеткізеді. Автомобильдердегі тербелмелі қолдар әдетте штампталған болаттан жасалады, ал жоғары жылдамдықта жұмыс істейтін қозғалтқыштарда алюминийден жасалады. Кейбір тербелмелі қолдар (роликті тербелмелі қолдар деп аталады) тозу мен үйкелісті азайту үшін түйіскен жерінде подшипникпен жабдылған.

Шолу

Жоғары клапанды (пошродты) қозғалтқыштың стандартты қолданылу жағдайында, қозғалтқыштың төменгі жағындағы кәміл білік пошродты жоғары қарай итеріп жібереді. Пошродтың жоғарғы жағы қозғалтқыштың үстінде орналасқан тербеліс қолдың бір жағына жоғары қарай қысым түсіреді, бұл тербеліс қолдың айналуына себеп болады. Бұл айналу тербеліс қолдың екінші ұшын клапанның үстіне төмен қарай басып, клапанды төмен жылжытып ашады. Роликті тербеліс – тербеліс пен клапан арасындағы жанасу нүктесінде инелі подшипниктерді (немесе ескі қозғалтқыштарда бір подшипник шарды) пайдаланатын тербеліс қол. Бұл металлдың металға үйкелісін, тең емес тозуды және клапан бағытшасының "құбыр тәріздес кеңеюін" азайтады. Роликті тербелістерді жоғары жатқан кәміл білік қозғалтқыштарында да қолдануға болады. Дегенмен, мұндай жағдайларда ролик әдетте кәміл білік бөлігі тербеліс қолға жанасқан жерде, клапан сабағына жанасқан жерде емес, орналасады. Клапан сабағымен жанасу нүктесінде үйкелісті ролик ұшы арқылы азайтуға болады. Ұқсас құрылым қозғалысты тағы бір ролик ұшы арқылы екінші тербеліс қолға жеткізеді. Бұл рокерлік білік айналасында айналады және қозғалысты клапанға шүмек арқылы жібереді. Кейбір жоғары жатқан кәміл білік қозғалтқыштарында қысқа тербеліс қолдар қолданылады, олар "саусақтар" деп те аталады, онда кәміл білік бөлігі клапанды ашу үшін тербеліс қолды төменге (жоғарыға емес) итеріп отырады. Мұндай тербеліс қолда тірек ортасынан емес, ұшынан орналасады, ал кәміл білік қолдың орталық бөлігіне әсер етеді. Ал қолдың екінші ұшы клапанды ашады. Бұл типтегі тербеліс қолдар жоғары жатқан кәміл білік қозғалтқыштарында жиі қолданылады және тікелей шүмектердің орнына пайдаланылады. Бұл тербеліс қол конфигурациясы Ford 5.4 л 3v және Ford Zetec RoCam сияқты SOHC қозғалтқыштарында қолданылады.

Рокер қатынасы

Шаңғының қатынасы – клапанның қозғалған қашықтығының, итергіш таяқшаның тиімді қозғалған қашықтығына бөлінуімен анықталады. Бұл қатынас тербеліс қолдың айналу нүктесінен клапанға жанасатын нүктеге және итергіш таяқшаға/камервалға жанасатын нүктеге дейінгі қашықтықтардың арақатынасы арқылы белгіленеді. Бірден жоғары шаңғы қатынасы, негізінен, камервалдың көтерілуін арттырады. Қазіргі автомобиль құрылымы шамамен 1.5:1 және 1.8:1 аралығындағы тербеліс қол қатынастарын жақсы көреді. Дегенмен, бұрын кіші оң қатынастар қолданылған, оның ішінде 1950 жылдарға дейінгі көптеген қозғалтқыштарда 1:1 (бейтарап қатынас) және кейде 1-ден кем қатынастар (клапанның көтерілуі камервалдың көтерілуінен кіші) тағы қолданылған.

Материалдар

Жаппай өндірілетін автомобиль қозғалтқыштарында өндіріс бағасының төмен болуына байланысты дәстүрлі түрде штампталған болаттан жасалған тетіктемелер (рокерлік қолдар) қолданылады. Рокерлік қолдар клапан механизмінің инерциялық салмағына қосымша жүктеме түсіреді, бұл жоғары қозғалтқыш айналымдарында (RPM) қиындықтар тудыруы мүмкін. Сондықтан жоғары айналымдарда жұмыс істейтін қозғалтқыштарда алюминий жиі қолданылады. Жоғары айналымдарда жұмыс істейтін қозғалтқыштарда рокерлік қолдың тіреу нүктесіне арналған жаңартылған подшипниктер де қолданылуы мүмкін. Дизельді жүк көліктерінің қозғалтқыштарында көбінесе құйма темірден (әдетте иілгіш темірден) немесе соққымен жасалған көміртекті болаттан жасалған рокерлік қолдар пайдаланылады.