Италия саяхатшысы және либерал саясаткері: Николо Карандини өмірі мен қызметі

Кіріспе

Итальяндық саясаткер граф Николо Карандини (6 желтоқсан 1896 – 18 наурыз 1972) – Италияның Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі либерализмінің көшбасшысы және Еуропалық федерализмді қолдаушы. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлыбританиядағы алғашқы итальян елшісі, сондай-ақ 1948 жылы құрылған Alitalia компаниясының алғашқы президенті болып, 1968 жылы зейнетке шықты.

Өмірбаян

Карандини Комода дүниеге келген. Оның саяси мансабы 1920 жылдары итальяндық демократиялық ардагерлер қозғалысына қатысқаннан кейін басталды, бірақ фашистік режимнің күшеюімен саяси өмірден шеттеді. 1926 жылы ол 1925 жылы фашистердің Corriere della Sera газетінің директоры лауазымынан шеттетуіне ұшыраған Луиджи Альбертинидің қызы Елена Альбертиниге үйленді. Содан кейін Карандини Римге жақын орналасқан Пьетрадағы Торре иелігінің бас әкімшісі болды және оны заманауи ауыл шаруашылығы кәсіпорнына айналдырды. Фашизм жылдарында ол либерал философ Бенедетто Кроче айналасындағы демократиялық оппозициялық топтармен жақын байланысқа түсті және әлеуметтік әділдік принципіне негізделген, жаңашыл реформалық либерализм идеяларын қалыптастырды. 1943 жылдың мамырында, Бенито Муссолининің құлатылуына екі ай қалғанда, ол либералдық памфлеттер жазып, оларды Римнің астыртын қозғалысында таратуды ұйымдастырды. Тамыз айында ол Леоне Каттани, Алессандро Касати және Марио Паннунцио сияқты басқа либералдармен бірге Италияның Либералдық партиясын (PLI) қайта құрды. 1943 жылдың қыркүйегіндегі қарулы келісімнен кейін және Римді неміс әскерлері басып алғаннан кейін ол Италия Тәуелсіздік комитетіне (Италиялық қарсылық қозғалысының саяси ұйымы) қосылды. 1944 жылдың маусымында Рим азат етілгеннен кейін, ол антифашистік Бономи үкіметінде министр болды. 1944 жылдың қарашасында ол фашистік режимнің аяқталуынан кейін Ұлыбританиядағы Италияның алғашқы елшісі болды (бірақ бұл режим 1945 жылдың сәуіріне дейін Солтүстік Италияда неміс сателлиті ретінде сақталды). Ол британдықтардың жаңа итальян демократиялық үкіметіне деген сенімін қайтаруда тиімді дипломат екенін көрсетті, бірақ елінің Екінші дүниежүзілік соғыста жеңілген ел ретінде қарастырылуына жол аша алмады. 1946 жылы Париж конференциясында ол Италия мен Австрия арасындағы Оңтүстік Тироль дауын шешкен Грубер-Де Гаспери келісімін жасасты. 1947 жылдың күзінде ол Ұлыбританиядан оралды. 1947 жылы Италия Либералдық партиясының (PLI) съезінде Карандини басқарыған солшыл және PLI-дің басым оңшыл фракциясы арасындағы толық ажырым орын алды. Партия орталығының қолдауын ала алмағандықтан, 1948 жылдың басында Карандини және басқа да солшыл либералдар PLI-ден шығып, Христиан-демократтардың үстемдігіне және өсіп келе жатқан Италия Коммунистік партиясына қарсы тұру үшін барлық солшыл демократиялық партиялардың «Үшінші күш» альянсын құруға тырысты. 1951 жылға қарай бұл жоспарлар сәтсіз аяқталды, бірақ Карандини PLI басшылығын (Бруно Виллабруна) өзгертуге және партияның прогрессивті бағытын өзгертуге үлес қосты, ол және оның қозғалысы сол жылдың соңында қайта қосылды. Бірақ 1954 жылы либералдар тағы да басшылығын ауыстырды (Джованни Малагоди), ал келесі жылы Карандини және басқа да солшыл либералдар партияны екінші рет тастап, 1962 жылға дейін шағын партия ретінде болған Partito Radicale партиясын құрды. Осыдан кейін ол саяси өмірден шеттеді. Карандини 1943 жылы Альтиеро Спинелли мен Эрнесто Россидің 1942 жылғы Вентотен манифестіне негізделген Movimento Federalista Europeo қозғалысының жетекші мүшесі болды. 1948 жылы өткізген даулы сөйлесінде ол Ұлыбританияның Достастық және АҚШ-пен байланысы басқа еуропалық елдерге болашақ Біріккен Еуропа Штаттарының ядросын құруға кедергі келтірмеуі керек екенін айтты. 1948 жылдан 1968 жылға дейін Alitalia әуе компаниясының президенті қызметін атқарды. Карандини британдық актер Кристофер Лидің алыс туысы болды (Ли актерлік мансабын бастауды оған ұсынғанын айтқан). Оның ұлдарының бірі - римдік археолог Андреа Карандини. Оның немерелерінің бірі - невролог Маттео Карандини.

Carandini was born in Como. His political career started in the 1920s when he got involved in the Italian democratic veterans movement, but he retired from political life after the rise of the fascist regime. In 1926 he married Elena Albertini, daughter of Luigi Albertini, who in 1925 had been removed by the fascists from his position as Director of the newspaper Corriere della Sera. Carandini then became chief administrator of the Torre in Pietra estate near Rome, transforming it into a modern agricultural enterprise. During the years of fascism he came into closer contact with democratic opposition groups around liberal philosopher Benedetto Croce and developed ideas of a modern reformatory liberalism, based on the principle of social justice. In May 1943, two months before the overthrow of Benito Mussolini, he wrote liberal pamphlets and organized their distribution in the Roman underground. In August, he joined other liberals such as Leone Cattani, Alessandro Casati and Mario Pannunzio to refound the Italian Liberal Party (PLI). After the armistice of September 1943 and the ensuing German occupation of Rome he joined the underground Comitato di Liberazione Nazionale (the political organization of the Italian Resistance). After the liberation of Rome in June 1944, he became Minister in the antifascist Bonomi government. In November 1944 he became Italy's first Ambassador in Great Britain after the end of the fascist regime (which still existed as a German satellite state in Northern Italy until April 1945). He proved to be an efficient diplomat in his efforts to regain British confidence in the new Italian democratic government, but wasn't able to avoid his country being treated as a loser of World War II by the British and their Allies in the upcoming Peace Treaties. In 1946 at the Paris Conference he brokered the Gruber De Gasperi Agreement that settled the dispute on South Tyrol between Italy and Austria. He returned from Great Britain in autumn 1947. The 1947 Congress of the Italian Liberal Party (PLI) signed a complete split between the Carandini led left and the majoritarian right of the PLI. Not being able to gain the support of the party centre, in early 1948 Carandini and other left wing liberals left the PLI, aiming to assemble a Third Force alliance of all centre left democratic parties as a counterpart to the dominating Christian Democrats and to the rising Italian Communist Party. By 1951 those plans had failed, but Carandini had contributed in a change of the PLI leadership (Bruno Villabruna) and a more progressive orientation of the party, which he and his movement re joined in the end of that year. But in 1954 the liberals once again changed leadership (Giovanni Malagodi) and the following year Carandini and other left wing liberals left the party for the second time to found the Partito Radicale that existed as a small party until 1962. After that date he retired from political life. Carandini was a leading member of the Movimento Federalista Europeo, founded in 1943 on the basis of the 1942 Ventotene Manifesto by Altiero Spinelli and Ernesto Rossi. In a controversial 1948 speech he argued that Britain's ties to Commonwealth and USA should not impede other European countries from forming the nucleus of a future United States of Europe. From 1948 to 1968 he served as president of the airline Alitalia. Carandini was second cousin once removed of the British actor Christopher Lee (who claimed it is he who suggested him to start an acting career). One of his sons is Roman archaeologist Andrea Carandini. One of his grandsons is neuroscientist Matteo Carandini.