Кіріспе

Швед журналисі және жазушысы (туған 1963)

Геллерт Тамас (туған 1963) – венгр тегінен шыққан швед журналисі және жазушысы. Тамас Швецияның жетекші күнделікті газеті Dagens Nyheter және TV4 телеарнасында журналист ретінде жұмыс істеді. Тамас ең көп танымал 2002 жылы жарық көрген «Лазерлік адам» (The Laser Man) кітабымен. Кітапта Джон Аусониус туралы айтылады, ол шетелдік түбірлері бар адамдарды атып өлтірген. Алғашқыда 1991 жылдың қысында Стокгольмде лазерлік көздеуіш орнатылған мылтықпен, ал 1992 жылдың көктемінде 38 калибрлі револьвермен оқ жарып өлтірген. Кітап бестселлерге айналып, 2005 жылы SVT телеарнасы үшін шағын телесериалға бейімделді. 2017 жылы конспирологиялық теорияларды қолдайтын, оңшыл «Нья Тидер» журналы Геллерт Тамасты психиатр Томас Джексонды жала жапқандығы үшін сынап, мақала жариялады, одан кейін ол апатияға ұшыраған балалар зорлық-зомбылыққа ұшыраған құрбандар екенін айтқан. 2019 жылдың 4 сәуірінде Геллерт Тамас «Экспрессен» газеті журналисі және жазушысы Лавен Мохтадидің Facebook-тегі жазбасын жариялағаннан кейін, оны сотқа берумен қорқытты, онда ол Тамасты «зоршыл, сексист және өзінің қабілетін жоғары бағалайтын нарцисс, оның пікірінше, онымен жұмыс істеуге басқалар міңгіргені жөн» деп сынаған. 2019 жылдың 16 тамызында тәуелсіз медиа сарапшысы Magasin Filter Тамасты апатияға ұшыраған балалар туралы жарияланымдарына қатысты сұрақтарға жауап беруден бас тартқаны және оның орнына ойыншыққа шабуыл жасағаны үшін сынады. Томас Джексон сынға жағымды жауап беріп, Тамас «паразиттік психопат, апатияға ұшыраған босқындар туралы шындықты жұртшылыққа өтірік айтқан» деп жазды.

Сын

2006 жылдың қазан айында мемлекеттік атқарушы Мари Гессл және зерттеу жетекшісі Надер Ахмади, Швецияның баспана іздеу процесіндегі, әлсіздік синдромымен күресетін балалардың ұлттық үйлестірушісі ("den nationella samordnaren för barn i asylprocessen med uppgivenhetssymtom"), "Uppdrag Gransknings" шоуының "Апатиялық босқындар балаларының ойыны" (Spelet med de apatiska flyktingbarnen) эпизоды туралы хабарлады. Олар Геллерт Тамас үкіметтік шенеуніктердің пікірін қасақана бұрмалағандығын мәлімдеді. Тамас психиатр Томас Джексон мен доктор Томас Эриксонның симуляцияның болуын "пана іздейтін балалардың негізгі себебі" ретінде көрсетуіне қатысты пікірлерін бұрмалағандығы айтылды. Бұл есепте 24 тармақ бар, ол Радио және теледидар бойынша тергеу комитетіне (Granskningsnämnden för radio och TV) жіберілді. Швед дәрігері және доцент Томас Дж. Эриксон Тамастың "Апатиялықтар" (De Apatiska) кітабын сынады, оның бірнеше жыл ішінде көрсеткіштің нөлден 400-ге дейін өсуінің және кейіннен төмендеуінің себептерін талқыламағанын айтты. Сондай-ақ, Тамас бұл жағдайдың неге тек әлі пана берілмеген балалардың арасында және неге ешқашан жалғыз балалардың арасында емес, тек отбасысы бар балалардың арасында пайда болатынын түсіндіре алмағанын атап өтті. Тамас бұл құбылыстың тек бұрынғы Югославия және Кеңес республикаларынан келген балалардың арасында ғана кездесуінің себебін де талқыламады. Эриксон сондай-ақ, Тамас неге швед балаларында мұндай жағдайдың ешқашан болмайтынын түсіндірмейтінін сұрады. Эриксон көптеген босқын балаларды емдеген және олардың уланғанын немесе манипуляцияға ұшырағанын мәлімдеді. Бас дәрігердің орынбасары және бас дәрігер Петер Энгельсэй "Aftonbladet" газетінде жарияланған мақаласында Геллерт Тамас кітабының қате мәлімдемелерге толы екенін және Тамас Энгельсэйді қаралауға тырысқанын мәлімдеді. Балалар және жасөспірімдер психиатриясы агенттігінің (Barn och ungdomspsykiatrin) басшылары "Aftonbladet" газетінде жарияланған мақаласында Тамасты сынады, оның психиатрлардың апатиялық балаларды емдеудегі құзыретсіздігі туралы қауесет таратып, балаларды зорлауға ықпал ету қаупін тудырғанын айтты. "Dagens Nyheter" газеті Тамастың сенімділігі күмәнді екенін жазды. Психиатр Томас Джексон, тергеудің үкіметтік сарапшысы ретінде тағайындалған ол, денсаулық сақтау қызметкерлеріне арналған лекцияларында және жарияланымдарында Тамастың кітабы апатиялық босқын балалары үшін қауіпті екенін мәлімдеді, себебі ол ұлттық агенттіктер балалардың симуляция жасап жатыр деген қауесет таратыпты. "DTMedia" басылымында жарияланған мақалада журналистер Геллерт Тамас пен Янне Жозефсонның "Uppdrag Granskning" бағдарламасында Джексон ұсынған мәжбүрлі симуляция критерийлерін тыңдамағаны айтылды.