Жаэга тайпасы – Флоридадағы ежелгі американдық басшылық. Тарихы, географиясы, мәдениеті, археологиялық ескерткіштері туралы ақпарат. Жаэга, Жобэ, Глейдс мәдениеті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американың Флорида штатындағы үндістер әмірлігі, АҚШ
Native American chiefdom in Florida, US
Яга (сондай-ақ Jega, Xega, Geiga) – қазіргі Мартин округі мен солтүстік Палм-Бич округінің жағалау аймақтарын қамтитын, сол аттас әмірлікте өмір сүрген үндістер. Олар еуропалықтармен алғашқы байланыс жасаған кезде және 18 ғасырға дейін өмір сүрді. Жобе немесе Jové ˈxoβe атауы Яганың, Яганың кіші тобының немесе Яганың қалаларының синонимі ретінде белгіленген.
The Jaega (also Jega, Xega, Geiga) were Native Americans living in a chiefdom of the same name, which included the coastal parts of present day Martin County and northern Palm Beach County, Florida at the time of initial European contact, and until the 18th century. The name Jobé, or Jové ˈxoβe, has been identified as a synonym of Jaega, a sub group of the Jaega, or a town of the Jaega.
Шығыс Окичоби мәдениет аймағы
Жаега қамтыған аумақ Шығыс Окичоби мәдениет аймағымен сәйкес келеді, бұл археологиялық мәдениет Белл Глэйд мәдениетінің немесе Глэйдс мәдениетінің құрамында немесе олармен тығыз байланысты. Шығыс Окичоби аймағы шамамен қазіргі Палм-Бич және Мартин округтерінің шығыс жартысын қамтыды, Сент-Люси шығанағынан Бока-Ратон шығанағына дейін жағалау бойымен, сондай-ақ жағалау мен Окичоби көлі арасындағы бір нүктеге дейін созылды. Алғашқы зерттеулерде Глэйдс мәдениетіне жатқызылған Палм-Бич округінің археологиялық ескерткіштері мен қоныстану үлгілері Эверглейдс ағаш аралдарындағы Глэйдс мәдениетінен ерекшеленді. Бұл керамика, қабықтан жасалған құралдар және солтүстіктегі Сент-Джонс мәдениетіне тән үлкен үйінділер, ал батыстағы Белл Глэйд мәдениетіне қарағанда Глэйдс мәдениетінен өзгешеленетін өтпелі мәдениет аймағы болды. Алайда, Шығыс Окичоби аймағының сүйек құралдары мен әшекейлері Глэйдс мәдениетіне жақын болды. Қоршаған мәдениеттердің ықпалы уақыт өте келе өзгерген сияқты. 1000 жылдан кейін Шығыс Окичоби мәдениет аймағына негізінен солтүстіктегі Сент-Джонс және Индиан Ривер мәдениеттері әсер етті, батыстағы Белл Глэйд мәдениетінің және оңтүстіктегі Теквестаның Глэйд мәдениетінің ықпалы шектеулі болды.
The area occupied by the Jaega corresponds to the East Okeechobee culture region, an archaeological culture that is part of, or closely related to, the Belle Glade culture or the Glades culture. The East Okeechobee region was approximately coterminous with the eastern half of present day Palm Beach and Martin counties, extending along the coast from the St. Lucie Inlet to the Boca Raton Inlet, and inland to some point between the coast and Lake Okeechobee. Included in the Glades culture in early assessments, archaeological sites and settlement patterns in Palm Beach County differed from those of the Glades culture found in the tree islands of the Everglades. It was a transitional culture area, with ceramics, shell tools, and large mounds typical of the St. Johns culture to the north and the Belle Glade culture to west, compared to the Glades culture to the south. On the other hand, bone tools and ornaments of the East Okeechobee region most closely resembled those of the Glades culture. The influences of neighboring cultures appears to have changed over time. After AD 1000, the East Okeechobee culture area was primarily influenced by the St. Johns and Indian River cultures to the north, with little influence from the Belle Glade culture to the west, or the Glades culture of the Tequesta to the south.
Тарих
Шығыс Окичоби аймағы археологтардың назарында аз болды, сондай-ақ "Гега", "Джега", "Джега" немесе "Ксега" деп те аталатын Яега тайпасының тегі туралы мәліметтер де аз. Яега туралы алғашқы мәліметтерді 1565 немесе 1566 жылға дейін Флоридадағы жергілікті халықтар 17 жыл тұтқында ұстаған Эрнандо де Эскаланте Фонтанеда берді. Ол былай деді: Яега, Аис және сирек кездесетін Гуаката тайпалары Флорида жағалауында құлаған кемелерден бағалы металдар мен басқа да заттарды құтқарып алыпты. 1670 жылдары Сантьяго-де-Куба епископы Габриэль Диас-Вара Кальдерон Яега тайпасын Санта-Люси және Хобе тайпаларының арасында, яғни Сент-Люси шығанағы мен Юпитер шығанағының арасында орналастырды. Испандарға бастапқыда жау болған Яега тайпасы 1620 жылдары олармен достық қарым-қатынас орнатты. Эскаланте Фонтанеда сондай-ақ Яеганың тілі Яеганың солтүстігіндегі Үнді өзенінің лагунасында тұратын Аис тайпасының тілімен ұқсас екенін айтты. Яега тайпасы солтүстігіндегі жағалауды мекендеген Аис тайпасымен туыс болуы мүмкін. (Тіл біліміші Джулиан Гранберри Аис тілін Читимача тілімен байланыстырды.) Яега тайпасы Аис тайпасымен басшылар мен олардың туыстарының арасындағы неке арқылы байланысты болды. 1565 жылы испандықтар Аис тайпасының аумағында, қазіргі Сент-Люси өзенінің бойында Санта-Люсия бекінісін салды. Бірақ испандықтар көп ұзамай Аис аумағынан қуылды, содан кейін капитан Дон Хуан Велес де Медрано Яега тайпасының аумағындағы Юпитер шығанағында Санта-Люсия деп аталатын жаңа бекініс салды. Яега тайпасы бастапқыда испандықтарға достықпен қабылдады, бірақ кейін бекініске шабуыл жасап, испандықтарды бір жыл ішінде кері шегінуге мәжбүр етті. Джонатан Дикинсон Аис қаласын, ол Санта-Люсея деп аталды, Юпитер шығанағынан солтүстікке қарай екі күндік сапарда орналасқан деді. Яега және Жобе (немесе олардың басқа түрлері) аттары 17 ғасырдың испандық Флорида карталарында және испандық есептерде кездеседі. 1696 жылы кеме апатына ұшыраған және бірнеше күнге Жобе қаласында тұтқындалған Джонатан Дикинсон Жобе халқының сипаттамаларын қамтитын күнделік жазды (қазіргі Юпитер шығанағының жанында). Ол Жобе Еседеде (қазіргі Веро-Бичтің жанында) тұратын Аис басшысына бағынышты екенін жазды. Испанияның Флорида губернаторы Мануэль де Монтиано 1738 жылы Испания патшасына жазған хатында Яега тайпасын Амакапира, Бомто, Маяка және Похой тайпалары арасындағы Флориданың орталық бөлігінде болған шайқасқа қатысты ретте айтты. Губернатор Бомто тайпасының басшысы Бомтомен Яега қаласында кездескенін хабарлады.
The East Okeechobee Area has received relatively little attention from archaeologists, and little is known of the origins of the Jaega, who were also called "Gega", "Jeaga", "Jega", or "Xega". The earliest mention of the Jaega came from Hernando de Escalante Fontaneda, who was held captive by indigenous peoples in Florida for 17 years until 1565 or 1566. He relates that the Jaega, along with the Ais and the obscure Guacata, salvaged precious metals and other goods from ships that wrecked along the Florida coast. Gabriel Díaz Vara Calderón, bishop of Santiago de Cuba in the 1670s, placed the Jaega between the Santa Lucies people and the Hobe people, i. e., between the St. Lucie Inlet and the Jupiter Inlet. Initially hostile to the Spanish, the Jaega entered into friendly relations with the Spanish by the 1620s. Escalante Fontaneda also implied that the Jaega spoke the same language as the Ais, who lived along the Indian River Lagoon to the north of the Jaega. The Jaega may have been related to the Ais people, who occupied the coast to their north. (The Ais language has been linked to the Chitimacha language by linguist Julian Granberry.) The Jaega were linked to the Ais by marriage between chiefs and their relatives. In 1565, the Spanish built the Presidio of Santa Lucia at what is probably the present day St. Lucie River in the territory of the Ais people. The Spanish were soon driven out of Ais territory and the captain Don Juan Velez de Medrano built a new fort called Santa Lucia at the Jupiter Inlet, in Jaega territory. The Jaega were initially friendly towards the Spanish, but later attacked the presidio and forced the Spanish to withdraw less than a year later. Jonathan Dickinson placed the Ais town he called Santa Lucea two days' travel north of the Jupiter Inlet. The names Jaega and Jobé (or variants thereof) appear on 17th century Spanish maps of Florida, and in Spanish reports. Jonathan Dickinson, who was part of a shipwrecked party detained in the town of Jobé for several days in 1696, wrote a Journal that contains descriptions of the people of Jobé (near present day Jupiter Inlet). He wrote that Jobé was subject to the Ais chief who resided in Jece (near present day Vero Beach). Manuel de Montiano, governor of Spanish Florida, in a 1738 letter to the King of Spain, mentioned Jaega in connection with a battle in central Florida involving the Amacapira, Bomto, Mayaca, and Pohoy peoples. The governor had sent a scout to investigate the battle, who reported meeting with Bomto, chief of the Bomto people, at the town of Jaega.
Мәдениет
Жаега туралы жазба деректер аз. Олар мәдениеті мен әдет-ғұрыптары жағынан айналасындағы Калуса, Теквеста және Айс тайпаларына ұқсас болған. Оңтүстік Флориданың жергілікті халықтары аңшы-жинаушылар болған. Тамақ жеткілікті мөлшерде болғандықтан, егіншілікке мұқтаждық тумаған. Миддендер (қалдық үйінділері), көбінесе устрица мен конх қабықтарынан тұрады, сонымен қатар Жаега мәдениеті туралы да мәліметтер береді. Олардың диетасы негізінен балық, моллюскалар, теңіз тасбақалары, елік және ракун, сондай-ақ кокоплюм, теңіз жүзімі, пальметто жидектері және түйнектер сияқты жабайы өсімдіктерден құралған. Синген ыдыс сынықтары мен шөптен тоқылған етектердің бөліктері олардың керамика және тоқу өнерін білгенін және оған бейім болғанын көрсетеді. Ең ірі және жақсы сақталған Жаега миддендерінің бірі қазіргі Дубоис паркінің аумағында, Юпитер шығанағының тарихи және археологиялық орнында, Юпитер шығанағы маяғының қарсы жағында орналасқан.
There is little written history about the Jaega. They were likely similar in culture and custom to the surrounding Calusa, Tequesta and Ais tribes. The indigenous peoples of South Florida were all hunter gatherers. Food was abundant enough to make agriculture unnecessary. Middens (Refuse mounds), consisting mostly of oyster and conch shells, also contain clues to the Jaega culture. Their diet consisted mainly of fish, shellfish, sea turtles, deer and raccoon, as well as wild plants including cocoplums, sea grapes, palmetto berries and tubers. Bits of broken pots and scraps of grass skirts demonstrate that crafts including pottery and weaving were known and practiced. One of the largest and best preserved Jaega middens is within what is now DuBois Park at the Jupiter Inlet Historic and Archeological Site, across from the Jupiter Inlet Lighthouse.
Кейінгі есімдері
"Хоб-саунд" географиялық атауы Яэга тайпасының Жобе ауылының атынан шыққан. Испандықтар бұл атауды "Хо бай" деп айтқан, ол ағылшын тілінде қазіргі "Хобе" ( "роуб" сияқты айтылады) түріне айналды. Юпитер шығанағының аты испан тіліндегі "Jové" жазу түрінен алынған болуы мүмкін, ол ағылшынша "Жов" деп аударылған.
The geographic name "Hobe Sound" is derived from the name of the Jaega village of Jobé. The Spanish pronounced the name "Ho bay," which has evolved into the current anglicized "Hobe" (which is pronounced like "robe"). The name of the Jupiter Inlet may have been derived from the alternate Spanish spelling Jové, anglicized as "Jove".