ЖІӨ айырмасы: нақты және әлеуеттік ЖІӨ арасындағы қашықтық. Инфляциялық/рецессиялық саңылауды анықтау, макроэкономикалық саясаттағы ролі. Есептеу формуласы, сын.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
ЖІӨ-нің айырмасы немесе өнімділіктің айырмасы – нақты ЖІӨ немесе нақты өнім мен әлеуетті ЖІӨ арасындағы айырмашылық. Бұл экономикалық циклдағы ағымдағы экономикалық жағдайды анықтауға бағытталған. Өнімділіктің айырмасын өлшеу макроэкономикалық саясатта (әсіресе ЕО-ның фискалдық ережелерін сақтау контекстінде) кеңінен қолданылады. ЖІӨ-нің айырмасы – көп сынға ұшыраған түсінік, себебі әлеуетті ЖІӨ байқалатын көрсеткіш емес, көбінесе бұрынғы ЖІӨ деректерінен шығарылады, бұл жүйелі түрде төмен бағалауға алып келуі мүмкін.
The GDP gap or the output gap is the difference between actual GDP or actual output and potential GDP, in an attempt to identify the current economic position over the business cycle. The measure of output gap is largely used in macroeconomic policy (in particular in the context of EU fiscal rules compliance). The GDP gap is a highly criticized notion, in particular due to the fact that the potential GDP is not an observable variable, it is instead often derived from past GDP data, which could lead to systemic downward biases.
Есептеу
Шығыс алшақтығын есептеу (Y–Y*)/Y* формуласымен жүзеге асырылады, мұнда Y – нақты өнім, ал Y* – әлеуетті өнім. Егер бұл есептеу оң сан берсе, ол инфляциялық алшақтық деп аталады және жиынтық сұраныстың өсуі жиынтық ұсыныстың өсуінен басып өтетінін көрсетеді, бұл инфляцияға алып келуі мүмкін; егер есептеу теріс сан берсе, ол рецессиялық алшақтық деп аталады, бұл дефляцияны білдіруі мүмкін. Пайыздық ЖІӨ алшақтығы – нақты ЖІӨ мен әлеуетті ЖІӨ арасындағы айырманың, әлеуетті ЖІӨ-ге бөлінуі. Мысалы, 2013 жылғы ақпан айындағы Конгресс Бюджеттік Кеңсесінің мәліметтері бойынша, АҚШ-тың 2013 жылға болжамдалған өнім алшақтығы шамамен 1 триллион долларды құрады, бұл әлеуетті ЖІӨ-нің шамамен 6%-ына тең. Шамамен есептеуді пайдаланып, келесі теңдеу орындалады.
The calculation for the output gap is (Y–Y*)/Y* where Y is actual output and Y* is potential output. If this calculation yields a positive number it is called an inflationary gap and indicates the growth of aggregate demand is outpacing the growth of aggregate supply—possibly creating inflation; if the calculation yields a negative number it is called a recessionary gap—possibly signifying deflation. The percentage GDP gap is the actual GDP minus the potential GDP divided by the potential GDP. For example, February 2013 data from the Congressional Budget Office showed that the United States had a projected output gap for 2013 of roughly $1 trillion, or nearly 6% of potential GDP. Using approximation, the following equation holds.
Үлкен өнім айырмашылығының салдары
Өндірістің тұрақты, үлкен айырмашылығы елдің еңбек нарығына, елдің ұзақ мерзімді экономикалық әлеуетіне және елдің мемлекеттік қаржысына елеулі зиян келтіреді. Біріншіден, өндіріс айырмашылығы неғұрлым ұзаққа созылса, еңбек нарығы соғұрлым нашар жұмыс істейді, себебі өндіріс айырмашылығы жұмыс істегісі келетін жұмысшылардың экономика толық қуаттылықпен өндіріс жасамағандықтан жұмыссыз қалуына себеп болады. АҚШ еңбек нарығындағы әлсіздік 2013 жылғы қазан айындағы 7,3 пайыздық жұмыссыздық деңгейінде көрінеді, бұл көрсеткіш 2007 жылы, дағдарыс күшейгенге дейін, 4,6 пайызды құраған. Екіншіден, өндірістің айтарлықтай айырмашылығы неғұрлым ұзаққа созылса, экономиканың ұзақ мерзімді әлеуетіне экономистер «гистерезис эффектісі» деп атап кеткен әсерлер арқылы соғұрлым көп зиян тиеді. Мәнінде, экономиканың толық қуатынан төмен жұмыс істеуіне байланысты ұзақ уақыт бойы жұмыссыз қалған жұмысшылар мен капитал ұзақ мерзімді зиян келтіруі мүмкін. Мысалы, жұмыссыздықпен ұзақ уақыт күрескен жұмысшылардың біліктілігі мен кәсіби байланыстары нашарлап, оларды жұмысқа орналастыру мүмкін болмайды. АҚШ үшін бұл мәселе ерекше маңызды, себебі алты айдан астам уақыттан бері жұмыссыз жүрген жұмыссыздардың үлесі – ұзақ мерзімді жұмыссыздық деңгейі 2013 жылғы қыркүйекте 36,9 пайызды құрады. Сонымен қатар, нашар жұмыс істеп жатқан экономика білім беру, ғылыми-зерттеу және даму сияқты ұзақ мерзімді пайда әкелетін салаларға инвестициялардың азаюына әкелуі мүмкін. Мұндай қысқартулар экономиканың ұзақ мерзімді әлеуетін төмендетуі мүмкін. Үшіншіден, өндірістің тұрақты, үлкен айырмашылығы елдің мемлекеттік қаржысына зиянды әсер етуі мүмкін. Бұл ішінара әлсіз еңбек нарығы бар экономиканың жұмыссыз немесе толық жұмыспен қамтылмаған жұмысшылардың табыс салығын төлемеуіне немесе толық жұмыспен қамтылғаннан гөрі аз төлеуіне байланысты салықтық кірістердің жоғалтуына әкеледі. Сонымен қатар, жұмыссыздықтың жоғары деңгейі әлеуметтік қорғау бағдарламаларына мемлекеттік шығындарды арттырады (АҚШ-та бұл жұмыссыздыққа байланысты төлемдер, азық-түлік купондары, Medicaid және мұқтаж отбасыларға уақытша көмек бағдарламасын қамтиды). Салық түсімдерінің төмендеуі және мемлекеттік шығыстардың өсуі бюджет тапшылығын күшейтеді. Зерттеулер көрсеткендей, АҚШ-тың жалпы ішкі өнімі әлеуетті өнімнен әр долларға алыстаған сайын, АҚШ-тың циклдік бюджет тапшылығы 37 центке артады.
A persistent, large output gap has severe consequences for, among other things, a country's labor market, a country's long run economic potential, and a country's public finances. First, the longer the output gap persists, the longer the labor market will underperform, as output gaps indicate that workers who would like to work are instead idled because the economy is not producing to capacity. The United States' labor market slack is evident in an October 2013 unemployment rate of 7.3 percent, compared with an average annual rate of 4.6 percent in 2007, before the brunt of the recession struck. Second, the longer a sizable output gap persists, the more damage will be inflicted on an economy's long term potential through what economists term “hysteresis effects.” In essence, workers and capital remaining idle for long stretches due to an economy operating below its capacity can cause long lasting damage to workers and the broader economy. For example, the longer jobless workers remain unemployed, the more their skills and professional networks can atrophy, potentially rendering these workers unemployable. For the United States, this concern is especially salient given that the long term unemployment rate—the share of the unemployed who have been out of work for more than six months—stood at 36.9 percent in September 2013. Also, an underperforming economy can result in reduced investments in areas that pay dividends over the long term, such as education, and research and development. Such reductions are likely to impair an economy's long run potential. Third, a persistent, large output gap can have deleterious effects on a country's public finances. This is partially because a struggling economy with a weak labor market results in forgone tax revenue, as unemployed or underemployed workers are either paying no income taxes, or paying less in income taxes than they would if fully employed. Additionally, a higher incidence of unemployment increases public spending on safety net programs (in the United States, these include unemployment insurance, food stamps, Medicaid, and the Temporary Assistance for Needy Families program). Reduced tax revenue and increased public spending both exacerbate budget deficits. Indeed, research has found that for each dollar U. S. gross domestic product moves away from potential output, U. S. cyclical budget deficits increase 37 cents.
ЕО-ның өнім айырмашылығын өлшеу туралы дау
Еуропалық комиссияның өнімнің айырмашылығын есептеуі бірқатар ғалымдар мен сарапшылар тобының қатты сынауына ұшырады, олардың көпшілігі беделді Халықаралық қаржы институтының бас экономисі Робин Брукспен бірге "мағынасыз өнімнің айырмашылығына қарсы науқан" бастады. Еуропалық комиссияға бағытталған сын әдістеменің күрделілігі мен қарама-қайшылықтарын қамтиды (әдетте бұл "Өнімділік алшақтық жұмыс тобы" сарапшылары ұсынған және ЭКОФИН отырыстарында қаржы министрлері бекіткен әдістеме). Сыншылар әдістеме өнімнің айырмашылығының күшті циклдік индекстерін және кейде, әсіресе Италия жағдайында, сенімсіз нәтижелерге әкеледі деп мәлімдейді. 2019 жылдың қыркүйегінде Еуропалық комиссияның бірнеше жоғары лауазымды өкілдері, соның ішінде DG ECFIN бас директоры Марко Бути мырза, бұл сынды жоққа шығаратын бірлескен мақала жазды. Алайда, сыншылар өздерінің әлі де көндігінше келмегенін айтты.
The calculations of the output gap by the European Commission has come under heavy criticism by a range of academics and think tanks, in large part fostered by Robin Brooks, chief economist of the prestigious Institute of International Finance, who have launched a "campaign against nonsense output gaps." The criticism addressed to the European Commission include the complexity and contradictions in the methodology (which is in fact the one proposed by experts sitting in the "Output Gap Working Group" and approved by finance ministers in the ECOFIN meetings). Critics argue the methodology results in a highly pro cyclical output gap indexes, and sometimes implausible outcomes, in particular in the case of Italy. In September 2019, several senior officials from the European Commission's including the Director General of the DG ECFIN, Mr Marco Buti, have written a joint article refuting this criticism. But the critics said they remained unconvinced.