Кіріспе

Израиль-американдық математик (1948–2018)

Александр Богомольный (4 қаңтар 1948 – 7 шілде 2018) – кеңестік туған израиль-американдық математик. Ол Айова университетінің математика профессоры, бұрын Мәскеу электроника және математика институтының ғылыми қызметкері, Еврей университетінің аға оқытушысы және Бен-Гурион университетінің бағдарламалық қамтамасыз ету жөніндегі консультанты болды. Ол арифметика, ықтималдық, алгебра, геометрия, тригонометрия және математикалық ойындар туралы көп жазды. Ол эвристика мен математикалық білім беруге қосқан үлесімен және Америка математикалық қауымдастығының (MAA) онлайн платформасы үшін «Түйінді кесу» (Cut the Knot) математикалық білім беру веб-сайтын жасап, қолдағандығымен танылды. Ол 1996 жылдың қазан айында «Түйінді кесу» жобасын бастап, интернетте математикалық білім берудің алғашқы қадамдарын жасады.

Білім және академиялық мансап

Богомольный Мәскеудегі дарынды балаларға арналған №444 мектепке қатысты, содан кейін Мәскеу мемлекеттік университетіне түсіп, 1971 жылы математика магистрі дәрежесін алды. 1981 жылдан 1982 жылға дейін ол Огайо штаты университетінде қонақ профессор болып математика пәнінен сабақ берді.

Торапты кесу

Cut the Knot (CTK) – Богомольный 1996 жылдан 2018 жылға дейін жүргізген, жарнамамен қаржыландырылатын тегін білім беру веб-сайты. Ол математиканың әртүрлі тақырыптарын кеңінен танытуға арналған. Сайт мұғалімдерге, балаларға, ата-аналарға және математикаға қызығушылық танытқан кез келген адамға арналған, білім беру, қызығушылықты арттыру және ой қозғау мақсатында құрылған. Оның аты – Александр Македонскийдің Гордий түйінін шешу туралы аңызға сілтеме. CTK ғылыми және білім беру басылымдарынан 20-дан астам марапат алды, соның ішінде 2003 жылғы Scientific American Web Award, Encyclopædia Britannica Internet Guide Award және Sciences NetWatch сыйлығы. Сайтта демалыс математикасының көптеген классикалық мәселелерінің кең талдауы бар, соның ішінде Аполлон тығыны, Наполеон теоремасы, логарифмдік спиральдар, "Бенда тұтқыны" эпизодынан "Футурама теоремасы", Пито теоремасы және маймыл мен кокостар мәселесі. Бір бетке Пифагор теоремасының 122 дәлелі енгізілген. Богомольный CTK үшін манифест жазып, онда «Математиканы оның пайдалылығы бойынша бағалау – симфонияны ноталардың салмағы бойынша бағалауға ұқсас» деген пікірді келтірген. Ол сайтты «математиканың өзін үйренуге көмектесетін, егер математиканың өзі болмаса, оның әсемдігін бағалау жолдарын үйренуге көмектесетін ресурс» деп сипаттады және білімді адамдардың арасында «математиканы ұнатпайтынын және түсінбейтінін мойындауының» себебін ойлады. Көптеген математикалық идеялар бастапқыда Java апплеттері арқылы көрсетілген, бірақ кейіннен GeoGebra қолданбаларымен ауыстырылды, сондай-ақ жаңа материалдар үшін де пайдаланылды. CTK вики (PmWiki негізінде) негізгі сайтты қосымша математикалық мазмұнмен кеңейтеді, әсіресе негізгі сайтта қолжетімді емес күрделі формулаларды қамтиды.

Кітап

"Бейнелі түйінді кесіңіз: Ықтималдық жұмбақтары". Шампейн, Иллинойс: Wolfram Media, 2020. Богомольный дүниеден өткен соң, оның досы Нассим Николас Талебтің алғы сөзімен жарық көрген бұл ықтималдық жұмбақтары жинағы, ой-қиялды сергітіп, математикалық және логикалық ойлау дағдыларын дамытуға арналған. Алғашқыда cut-the-knot.org сайтында жарияланған бұл жұмбақтар мен олардың шешімдері – әлемнің талантты математиктерінің ұжымдық еңбегі. Богомольный осы таңдаулы жұмбақтарды тақырып бойынша реттеп ұсынған.

Жеке өмір

Богомольный академиялық өмірден кетуге мәжбүр болды, себебі оның есту қабілетін түзету мүмкін емес еді және соңғы жылдары ол дерлік естімейтін болды.

Құрмет

Богомольныйдың үлкен ұлы Дэвид әкесінің құрметіне бір жыл бойы қадис оқуын, бастапқыда The Times of Israel блогтарында "Скептик атеист үшін қадис" атты серияда жазды. Бұл серияда дәстүрлі еврей көздері, діни мәтіндерді талдау, қадистің қазіргі заманғы түсіндірмелері мен айтылуы, философия, теология, эсхатология, көркем әдебиет, сондай-ақ жеке ойлар, естеліктер және аза күйіндегі ұлдың өмірлік тәжірибесі қамтылған.