Кіріспе

Ықтималдық пен статистикада кездейсоқ түрлендіргіш немесе жай ғана түрлендіргіш – кездейсоқ айнымалының нақты бір нәтижесі немесе іске асырылуы. Бір кездейсоқ айнымалының басқа нәтижелері болып табылатын кездейсоқ түрлендіргіштердің әртүрлі мәндері болуы мүмкін (келтірілген сандар). Кездейсоқ ауытқу немесе жай ғана ауытқу – бұл кездейсоқ түрлендіргіштің үлестірудің орталық өлшеміне (мысалы, орташа) қатысты айырмасы, көбінесе үлестірудің стандартты қатесімен (яғни стандарттық балл ретінде) бөлінеді. Кездейсоқ түрлендіргіштер кездейсоқ ықпалдармен (стохастикалық процестер) басқарылатын процестерді модельдеу кезінде қолданылады. Қазіргі қолданыстарда, мұндай модельдеулер кез келген ықтималдық үлестіріміне сәйкес кездейсоқ түрлендіргіштерді, бірыңғай үлестіріміне сәйкес кездейсоқ түрлендіргіштерді құруға арналған компьютерлік процедуралар арқылы шығарады, мұнда бұл процедуралар бірыңғай үлестірілген псевдокездейсоқ сандардан таңдалған мәндерді ұсынады. Белгілі бір үлестірілімге сәйкес кездейсоқ түрлендіргіштерді құру процедуралары (біркелкі) кездейсоқ сандарды немесе біркелкі емес псевдокездейсоқ түрлендіргіштерді құру процедуралары деп аталады. Ықтималдық теориясында кездейсоқ айнымалы – айнымалының қабылдай алатын мәндердің өлшенетін кеңістігіне ықтималдық кеңістігінен жүзеге асырылатын өлшенетін функция. Осы контексте, бұл мәндер де кездейсоқ түрлендіргіштер немесе кездейсоқ ауытқулар деп аталады, бұл псевдокездейсоқ сандармен байланысты мағынадан гөрі кең мағынаны білдіреді.

Практикалық аспектілер

Біркелкі кездейсоқ сандарды жасау үшін, "Кездейсоқ сандарды жасау" бөлімін қараңыз. Біркелкі емес кездейсоқ сандарды жасау үшін, "Псевдо кездейсоқ сандарды іріктеу" бөлімін қараңыз.