Кіріспе

Автомобильдік аспалау жүйесі

Гидроластикалық – британдық мотор корпорациясы (BMC) және оның ізбасар компаниялары өндірген көптеген автомобильдерде қолданылатын, кеңістікті үнемдейтін автомобильдік аспалау жүйесінің бір түрі. Британдық резеңке инженері Алекс Моултонның ойлап табуы, және алғаш рет 1962 жылы дизайнер Алек Иссигонис басқарған BMC ADO16 жобасында қолданылып, кейіннен Morris 1100 ретінде таныстырылды.

Сипаттама

Жүйеде дәстүрлі аспаның жеке серіппелері мен демпферлері сұйықтықпен толтырылған ығыстырушы құрылғылармен алмастырылады, олар көліктің әр жағында алдыңғы және артқы дөңгелектер арасында байланыстырылған. Әр ығыстырушы құрылғыда резеңке серіппе бар, ал демпфирлеу ығыстырылған сұйықтықтың резеңке клапандар арқылы өтуі арқылы жүзеге асырылады. Ығыстырылған сұйықтық жұптасқан дөңгелектің ығыстырушысына беріледі, осылайша алдыңғы және артқы дөңгелектер арасында динамикалық өзара әрекеттесу қамтамасыз етіледі. Алдыңғы дөңгелек кедергіге тап болғанда, сұйықтық сәйкес артқы ығыстырушыға беріледі, содан кейін артқы дөңгелекті төмендетеді, осылайша артқы бөлікті көтеріп, кедергіге байланысты құлауды азайтады. Әрине, артқы дөңгелек кедергіге тап болғанда керісінше болады. Бұл әсері кішкентай көліктерде әсіресе жақсы, өйткені олардың қысқаша дөңгелек базасы құлауға бейім. Дегенмен, дәстүрлі аспаға қарағанда басты жетістік – алдыңғы және артқы байланыс көлік құралының еңіске қарағанда көлденең қозғалысында тұрақтап тұруына мүмкіндік береді. Осылайша, бұрылыстарда шамадан тыс еңіс болмай, жайлы жүруді қамтамасыз ететін серпімді аспаны жобалауға болады. Көлденең қозғалыс кезінде ығыстырушылардан сұйықтық берілмейді, сондықтан оның ішкі қысымы артады. Аспаның жалғыз "икемділігі" резеңке серіппелердің икемділігіне байланысты болады. Олар табиғатынан бері қатты. Жоғарыда сипатталғандай, сұйықтық алдыңғы жағынан артқы жағына ығыстырылады, сондықтан жүйедегі қысым тиімді түрде бірдей болады, демек аспа әлдеқайда серпімді болады. Ығыстырушы құрылғылардың дизайны және олардың орнату әдісі аспа қысылғанда (шамамен шар тәрізді) ығыстырушы деформацияланады, сондықтан монтаждау пластиналарына үлкенірек аудан ұсынады. Осылайша жүйедегі қысым үлкенірек ауданға әсер етеді, демек қосымша күш қолданылады. Бұл аспаға тіпті еңіс кезінде де күрт өсу жылдамдығын береді, сондықтан тепе-теңдікке оралуға күшті бейімділік бар. Бұл өсу жылдамдығы болмаса, еңіске қарсы тиімді кедергі болмас еді. Дегенмен, Гидроластикалық аспасы бар көліктер үдеу кезінде төмен қарай иеленуге және тежеу кезінде алға қарай құлауға бейім (және артқы бөлігі ауыр жүктеме астында төмен қарай иеленуге бейім). Бұл үшін аспа компоненттерін ақылды түрде жобалау қажет, бұл күштерді азайту және өсу жылдамдығын арттыру үшін қажет.

Әсерлер

Джон Пресснелл өзінің кітабында Citroën DS-тің гидропневматикалық аспасы Issigonis пен Moulton-ға әсер еткенін айтады, олар DS ұсынылған кезде резеңке және сұйықтықпен жұмыс істейтін аспа жүйесін әзірлеп жатқан. Пресснелл сондай-ақ, Citroën жүйесінің күрделілігі Моултонды одан да қарапайым жүйе жасауға ынталандырды деп санайды. 1980 жылдардың соңында "CAR" журналына берген сұхбатында доктор Моултон, ол және Иссигонис 1950 жылдары Citroën 2CV-ді зерттегенін, оның алдыңғы және артқы біріктірілген болат серіппелері болғанын мәлімдеді. Олар осы автомобильдің нашар дөңгелектеуін өздері жобалап жатқан жүйемен түзетуге тырысты.

Гидрагалар

Гидрагас – British Leyland және оның ізбасар компаниялары өндірген көптеген автомобильдерде қолданылатын автомобильдік серіппе жүйесі. Британдық инженер Алекс Моултон тапқан Гидрагас – бұрынғы Гидроластикалық жүйенің дамуы. BTR AVS компаниясы Dunlop таңбасымен тарихи Holbrook Lane алаңында лицензия бойынша өндіреді. Алғаш рет 1973 жылы Austin Allegro-да қолданылды, кейін 1975 жылы Princess және оның 1982 жылғы Austin Ambassador үлгілеріне орнатылды. Екі жүйе де автомобильдің алдыңғы және артқы серіппелерін өзара байланыстыру арқылы автомобиль серіппесінің жүріс динамикасы мен ыңғайлылығы арасындағы қақтығысты шешуге тырысады. Гидрагас Citroën әзірлеген гидропневматикалық жүйе сияқты функцияларды орындауға ұмтылды, бірақ оның күрделілігінсіз. Жүйенің негізгі бөлігі – қысыммен толтырылған шарлар болып табылатын диспоссерлік құрылғылар. Олар дәстүрлі серіппе конструкциясындағы болат серіппелерді алмастырады. Диспоссердегі газды қысыммен толтыру үшін гидравликалық сұйықтықты алдын ала қысыммен толтырып, содан кейін диспоссерді басқа осьтегі көрші құрылғысына қосады. Бұл Citroën жүйесінен өзгеше, ол қозғалтқышпен басқарылатын сорғы арқылы үнемі қысыммен ұсталатын гидравликалық сұйықтықты және орталық қысым ыдысымен реттеледі. Бастапқы қиындықтарға қарамастан (Hydragas Allegro нұсқасы жеткіліксіз болды), ол біртіндеп BL/Rover Group үлгілеріндегі болат серіппелерге тиімді және жақсы балама ретінде дамыды, мысалы Austin Metro және MGF. Metro бастапқыда алдыңғы және артқы байланысы жоқ дербес Hydragas құрылғыларымен жабдықталған (құбырлар Моултонның кеңесіне қайшы, шығындарды үнемдеу үшін алынып тасталды). Metro жүріс қабілеті үшін мақталып, Mini-ге қарағанда айдау сапасын жақсартса да, оның тегіс емес жолдарда шайқалуға бейімділігі сынға ілікті – осы сипаттамаларды жою үшін өзара байланыс қажет болды. Жаңартылған Rover Metro серіппесі өзара байланысты болды және жүріс сапасы үшін мақтау алды. Austin Maxi – екі жүйеге де ие болған жалғыз өндірістегі автомобиль. Maxi 1100 үлгісіндегі Гидроластикалық құрылғылармен жабдықталған, реттегіш клапаны өзара байланыс құбырымен орнатылған. Алайда 1978 жылы Dunlop компаниясында Гидроластикалық бөтелкелерді өндіру тоқтатылды және BL Princess Hydragas бөтелкелерін сәйкестендіру үшін өзгертті. Бұл үшін үлкен диаметрлі көлденең камерасы бар жаңа алдыңғы шасси дизайнын орнату қажет болды. MGF осы дизайнды қолданған соңғы автомобиль платформасы болды. BTR AVS құрылғылардың бағасын айтарлықтай өсірген кезде Rover Гидрагас жүйесін дәстүрлі серіппелерге алмастырды. Бірнеше жыл бойы қосалқы бөлшектер нарығына қызмет көрсеткеннен кейін сатып алушы табылып, өндіріс желісі сатылды.

Велосипедтер

1962 жылы Алекс Моултон кішкентай дөңгелекті велосипедтерге арналған инновациялық дизайнын іске асыру үшін Moulton Bicycle компаниясын құрды. Кішкентай дөңгелектерде жоғары қысымды тыныспен қауіпсіз және жайлы сапарды қамтамасыз ету үшін Моултон велосипедтерін бастапқы Mini-де қолданылғандай резеңкелі серіппелермен жабдықтап, амортизациялады. Кейінірек шыққан "Жаңа серия" Моултон велосипедтері "Гидроластикалық" деп аталатын артқы серіппе жүйесімен жабдықталды. Бұл, по сути, Гидроластикалық жүйесі бар автомобильдерде қолданылатын демпферлердің кіші нұсқасы болып табылады – ішкі сұйықтық камерасы бар резеңке конустык серіппе, ол серпімділік қасиетін қамтамасыз етеді.