Вопнафьордюр, Исландия: балық өңдеу, ауыл шаруашылығы, туризм. Бұздымас табиғаты, шабуыл өзендері (Hofsá, Selá) әйгілі. Танымал тұлғалардың сүйікті орны!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вопнафьёрдур (қару-жарақ фиорды деген мағынаны білдіреді) – Солтүстік-шығыс Исландиядағы ауыл және муниципалитет. Ол сол аттас таулы шығанақтың ортасындағы түбегейде орналасқан. Вопнафьёрдурдың негізгі өнеркәсіптері – балық өңдеу, ауыл шаруашылығы, туризм және басқа да қызметтер.
Vopnafjörður (, meaning weapon fjord) is a village and municipality in Northeast Iceland, standing on a peninsula in the middle of a mountainous bay by the same name. The main industries of Vopnafjörður are fish processing, agriculture and tourism and other services.
Шолу
Вопнафьёрдур өзінің шабуылдайтын шағалалы өзендерімен және тиін жолданбаған кең аумақтарымен танымал. Хофса және Села – Исландиядағы ең эксклюзивті шағалалы өзендердің екеуі. Вопнафьёрдур мен оның төңірегіндегі шағалалы өзендер мен басқа да көрікті жерлерге көптеген шетелдік қонақтар, оның ішінде суретшілер, атақты адамдар және Уэльс принці Чарльз, Джордж Буш аға, Джек Никлаус және Бельгия королевасы Паола сияқты саясаткерлер келіп қонақтады. Вопнафьёрдур 85-ші бағдарламалық жолда орналасқан және жұмыс күндері Акурейриге кесте бойынша рейстерді жүзеге асыратын әуежайы бар. Басқа да қызметтер: 99 оқушысы бар Vopnafjarðarskóli бастауыш мектебі, Leikskólinn Brekkubær балабақшасы, Landsbankinn банкі және Heilbrigðisstofnun Austurlands емханасы. HB Grandi, Исландияның ең ірі балық аулау компаниясы, аймақтағы ең ірі жұмыс беруші болып табылады. Компания Вопнафьёрдурда жоғары технологиялық мұздату зауытын және балық ұны зауытын басқарады.
Vopnafjörður is known for its salmon rivers and large areas of untouched landscape. Hofsá and Selá are two of the most exclusive salmon rivers in Iceland. The salmon rivers and other attractions in and around Vopnafjörður have drawn numerous foreign visitors, including artists, celebrities and politicians such as Charles, Prince of Wales, George Bush, Sr., Jack Nicklaus and Queen Paola of Belgium. Vopnafjörður is on Route 85 and has an airport with scheduled flights to Akureyri on business days. Other services include Vopnafjarðarskóli primary school with 99 students, Leikskólinn Brekkubær preschool, Landsbankinn bank and Heilbrigðisstofnun Austurlands clinic. HB Grandi, Iceland's largest fishing company, is the largest employer in the area. The company runs a high tech freezing plant and a fishmeal factory in Vopnafjörður.
Тарих
Вопнафьёрдур шығанағын алғаш рет 9 ғасырдың соңында викингтер қоныстандырған. Vopnafjörður атауы (Ескі норвег тілінде: Vápnafjǫrðr) сөзбе-сөз "Қару-жарақ фьорды" немесе "Қару-жарақ шығанағы" дегенді білдіреді және ол қоныс аударушылардың бірі – Эйвиндюр вопнидің лақап атынан шыққан. 10 ғасырда жергілікті басшылар арасындағы жанжалдар бірнеше адамның қаза табуына әкелді. Бұл жанжалдар туралы әңгіме 13 ғасырда жазылған исланд сагаларының бірі – «Вопнфирдинга сагасында» баяндалған, ол исланд отбасыларының тарихын көркемдеп суреттейтін эпикалық шығармалар жинағы. Исландия 1264 жылы Норвегияға тәуелсіздігін жоғалтқаннан кейін Вопнафьёрдур тарихы туралы көп мәлімет қалмаған. Жаңа заман дәуірінде шетелдік саудагерлер Вопнафьёрдурға келіп сауда жасаған, ал 17 және 18 ғасырларда ол Шығыс Исландиядағы үш маңызды сауда портының бірі болды. Даниялық «Ørum & Wulff» сауда компаниясы 19 ғасырда Вопнафьёрдурда кең ауқымды қызмет атқарды. 1918 жылы «Kaupfélag Vopnfirðinga» атты жергілікті кооператив құрылды, ол 20 ғасыр бойы Вопнафьёрдурдың ірі жұмыс берушілерінің бірі болды, бірақ 2004 жылы банкротқа ұшырады. 19 ғасырдың соңында кедей шаруалар тығыз қоныстанған жазық жерлерде өмір сүре алмай қалғандықтан, Вопнафьёрдурдың үстіндегі тауларға көшуге мәжбүр болды. Көптеген отбасылар ондаған жылдар бойы биік таулы жерлерде өмір сүріп, қиын жағдайларға тап болды. Осы таулы аймақтар Халлдор Лакснесс жазған «Тәуелсіз халық» романының оқиға орынына шабыт берді. Осы кітап оған 1955 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын жеңіп алуға көмектесті. Қазіргі заманғы инфрақұрылым, соның ішінде жолдар, порттар және көпірлер алғаш рет 20 ғасырдың басында Вопнафьёрдурда пайда болды. Бүгінде жаңа инфрақұрылым ең жоғары стандарттарға сай келеді.
The bay of Vopnafjörður was first settled by Vikings in the late 9th century CE. The name Vopnafjörður (Old Norse: Vápnafjǫrðr ) literally means "Weapon Fjord" or "Weapon Bay", and comes from the nickname of one of the settlers, Eyvindur vopni. Disputes between local chieftains led to a number of killings in the 10th century. The story of the disputes is told in Vopnfirðinga saga, one of the classic Sagas of Icelanders, a series of epic family histories written in the 13th century. Little is known about the history of Vopnafjörður after Iceland lost its independence to Norway in 1264. Foreign merchants sailed to Vopnafjörður in the early modern age, and it was one of three trade ports in East Iceland in the 17th and 18th centuries. The Danish trading company Ørum & Wulff had extensive operations in Vopnafjörður in the 19th century. A local cooperative, Kaupfélag Vopnfirðinga, was established in 1918, and was one of Vopnafjörður's largest employers throughout the 20th century, but filed for bankruptcy in 2004. In the late 19th century, poor farmers were forced to move into the mountains above Vopnafjörður, when they could no longer afford living on densely populated land in the lowlands. For several decades, many families lived in the highlands, experiencing extreme hardship. The highland farms inspired the setting of the novel Independent People by Halldór Laxness. The book helped him win the Nobel Prize in Literature in 1955. Modern infrastructure, including roads, harbors and bridges, was first introduced in Vopnafjörður in the early 20th century. Today, new infrastructure is of highest standards.
Америкаға көшіп келу
Вопнафьёрдур 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Америкаға исландиялықтардың ең ірі порты болды. Мыңдаған Солтүстік Америкалықтардың түбі Вопнафьёрдурда тұрған адамдарға жетеді.
Vopnafjörður was the largest port of Icelandic emigration to America in the late 19th and early 20th centuries. Thousands of North Americans have ancestors who lived in Vopnafjörður.
География
Вопнафьёрдур Солтүстік-Шығыс Исландияда орналасқан. Вопнафьёрдур аймағының жағалауы Танги түбегімен, жағалаудағы жартастармен, кішкентай аралдармен, шағын шығанақтармен, өзен сағаларымен және қара құмды жағажайлармен ерекшеленеді. Мұз дәуірінде (шамамен 10 000 жыл бұрын) шығанақты үлкен мұздық жапқан. Мұз дәуірінің мұздықтары осы аймақтың әртүрлі таулары мен тау жыныстарын қалыптастырды. Мұз дәуірі аяқталғаннан кейін, мұздықтың салмағы жеңілдегенімен жер көтеріліп, қазіргі күйіне келді. Шығанаққа құятын ең ірі өзен – Хофса, ол елдегі ең танымал лосось балық аулайтын өзендердің бірі. Кроссавик таулары шығанақ үстінде биіктеп тұрады. Вопнафьёрдур ауылы шығанақтың ортасындағы Танги түбегінде орналасқан. Айналасындағы шаруашылықтар Хофсардалур және Вестурардалур аңғарларына, сондай-ақ шығанақтың солтүстік жағалауына дейін созылып жатыр.
Vopnafjörður is located in Northeast Iceland. The Vopnafjörður area coastline is characterized by the Tangi peninsula, coastal rocks, islets, coves, river mouths, and black sand beaches. During the Ice Age (up to 10,000 years ago) a large glacier covered the bay. The Ice Age glacier carved the diverse mountains and rock formations that characterize the area. After the Ice Age, the land rose as the heavy load of the glacier fell away, and began to look as it does today. The largest river to run into the bay is Hofsá, one of the best known salmon fishing rivers in the country. Krossavík Mountains at , tower over the bay. The village of Vopnafjörður is located on the Tangi peninsula in the middle of the bay. Surrounding farms reach far into Hofsárdalur and Vesturárdalur valleys, and to the northern coast of the bay.
Климат
Вопнафьёрдурдың жаңбырлы, жұмсақ қысқы субарктикалық климаты (Köppen: Dfc) немесе суполярлық мұхиттық климаты (Cfc) бар, бұл жағынан ол Исландияның басқа жағалау аймақтарына ұқсас. Солтүстік Атлантика мұхитындағы экстремалды орналасуына қарамастан, Вопнафьёрдурдың температурасы сол ендіктегі көптеген жерлерге қарағанда әлдеқайда жоғары. Қыс айларында температура сирек -10 °C (14 °F) төмен түседі. Мұның себебі – қысқы маусымда Исландия жағалауының климаты жылы Гольфстрим ағысының суларының әсерінен жұмсақ болады. Жазда ауа температурасы көтеріліп, кейде 20 °C (68 °F) дейін жетеді. Соңғы жылдары климаттың айтарлықтай жылынып бара жатыр.
Vopnafjörður has a rainy, mild winter subarctic climate (Köppen: Dfc) or a subpolar oceanic climate (Cfc) depending on the isotherm used, or , similar to the rest of coastal Iceland. Despite its extreme north Atlantic location, Vopnafjörður is much warmer than most locations at a similar latitude. Temperatures very rarely drop below −10 °C (14 °F) in the winter. This is because the Icelandic coastal weather in winter is moderated by the warm waters of the Gulf Stream. Summers are cool, with temperatures sometimes reaching 20 °C (68 °F). The climate has significantly warmed in recent years.
Әкімшілік
Жергілікті билік – Вопнафьярдархреппур муниципалитеті, оны муниципалдық кеңес басқарады. Кеңесте жеті мүше бар, олар Вопнафьёрдур тұрғындарымен төрт жылдық мерзімге тікелей сайлау арқылы сайланады. 18 жасқа толып, Вопнафьёрдурда тұрақты тіркелген әрбір азамат жергілікті сайлауға қатысуға құқылы. Соңғы муниципалдық сайлау 2010 жылдың мамыр айында өткен.
The local government is the municipality of Vopnafjarðarhreppur , which is governed by the municipal council. The council has seven members who are elected in direct elections by the residents of Vopnafjörður for four year terms. Anyone who is 18 years or older and has his or her legal domicile registered in Vopnafjörður has the right to participate in the local elections. The last municipal elections were held in May 2010.
Демография
2011 жылдың 1 қаңтарында Вопнафьёрдурдің халқы 668 адамды құрады, оның ішінде 529-ы ауылда, ал 139-ы муниципалитеттың ауылдық бөлігінде тұрды. Олардың 350-і еркек, 318-і әйел адамдар. 18 жасқа дейінгілердің саны 146 болды. 2010 жылы халықтың жалпы саны 683 адамды құрады, оның ішінде 666 адам исландиялық азаматтыққа ие болды. 17 адам басқа елдердің азаматтары еді және олардың ешқайсысы екі азаматтыққа ие болған жоқ. Олардың төртеуі – Даниядан, біреуі – Финляндиядан, үшеуі – Германиядан, біреуі – Латвиядан, біреуі – Мексикадан, біреуі – Нидерландыдан, біреуі – Швейцариядан, үшеуі – Таиландтан, біреуі – Ұлыбританиядан және біреуі – АҚШ-тан шыққан. Вопнафьёрдурдің халық саны 1901 жылы 987, 1950 жылы 677, 1990 жылы 908 және 2000 жылы 789 адамды құрады.
On 1 January 2011, the population of Vopnafjörður was 668, of whom 529 lived in the village, and 139 in the rural part of the municipality. 350 were males and 318 females. 146 were under 18 years of age. In 2010, the total population was 683, of whom 666 people held Icelandic citizenship. 17 were citizens of other countries, and did not hold dual Icelandic citizenship. Four of those were Danish citizens, one Finnish, three German, one Latvian, one Mexican, one Dutch, one Swiss, three Thai, one British, and one US. The total population of Vopnafjörður was 987 in 1901, 677 in 1950, 908 in 1990, and 789 in 2000.
Спорт
Einherji – Вопнафьёрдур қаласының спорт командасы. Футбол ең танымал спорт түрі, одан кейін волейбол.
Einherji is Vopnafjörður's sports team. Soccer is the most popular sport, followed by Volleyball.