Кіріспе

Вопнафьёрдур (қару-жарақ фиорды деген мағынаны білдіреді) – Солтүстік-шығыс Исландиядағы ауыл және муниципалитет. Ол сол аттас таулы шығанақтың ортасындағы түбегейде орналасқан. Вопнафьёрдурдың негізгі өнеркәсіптері – балық өңдеу, ауыл шаруашылығы, туризм және басқа да қызметтер.

Шолу

Вопнафьёрдур өзінің шабуылдайтын шағалалы өзендерімен және тиін жолданбаған кең аумақтарымен танымал. Хофса және Села – Исландиядағы ең эксклюзивті шағалалы өзендердің екеуі. Вопнафьёрдур мен оның төңірегіндегі шағалалы өзендер мен басқа да көрікті жерлерге көптеген шетелдік қонақтар, оның ішінде суретшілер, атақты адамдар және Уэльс принці Чарльз, Джордж Буш аға, Джек Никлаус және Бельгия королевасы Паола сияқты саясаткерлер келіп қонақтады. Вопнафьёрдур 85-ші бағдарламалық жолда орналасқан және жұмыс күндері Акурейриге кесте бойынша рейстерді жүзеге асыратын әуежайы бар. Басқа да қызметтер: 99 оқушысы бар Vopnafjarðarskóli бастауыш мектебі, Leikskólinn Brekkubær балабақшасы, Landsbankinn банкі және Heilbrigðisstofnun Austurlands емханасы. HB Grandi, Исландияның ең ірі балық аулау компаниясы, аймақтағы ең ірі жұмыс беруші болып табылады. Компания Вопнафьёрдурда жоғары технологиялық мұздату зауытын және балық ұны зауытын басқарады.

Тарих

Вопнафьёрдур шығанағын алғаш рет 9 ғасырдың соңында викингтер қоныстандырған. Vopnafjörður атауы (Ескі норвег тілінде: Vápnafjǫrðr) сөзбе-сөз "Қару-жарақ фьорды" немесе "Қару-жарақ шығанағы" дегенді білдіреді және ол қоныс аударушылардың бірі – Эйвиндюр вопнидің лақап атынан шыққан. 10 ғасырда жергілікті басшылар арасындағы жанжалдар бірнеше адамның қаза табуына әкелді. Бұл жанжалдар туралы әңгіме 13 ғасырда жазылған исланд сагаларының бірі – «Вопнфирдинга сагасында» баяндалған, ол исланд отбасыларының тарихын көркемдеп суреттейтін эпикалық шығармалар жинағы. Исландия 1264 жылы Норвегияға тәуелсіздігін жоғалтқаннан кейін Вопнафьёрдур тарихы туралы көп мәлімет қалмаған. Жаңа заман дәуірінде шетелдік саудагерлер Вопнафьёрдурға келіп сауда жасаған, ал 17 және 18 ғасырларда ол Шығыс Исландиядағы үш маңызды сауда портының бірі болды. Даниялық «Ørum & Wulff» сауда компаниясы 19 ғасырда Вопнафьёрдурда кең ауқымды қызмет атқарды. 1918 жылы «Kaupfélag Vopnfirðinga» атты жергілікті кооператив құрылды, ол 20 ғасыр бойы Вопнафьёрдурдың ірі жұмыс берушілерінің бірі болды, бірақ 2004 жылы банкротқа ұшырады. 19 ғасырдың соңында кедей шаруалар тығыз қоныстанған жазық жерлерде өмір сүре алмай қалғандықтан, Вопнафьёрдурдың үстіндегі тауларға көшуге мәжбүр болды. Көптеген отбасылар ондаған жылдар бойы биік таулы жерлерде өмір сүріп, қиын жағдайларға тап болды. Осы таулы аймақтар Халлдор Лакснесс жазған «Тәуелсіз халық» романының оқиға орынына шабыт берді. Осы кітап оған 1955 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын жеңіп алуға көмектесті. Қазіргі заманғы инфрақұрылым, соның ішінде жолдар, порттар және көпірлер алғаш рет 20 ғасырдың басында Вопнафьёрдурда пайда болды. Бүгінде жаңа инфрақұрылым ең жоғары стандарттарға сай келеді.

Америкаға көшіп келу

Вопнафьёрдур 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Америкаға исландиялықтардың ең ірі порты болды. Мыңдаған Солтүстік Америкалықтардың түбі Вопнафьёрдурда тұрған адамдарға жетеді.

География

Вопнафьёрдур Солтүстік-Шығыс Исландияда орналасқан. Вопнафьёрдур аймағының жағалауы Танги түбегімен, жағалаудағы жартастармен, кішкентай аралдармен, шағын шығанақтармен, өзен сағаларымен және қара құмды жағажайлармен ерекшеленеді. Мұз дәуірінде (шамамен 10 000 жыл бұрын) шығанақты үлкен мұздық жапқан. Мұз дәуірінің мұздықтары осы аймақтың әртүрлі таулары мен тау жыныстарын қалыптастырды. Мұз дәуірі аяқталғаннан кейін, мұздықтың салмағы жеңілдегенімен жер көтеріліп, қазіргі күйіне келді. Шығанаққа құятын ең ірі өзен – Хофса, ол елдегі ең танымал лосось балық аулайтын өзендердің бірі. Кроссавик таулары шығанақ үстінде биіктеп тұрады. Вопнафьёрдур ауылы шығанақтың ортасындағы Танги түбегінде орналасқан. Айналасындағы шаруашылықтар Хофсардалур және Вестурардалур аңғарларына, сондай-ақ шығанақтың солтүстік жағалауына дейін созылып жатыр.

Климат

Вопнафьёрдурдың жаңбырлы, жұмсақ қысқы субарктикалық климаты (Köppen: Dfc) немесе суполярлық мұхиттық климаты (Cfc) бар, бұл жағынан ол Исландияның басқа жағалау аймақтарына ұқсас. Солтүстік Атлантика мұхитындағы экстремалды орналасуына қарамастан, Вопнафьёрдурдың температурасы сол ендіктегі көптеген жерлерге қарағанда әлдеқайда жоғары. Қыс айларында температура сирек -10 °C (14 °F) төмен түседі. Мұның себебі – қысқы маусымда Исландия жағалауының климаты жылы Гольфстрим ағысының суларының әсерінен жұмсақ болады. Жазда ауа температурасы көтеріліп, кейде 20 °C (68 °F) дейін жетеді. Соңғы жылдары климаттың айтарлықтай жылынып бара жатыр.

Әкімшілік

Жергілікті билік – Вопнафьярдархреппур муниципалитеті, оны муниципалдық кеңес басқарады. Кеңесте жеті мүше бар, олар Вопнафьёрдур тұрғындарымен төрт жылдық мерзімге тікелей сайлау арқылы сайланады. 18 жасқа толып, Вопнафьёрдурда тұрақты тіркелген әрбір азамат жергілікті сайлауға қатысуға құқылы. Соңғы муниципалдық сайлау 2010 жылдың мамыр айында өткен.

Демография

2011 жылдың 1 қаңтарында Вопнафьёрдурдің халқы 668 адамды құрады, оның ішінде 529-ы ауылда, ал 139-ы муниципалитеттың ауылдық бөлігінде тұрды. Олардың 350-і еркек, 318-і әйел адамдар. 18 жасқа дейінгілердің саны 146 болды. 2010 жылы халықтың жалпы саны 683 адамды құрады, оның ішінде 666 адам исландиялық азаматтыққа ие болды. 17 адам басқа елдердің азаматтары еді және олардың ешқайсысы екі азаматтыққа ие болған жоқ. Олардың төртеуі – Даниядан, біреуі – Финляндиядан, үшеуі – Германиядан, біреуі – Латвиядан, біреуі – Мексикадан, біреуі – Нидерландыдан, біреуі – Швейцариядан, үшеуі – Таиландтан, біреуі – Ұлыбританиядан және біреуі – АҚШ-тан шыққан. Вопнафьёрдурдің халық саны 1901 жылы 987, 1950 жылы 677, 1990 жылы 908 және 2000 жылы 789 адамды құрады.

Спорт

Einherji – Вопнафьёрдур қаласының спорт командасы. Футбол ең танымал спорт түрі, одан кейін волейбол.