Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Санто-Доминго пуэблосы, сондай-ақ Кева пуэблосы (Kiua, Eastern Keres, Keres: Díiwʾi, Navajo: Tó Hájiiloh) – Солтүстік Нью-Мексикодағы федералды түрде мойындалған америкалық пуэбло тайпасы. 2010 жылғы мәліметтер бойынша 2 456 адам тұрады, олардың кейбір үйлері шамамен 1700 жылға дейін салынған.
Santo Domingo Pueblo, also known Kewa Pueblo (also spelled Kiua, Eastern Keres , Keres: Díiwʾi, Navajo: Tó Hájiiloh) is a federally recognized tribe of Native American Pueblo people in northern New Mexico. A population of 2,456 (as of 2010) live in structures some of which date from circa 1700;
Мәдениет
Пьюэбло халқы Керес тілінде сөйлейтін жергілікті американдықтардан құралған. Басқа бірнеше Пуэбло халықтары сияқты, олар аналық туыстық жүйесін ұстанады, онда балалар анасының отбасы мен руына туған болып есептеледі, ал мүлік және мұрагерлік аналық желі арқылы беріледі. Пьюэбло халқы 4 тамызда жыл сайынғы мереке күнін әулие Доминикке арнап тойлайды. Осы күні 2000-нан астам пьюэбло халқы дәстүрлі жүгері билеріне қатысады.
The population of the pueblo is composed of Native Americans who speak Keres, an eastern dialect of the Keresan languages. Like several other Pueblo peoples, they have a matrilineal kinship system, in which children are considered born into the mother's family and clan, and inheritance and property pass through the maternal line. The pueblo celebrates an annual feast day on August 4 to honor their patron saint, Saint Dominic. More than 2,000 pueblo people participate in the traditional corn dances held at this time.
Атауы
1598 жылдың тамызында католиктердің Санто-Доминго күні конкистадор Хуан де Онате алғаш рет Кева Пуэбломен кездесті. Пуэбло кейіннен "Санто-Доминго" деп аталды. Оның ең алғашқы жазылған атауы Гипуй болды. Пуэбло кеңесінің мүшелерінің сөзіне қарағанда, олардың керес тіліндегі жергілікті атауы әрқашан Кева болған. 2009 жылы пуэбло ресми түрде өзінің атын Кева Пуэбло деп өзгертті, сондай-ақ мөрін, белгілерін және хат қағазын жаңартты. Акома Пуэблосының Keres Online сөздігінде көрсетілгендей, пуэблоның батыс керес тіліндегі атауы Díiwʾi, ал оның халқы Díiwʾamʾé деп аталған.
On the catholic saint's day of Santo Domingo in August 1598, conquistador Juan de Oñate had his first encounter with Kewa Pueblo. The Pueblo was subsequently named "Santo Domingo". Its earliest recorded name was Gipuy. According to Pueblo Council members, the local name in their Keres language has always been Kewa. In 2009, the pueblo officially changed its name to Kewa Pueblo, altering its seal, signs and letterhead. According to the Pueblo of Acoma's Keres Online Dictionary, the Western Keresan name for the pueblo was Díiwʾi and for its people therefore Dîiwʾamʾé.
География
Кева Пуэбло (35.514483, 106.363429) координаталарында орналасқан. Пуэбло Санта-Фе қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 40 шақырым қашықтықта жатыр. 25 қарама жолы қауымдастықтың шығысына қарай 6 шақырым жерде өтеді. Пуэбло Альбукерки қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, пуэбло үстіне орналасқан Санто-Доминго CDP-нің жалпы ауданы 5 шаршы километрді құрайды, бұл жердің барлығы құрлық.
Kewa Pueblo is located at (35.514483, 106.363429). The pueblo is located approximately 25 mile (40 km) southwest of Santa Fe. Interstate 25 runs 4 mile (6 km) to the east of the community. The pueblo is part of the Albuquerque Metropolitan Statistical Area. According to the United States Census Bureau, the Santo Domingo CDP that overlays the pueblo has a total area of 2.0 square miles (5 km2), all land.
Демография
2010 жылғы халық санауында CDP-да 2456 адам тұрғандығы анықталды, ал 4430 адам өзін Санто-Доминго пуэблолықтардың бірі деп атады немесе басқа топтармен бірге санады. Нью-Мексико штатының мәліметі бойынша, халық саны 3100 адамды құрайды.
The 2010 census found that 2,456 people lived in the CDP, and 4,430 people reported being Santo Domingo Puebloan exclusively or in combination with another group. The state of New Mexico has reported the population as 3,100.
Тарих
Пуэбло испан отаршылдық тарихындағы маңызды рөл атқарады. Франсиско Васкес де Коронадо 1540 жылы Кевамен алғашқы байланыс жасады. Испандықтар Рио-Гранде аңғарына алғаш келгенде, олар 70-тен астам ауылды тапты, олар тауар өндіріп, күшті сауда желісіне ие болған. Кева да осындай ауылдардың бірі еді. Алғашқы байланыстан кейін аймаққа испандық экспедициялар жалғасты, соның бірі 1598 жылы Хуан де Онате экспедициясы болды. Онате Кева Пуэблоға Кева мен оның төңірегіндегі пуэблоларды испан билігіне бағындыру ниетімен келді. Оның келгеннен кейін көп ұзамай миссия құрылып, шіркеу салынды. 1680 жылы Кева және басқа жақын пуэблолар испан отарлаушыларына қарсы көтеріліс ұйымдастырып, төрт дін қызметкері мен жақын жердегі испандықтарды өлтірді. Испан отарлауының соңғы кезеңінде 1696 жылы да ұқсас қақтығыс болды. Екі жағдайда да испандықтар көтерілісті басып тастады. Бір ғасырдан кейін, 1807 жылы лейтенант Зебулон Пайк Кеваға сапар шекті. Ол өзінің күнделігінде шіркеудің әдемі өрнектермен безендірілгенін, соның ішінде Сент-Доминго суретінің бар екенін жазды. 1591 жылғы наурыз айында патшадан қашқан Гаспар Кастано де Соса пуэблода тұтқындалды. Кастано, жаман атты құл сатушы, тұтқыннан қашып шыққан. Ол еуропалықтар бұрын көрмеген Пекос өзені бойымен заңсыз экспедиция ұйымдастырды. Ол Пекос Пуэблоға жетіп, құлдарды тонады. Содан кейін батысқа қарай, қазіргі Санта-Феге қарай жол тартты, ол испандықтар құрған қала еді. Ол Рио-Гранде өзенінің аңғарымен оңтүстікке қарай сапарлады. Мексикадағы вице-корольдің бұйрығымен капитан Хуан Морлетт Кастаноны Кева Пуэблода тауып тұтқындады. Ол оны Пекос Пуэблоға жасаған шабуылы үшін сотталу үшін билік органдарына тапсырды. Кастано Кева Пуэблода екі аудармашыны тастап кетті, оларды бұрын ұрлап, өзімен бірге алып келген. Губернатор Хуан де Онате экспедициясы солтүстікке қарай сапар шегіп келе жатып, Кева Пуэблода Томас пен Кристобалды кездестіргенін жазды.
The pueblo plays a supporting role in Spanish colonial history. Francisco Vázquez de Coronado made first contact with Kewa in 1540. When the Spanish first came to the Rio Grande Valley, they found over 70 villages that manufactured goods and had a strong trade network. Kewa was one of these villages. After first contact, Spanish expeditions into the area continued, one of them being Juan de Oñate's expedition in 1598. Oñate arrived in Kewa Pueblo with the intention of bringing Kewa and pueblos in its vicinity under Spanish rule. Soon after his visit, a mission was established and a church was built. In 1680, Kewa and other nearby pueblos rose in revolt against their Spanish colonizers, killing four priests and Spanish settlers nearby. Similar strife occurred again during the tail end of Spanish colonization in the area in 1696. In both cases, the revolts were eventually quelled by the Spanish. A century later, in 1807, Lieutenant Zebulon Pike visited Kewa. In his journal, he described the church as adorned with elegantly ornamented paintings, one of which being Saint Domingo. Gaspar Castaño de Sosa, a fugitive from the Crown, was arrested at the pueblo in March 1591. Castaño, a notorious slaver, had fled capture. He pursued an illegal claims expedition up the Pecos River, which had not yet been seen by Europeans. He made it as far as Pecos Pueblo, and raided it for slaves. He turned west and traveled toward modern day Santa Fe, which had been established by the Spanish. He followed the Rio Grande river valley south. On orders of the Viceroy at Mexico City, Captain Juan Morlette found Castaño at Kewa Pueblo and arrested him. He returned him to authorities to face trial for his crimes, including his attack on Pecos Pueblo. Castaño abandoned two interpreters at Kewa Pueblo; he had kidnapped them earlier and brought them with him. Governor Juan de Oñate's expedition recorded encountering Tomas and Cristobal at Kewa Pueblo, as it traveled north.
ХХ ғасырдан бүгінгі күнге дейін
Кева және Кочити пуэблоларының құмырашылары ғасырлар бойы стильді құмыралар жасап келеді, түрлі мақсаттарға арналған стильдерді дамытып, өздерінің ою-өрнектерінде терең нанымдарын көрсетеді. 20-шы ғасырдың басынан бері осы құмыралар пуэблодан тыс кең көрермендердің қызығушылығын тудырды. Дәстүрлі техникаларды қолдануды жалғастыра отырып, 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында құмырашылар құмыра жасау саласындағы өздерінің дизайндарын және репертуарын кеңейтіп, халықаралық нарыққа қол жеткізді.
Potters of Kewa and Cochiti Pueblos have made stylized pottery for centuries, developing styles for different purposes and expressing deep beliefs in their designs. Since the early decades of the 20th century, these pots have been appreciated by a wider audience outside the pueblos. Continuing to use traditional techniques, in the late 20th and early 21st centuries, potters have also expanded their designs and repertoire in pottery, which has an international market.
Сенім жүйесі
Кейва үндістері, Рио-Гранде аймағындағы басқа да үндістер сияқты, өз халқының жердің ішкі бөлігінен, Шипап деп аталатын солтүстік жерден шыққандығына сенеді. Аңыз бойынша, олар Шипаптан оңтүстікке қарай көшіп, жол бойында кішігірім топтарға бөлінді. Осы топтар кейін басқа пуэблоларды құрды, соның ішінде "хайши" деп аталатын, шығыс кересан тілінде "қабық моншақ" деген мағынаны білдіретін, жалпақ дискілер немесе моншақтар бар, олар көбінесе әшекей мойындықтарға тізіледі.
Kewa Indians, similar to other Indian populations in the Rio Grande region, believe their people emerged from the inner earth from a place in the north called Shipap. As the legend goes, from Shipap they migrated southwards, breaking off into smaller groups along the way. These breakaway groups would go on to found other pueblos. including flat disks or beads called heishi, meaning "shell bead" in Eastern Keresan, which are often made into necklaces.
Керамика
Кева пуэблосының қыш өнері маңызды өнер түрі және тұрмыстық қолөнер болып табылады. Үлкен оллалар мен қамыр сақтайтын ыдыстар Кева құмырашыларының көп кездесетін туындылары. Көптеген Кева құмырашылары әйелдер, алайда ерлер де керамика жасай береді. Агилар отбасы – екі қарындас және бір күйеу баласының қарындасынан құралған – 1910 жылдан шамамен 1915 жылға дейін Кева қыш өнімін жасап, өнер туындыларымен кеңінен танылды. Роберт Тенорио отбасылық дәстүрін сақтап, дәстүрлі Кева қыш өнерін жасауды жалғастырды, ал Тенорионың әпкесі Артур мен Хилда Кориз атымен белгілі болған, күйеу-әйелдік серіктестікте жұмыс істеді.
Pottery is an important art form and utilitarian craft from Kewa Pueblo. Large ollas and dough bowls are common forms for Kewa potters. Many Kewa potters are women, although men can also create ceramics. The Aguilar Family, consisting of two sisters and one sister in law, created Kewa pottery from 1910 until approximately 1915 and became very well known for their artwork. Robert Tenorio has continued his family legacy by making traditional Kewa pottery, and Tenorio's sister was part of a well known husband wife pottery collaboration called, Arthur and Hilda Coriz.
Білім
Ол Санто-Доминго бастауыш және орта мектептері мен Берналильо жоғары мектебін басқаратын Берналильо мемлекеттік мектептер ауданында орналасқан. Мектеп округі Кочити бастауыш және орта мектептерінде (Пена Бланкада) және Берналильо орта мектебінде Кева Пуэблодан оқушылар оқитынын хабарлайды. Берналильо орта мектебі (осы аймақтың аймақталған орта мектебі), сондай-ақ Кева Пуэблодан кейбір бастауыш сынып оқушылары Алгодонес ауылындағы Алгодонес бастауыш мектебіне қатысады.
It is in the Bernalillo Public Schools district, which operates Santo Domingo Elementary and Middle Schools, and Bernalillo High School. The school district states that Cochiti Elementary and Middle Schools in Peña Blanca and Bernalillo Middle School have students from Kewa Pueblo. Bernalillo Middle School (a zoned middle school of this community), Some elementary aged students from Kewa Pueblo attend Algodones Elementary School in Algodones.