Кіріспе

Санто-Доминго пуэблосы, сондай-ақ Кева пуэблосы (Kiua, Eastern Keres, Keres: Díiwʾi, Navajo: Tó Hájiiloh) – Солтүстік Нью-Мексикодағы федералды түрде мойындалған америкалық пуэбло тайпасы. 2010 жылғы мәліметтер бойынша 2 456 адам тұрады, олардың кейбір үйлері шамамен 1700 жылға дейін салынған.

Мәдениет

Пьюэбло халқы Керес тілінде сөйлейтін жергілікті американдықтардан құралған. Басқа бірнеше Пуэбло халықтары сияқты, олар аналық туыстық жүйесін ұстанады, онда балалар анасының отбасы мен руына туған болып есептеледі, ал мүлік және мұрагерлік аналық желі арқылы беріледі. Пьюэбло халқы 4 тамызда жыл сайынғы мереке күнін әулие Доминикке арнап тойлайды. Осы күні 2000-нан астам пьюэбло халқы дәстүрлі жүгері билеріне қатысады.

Атауы

1598 жылдың тамызында католиктердің Санто-Доминго күні конкистадор Хуан де Онате алғаш рет Кева Пуэбломен кездесті. Пуэбло кейіннен "Санто-Доминго" деп аталды. Оның ең алғашқы жазылған атауы Гипуй болды. Пуэбло кеңесінің мүшелерінің сөзіне қарағанда, олардың керес тіліндегі жергілікті атауы әрқашан Кева болған. 2009 жылы пуэбло ресми түрде өзінің атын Кева Пуэбло деп өзгертті, сондай-ақ мөрін, белгілерін және хат қағазын жаңартты. Акома Пуэблосының Keres Online сөздігінде көрсетілгендей, пуэблоның батыс керес тіліндегі атауы Díiwʾi, ал оның халқы Díiwʾamʾé деп аталған.

География

Кева Пуэбло (35.514483, 106.363429) координаталарында орналасқан. Пуэбло Санта-Фе қаласынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 40 шақырым қашықтықта жатыр. 25 қарама жолы қауымдастықтың шығысына қарай 6 шақырым жерде өтеді. Пуэбло Альбукерки қалалық статистикалық аймағының құрамына кіреді. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, пуэбло үстіне орналасқан Санто-Доминго CDP-нің жалпы ауданы 5 шаршы километрді құрайды, бұл жердің барлығы құрлық.

Демография

2010 жылғы халық санауында CDP-да 2456 адам тұрғандығы анықталды, ал 4430 адам өзін Санто-Доминго пуэблолықтардың бірі деп атады немесе басқа топтармен бірге санады. Нью-Мексико штатының мәліметі бойынша, халық саны 3100 адамды құрайды.

Тарих

Пуэбло испан отаршылдық тарихындағы маңызды рөл атқарады. Франсиско Васкес де Коронадо 1540 жылы Кевамен алғашқы байланыс жасады. Испандықтар Рио-Гранде аңғарына алғаш келгенде, олар 70-тен астам ауылды тапты, олар тауар өндіріп, күшті сауда желісіне ие болған. Кева да осындай ауылдардың бірі еді. Алғашқы байланыстан кейін аймаққа испандық экспедициялар жалғасты, соның бірі 1598 жылы Хуан де Онате экспедициясы болды. Онате Кева Пуэблоға Кева мен оның төңірегіндегі пуэблоларды испан билігіне бағындыру ниетімен келді. Оның келгеннен кейін көп ұзамай миссия құрылып, шіркеу салынды. 1680 жылы Кева және басқа жақын пуэблолар испан отарлаушыларына қарсы көтеріліс ұйымдастырып, төрт дін қызметкері мен жақын жердегі испандықтарды өлтірді. Испан отарлауының соңғы кезеңінде 1696 жылы да ұқсас қақтығыс болды. Екі жағдайда да испандықтар көтерілісті басып тастады. Бір ғасырдан кейін, 1807 жылы лейтенант Зебулон Пайк Кеваға сапар шекті. Ол өзінің күнделігінде шіркеудің әдемі өрнектермен безендірілгенін, соның ішінде Сент-Доминго суретінің бар екенін жазды. 1591 жылғы наурыз айында патшадан қашқан Гаспар Кастано де Соса пуэблода тұтқындалды. Кастано, жаман атты құл сатушы, тұтқыннан қашып шыққан. Ол еуропалықтар бұрын көрмеген Пекос өзені бойымен заңсыз экспедиция ұйымдастырды. Ол Пекос Пуэблоға жетіп, құлдарды тонады. Содан кейін батысқа қарай, қазіргі Санта-Феге қарай жол тартты, ол испандықтар құрған қала еді. Ол Рио-Гранде өзенінің аңғарымен оңтүстікке қарай сапарлады. Мексикадағы вице-корольдің бұйрығымен капитан Хуан Морлетт Кастаноны Кева Пуэблода тауып тұтқындады. Ол оны Пекос Пуэблоға жасаған шабуылы үшін сотталу үшін билік органдарына тапсырды. Кастано Кева Пуэблода екі аудармашыны тастап кетті, оларды бұрын ұрлап, өзімен бірге алып келген. Губернатор Хуан де Онате экспедициясы солтүстікке қарай сапар шегіп келе жатып, Кева Пуэблода Томас пен Кристобалды кездестіргенін жазды.

ХХ ғасырдан бүгінгі күнге дейін

Кева және Кочити пуэблоларының құмырашылары ғасырлар бойы стильді құмыралар жасап келеді, түрлі мақсаттарға арналған стильдерді дамытып, өздерінің ою-өрнектерінде терең нанымдарын көрсетеді. 20-шы ғасырдың басынан бері осы құмыралар пуэблодан тыс кең көрермендердің қызығушылығын тудырды. Дәстүрлі техникаларды қолдануды жалғастыра отырып, 20-шы ғасырдың соңы мен 21-шы ғасырдың басында құмырашылар құмыра жасау саласындағы өздерінің дизайндарын және репертуарын кеңейтіп, халықаралық нарыққа қол жеткізді.

Сенім жүйесі

Кейва үндістері, Рио-Гранде аймағындағы басқа да үндістер сияқты, өз халқының жердің ішкі бөлігінен, Шипап деп аталатын солтүстік жерден шыққандығына сенеді. Аңыз бойынша, олар Шипаптан оңтүстікке қарай көшіп, жол бойында кішігірім топтарға бөлінді. Осы топтар кейін басқа пуэблоларды құрды, соның ішінде "хайши" деп аталатын, шығыс кересан тілінде "қабық моншақ" деген мағынаны білдіретін, жалпақ дискілер немесе моншақтар бар, олар көбінесе әшекей мойындықтарға тізіледі.

Керамика

Кева пуэблосының қыш өнері маңызды өнер түрі және тұрмыстық қолөнер болып табылады. Үлкен оллалар мен қамыр сақтайтын ыдыстар Кева құмырашыларының көп кездесетін туындылары. Көптеген Кева құмырашылары әйелдер, алайда ерлер де керамика жасай береді. Агилар отбасы – екі қарындас және бір күйеу баласының қарындасынан құралған – 1910 жылдан шамамен 1915 жылға дейін Кева қыш өнімін жасап, өнер туындыларымен кеңінен танылды. Роберт Тенорио отбасылық дәстүрін сақтап, дәстүрлі Кева қыш өнерін жасауды жалғастырды, ал Тенорионың әпкесі Артур мен Хилда Кориз атымен белгілі болған, күйеу-әйелдік серіктестікте жұмыс істеді.

Білім

Ол Санто-Доминго бастауыш және орта мектептері мен Берналильо жоғары мектебін басқаратын Берналильо мемлекеттік мектептер ауданында орналасқан. Мектеп округі Кочити бастауыш және орта мектептерінде (Пена Бланкада) және Берналильо орта мектебінде Кева Пуэблодан оқушылар оқитынын хабарлайды. Берналильо орта мектебі (осы аймақтың аймақталған орта мектебі), сондай-ақ Кева Пуэблодан кейбір бастауыш сынып оқушылары Алгодонес ауылындағы Алгодонес бастауыш мектебіне қатысады.