Кіріспе

Онтарио провинциялық паркі, Канада

Килларни провинциялық паркі – Канаданың Онтарио провинциясының орталық бөлігінде орналасқан провинциялық парк. Парк негізінен жабайы табиғат паркі болғандықтан, Джордж көлінің кіреберісінде бір ғана кемпинг орналасқан. Зейінкерлерге оңашалықты және табиғаттың бұзылмаған сұлулығын сезінуге мүмкіндік беру үшін мұнда аз ғана инфрақұрылым бар. Паркте көптеген жаяу серуендеу жолдары мен каноэмен жүруге арналған маршруттар бар. Каноэ маршруттары көлдер арасындағы жақсы күтілген порттарды қамтиды. Кемпингте электр жарығы, электр розеткасы, газ барбекю және жатын орындар бар алты жылытылатын юрта орналасқан. Килларни муниципалитетіндегі Джорджиан шығанағының солтүстік жағалауында орналасқан парк Ла Клош тау тізбегімен шектеседі, ол аймақтың ландшафтын басып алатын үлкен, дөңгелек ақ кварцит төбелерінен тұрады. Ақ шыңдар мен жартастар қарағай және жапырақты орманмен, сондай-ақ парктің көптеген көлдерін қоршап тұрған батпақты төмендіктермен контрастқа түседі. Кварцит ауа райына төзімді және аз мөлшерде қоректік минералдарды қамтиды. Топырақ, егер болса, әдетте жұқа және құнарсыз болады. Ең көп кездесетін топырақ түрі – құмды-қияр топырақ. Жақсы дренажталған жерлерде подзол топырақ профилінің қалыптасуы жиі кездеседі. Диабаз және әк тас сияқты минералға бай тау жыныстары жергілікті жерлерде кездеседі, ал олардың үстінде пайда болған топырақ парктің ең жасыл өсімдіктерін қолдайды. Парк Шығыс орман-боралдық ауысу аймағында орналасқан, сондықтан өсімдіктердің әртүрлілігі зор. Паркте қасқырлар, еліктер, қара аюлар, қасқырлар, линстер, мысықтар, мартендер және сусарлар, сондай-ақ 20-дан астам түрдегі жорғалаушылар мен қосмекенділер мекендейді. Парк аумағында 100-ден астам түрдегі құстар көбейіп, ұя салады немесе тоқталып демалады.

Шығу тегі

Парктің құрылуы суретшілердің табиғатты қорғауға жасаған күш-жігеріне байланысты. Канадалық «Жетілік» тобының суретшісі А. Я. Джексон, Trout Lake (қазіргі O. S. A. Lake) көлінің кесілу қаупіне қатты алаңдап, оны сақтап қалу үшін сол кездегі провинциялық үкіметке өтініш жасады. Оның хатын сол кездегі Жер және орман министрі Уильям Финлейсон қабылдады, нәтижесінде мақсатқа жетілді. Көлді Онтарио суретшілер қоғамы қорғауға алды және оның аты O. S. A. Lake болып өзгертілді. Джексонның еңбегі 90 жылдық мерекесінде оның құрметіне аталған көлмен сыйланды. Килларни аймағындағы төбелер мен көлдер сурет салу мен эскиздер жасау үшін танымал орынға айналды, және жылдар бойы «Жетілік» тобының бірнеше мүшелері, соның ішінде Франклин Кармайкл, Артур Лисмер және А. Дж. Кассон осы жерде жұмыс істеді. 1959 жылы Килларни паркі аймағы жабайы табиғат қорығы ретінде белгіленді. 1962 жылы 637 тас жолы ашылып, Джорджиан шығанағының солтүстік жағалауын Килларни қаласынан Трансканада тас жолына дейін жалғастырды. Соңында, 1964 жылы «Жетілік» тобының лоббилік күш-жігерінің арқасында Джорджиан шығанағының жағалауының 4000 шаршы милі (10,360 км²) жабайы табиғат қорығы ретінде белгіленді, және Килларни провинциялық паркіне айналды. Парк өзінің нәзік жергілікті экожүйелерінің саулығына қауіп төндіретін бірқатар қиындықтарға тап болды. Көбінесе никель кендері мен балқыту зауыттары орналасқан Садбериге жақын болғандықтан, жергілікті көлдер қышқыл жаңбырдан зардап шекті. 1940-1970 жылдар аралығында никель өндірісімен байланысты балқыту қызметінен туындаған ластану Килларни көлдерінің көпшілігінің қышқылдануына әкеп соқты, нәтижесінде көптеген көлдерде балық түрлері, балдырлар мен су өсімдіктері жойылды. Бұл зақым кварцит аймақтарында ерекше ауыр болды. 1970 жылдары қабылданған заңдар өндірістің шығарынды стандартын жақсартуға мәжбүр етті. Содан бері күкірт шығарындылары 90 процентке азайды. Бүгінгі таңда кейбір көлдерде су сапасы ластану деңгейінен жақсарды, ал басқа көлдерде биологиялық қалпына келтірудің баяу процесі жалғасуда. Соңғы кезде көлдерге жергілікті емес инвазивті түрлерден, мысалы, Bythotrephes longimanus (әлдеқашан тікенді су битпесі) қауіп төнді, ол жергілікті түрлерге қатерлі. 2006 жылы провинциялық үкімет сонымен қатар жақын орналасқан, бірақ жеке провинциялық парк Килларни Лейклендс және Хедвотерс паркін құрды. 2015 жылы Манитулин аралындағы Виквимкунг тайпасы да осы аймақтағы өздерінің бос мұралық аумақтарында іргелес Пойнт Грондин паркін құрды.

Бақылау орталығы

2010 жылдың 17 шілдесінде парк ресми түрде Килларни провинциялық паркі обсерваториясын ашты – Онтарио провинциялық парктеріндегі алғашқы қоғамдық обсерватория. Бұл обсерватория NHE бағдарламаларымен жүргізілетін іс-шараларға да, жеке пайдалануға да қолжетімді (осы мүмкіндік туралы ақпарат алу үшін тікелей Паркпен байланысыңыз). Килларни провинциялық паркінің аспаны әлі де таза болғандықтан, бұл нысан түнгі аспанды зерттеуге қызығушылар үшін өте ыңғайлы.

Қара аспан қорымы

2018 жылы Килларни провинциялық паркі Канада Корольдік астрономиялық қоғамының «Dark Sky Preserve» статусын алды, бұл Онтарио провинциясындағы алғашқы парк болды.

2018 жылғы жаңарту

Онтарио парктерінің 125 жылдығы мен Канада Корольдік астрономиялық қоғамының 150 жылдығын мерекелеу үшін Килларни провинциялық паркі обсерваториясы кешеніне жаңа обсерватория қосылды. Бұл жаңа обсерваторияда 16 дюймдік толық автоматтандырылған Meade LX600 (негізгі құрал) және Meade 130 мм (5") апохроматтық рефрактор (қосымша құрал) орналасқан.