Ирандық реформатор саяхатшысы Хади Хаменеи туралы

Кіріспе

Ирандық ислам дінбасы және саясаткер Саид Хади Хаменеи (سید هادی خامنه‌ای; 26 қаңтар 1948 жылы туған) – ирандық реформатор саясаткер, муджахид және тіл білгісі. Ол реформатор дін қызметкерлерінің қауымдастығының маңызды мүшесі және Тегерандағы бір округтен Иран Мәжілісінің бұрынғы депутаты.

Өмірбаян

Хаменеи – Иранның Жоғарғы Басшысы, аятолла Али Хаменеидің кіші інісі, олардың пікірлері қарама-қайшы және қазіргі таңда қарым-қатынастары үзілген. Хади Хаменеи 1950 жылдары сегіз бауырластың бірі болып өсті, әкесі – ирандық әзірбайжандық дін қызметкері, анасы – Язд қаласынан шыққан парсы ұлтының өкілі. Бос уақытын құстарды бағумен және спортпен өткізген. Оның айтуынша, әкесі оны діни білім алуға мәжбүрлемеген.

Саясат

Хади Хаменеи 1990 жылдары жетекші реформатор атанды, бұл оны үлкен ағасымен келіспеушілікке түсірді, ол оның ресми лауазымын тым көп билік деп сынады. Хади Хаменеи реформашыл президент Мұхаммед Хатамидің маңызды кеңесшісі болды. 1980 жылдары ол министрдің орынбасары қызметін атқарды. «Қатысушы дін қызметкерлерінің қауымдастығынан» басқа, Хади Хаменеи Имамның жолы күштерінің Ассамблеясының бас хатшысы болып табылады. «Бұл елдегі оңшылдар жоғары рухани көшбасшы заңнан жоғары тұрады, ол заңды өзгерте алады, өзі дұрыс деп санаған нәрсені жарлықтай алады дейді. Мұндай билік диктатураға алып келуі мүмкін», - деді ол 2000 жылы Тегеранда американдық автор Робин Райтке берген сұхбатында. Хаменеи Қорғаушылар кеңесінің кандидаттарды іріктеуі Иран демократиясына қауіп төндіреді деп санайды. Оның пікірінше, кейбір реформашыл кандидаттар негізсіз сайлауға жіберілмейді. 1998 жылы Қорғаушылар кеңесі Хади Хаменеидің «теологиялық білімі жеткіліксіз» деген сылтаумен Сарапшылар ассамблеясына кандидаттығын қабылдамады. 1999 жылдың 11 ақпанында Құм қаласында Хади Хаменеиге шамамен жүз адам шабуыл жасады. Көтерілісшілер Хаменеиге «тастар, таяқтар, темір құбырлар және аяқ киімдермен» шабуылдады. Иран полициясы шабуылға қатысы бар деген күдікпен 45 адамды қамауға алды. Ислам басшылығы және мәдениет министрлігі, сондай-ақ «Құм діни семинариясының оқытушылар мен зерттеушілер қоғамы» да шабуылды айыптады. Жоғарғы рухани көшбасшы тағайындаған Арнайы дін қызметкерлері соты «Hayat e No» газетін «баспасөз қылмысы жасады» деп айыптады. Газет имам Хомейниді карикатура арқылы қорлаған деп айыпталды. Парламентте Хади Хаменеи имамды қорлаған деп айыпталудан гөрі өлгенін қалағанын мәлімдеді. 2000 жылдың қаңтар айында Арнайы дін қызметкерлері соты «Hayat e No» газетіне уақытша тыйым салды. «Guardian» газетінің мәліметінше, «Hayat e No» сенімді газет. «Financial Times» басылымы «Hayat e No» реформашыл басылым екенін хабарлады. Газет 2009 жылдың желтоқсан айында «Ережелерден тыс жұмыс істегені үшін» Баспасөзді қадағалау кеңесі тарапынан тыйым салынды. Хади Хаменеидің тағы бір газеті – «Jahan e Islam» 1995 жылы жабылды. Газет ислам сенімдерін қорлап, жалған ақпарат таратқан деп айыпталды.

Hadi Khamenei became a leading reformer in the 1990s, putting him at odds with his older brother, whose official position he criticized as having too much power. Hadi Khamenei was an important adviser to reformist President Mohammad Khatami. He was a deputy minister in the 1980s. Aside from Association of Combatant Clerics, Hadi Khamenei is Secretary general of the Assembly of the Forces of Imam's Line. "The political right in this country say that the supreme leader is above the law, that he can change the law, that he can decree anything he feels is right. Those powers can cause a dictatorship," he told American author Robin Wright in a 2000 interview in Tehran. Khamenei argues that the Guardian Council's vetting of candidates threatens Iranian democracy. He believes that some reformist candidates are wrongly kept from running. In 1998, the Guardian Council rejected Hadi Khamenei's candidacy for a seat in the Assembly of Experts, allegedly for having "insufficient theological qualifications." On 11 February 1999, around one hundred people attacked Hadi Khamenei in Qom. The mob used "stones, sticks, iron rods and shoes" to attack Khamenei. The Iranian police arrested 45 people who were suspected to be involved in the attack. The Ministry of Islamic Guidance and Culture and the "Society of Lecturers and Researchers at Qom's Theological Seminary" also condemned the attack. The Special Court for the Clergy, a tribunal appointed by the Supreme Leader, accused Hayat e No of "press offenses." The newspaper was accused of insulting Imam Khomeini in a cartoon. In parliament, Hadi Khamenei said that he would have rather died than be accused of insulting the imam. The Special Court for Clergy temporarily banned Hayat e No in January 2000. According to the Guardian, Hayat e No is a reliable paper. Financial Times stated that Hayat e No was a pro reform daily. The paper was banned in December 2009 by the Press Supervisory Board "for working outside the regulations". Hadi Khamenei's other newspaper, Jahan e Islam, was shut down in 1995. The newspaper was accused of insulting Islamic beliefs and publishing false information.