Кіріспе
Грек суретшісі, Кизикус суретшісі Иая (Ιαία της Κυζίκου), кейде (бұрыс) Лала немесе Лалла деп аталады, сондай-ақ Лайя немесе Майя деп те аударылады. Ол Рим империясының Кизикус қаласында туған грек суретшісі және әйел суретші болғандықтан ерекше көзге түсті, сонымен қатар әйелдердің портреттерін салумен аты шықты. Ол Маркус Теренций Варроның (б.з.д. 116–27 жж.) заманында өмір сүрген. Боккаччоның "De Mulieribus Claris" әйелдердің өмірбаяндары туралы кітабында оны "Марсия" деп атайды, бұл оны сол аттас Вестальдік қызбен шатастыруы мүмкін. Плиний Ескісінің айтуынша: "Одан жылдам сурет салатын адам болған емес".
the painter
Iaia of Cyzicus (Ιαία της Κυζίκου), sometimes (incorrectly) called Lala or Lalla, or rendered as Laia or Maia, was a Greek painter born in Cyzicus, Roman Empire, and relatively exceptional for being a woman artist and painting women's portraits. She was alive during the time of Marcus Terentius Varro (116–27 BC). In De Mulieribus Claris, his book of women's biographies, Boccaccio refers to her as "Marcia", possibly confusing her with the Vestal Virgin of that name. According to Pliny the Elder: "No one had a quicker hand than she in painting".
Өмір
Кизикуста туған Иая белгілі суретші және азу сүйегінен бұйымдар жасаушы болған. Рим Республикасының соңғы кезеңіндегі өнерге деген қажеттілікті қанағаттандыру үшін ол Римге келген болуы мүмкін. Иая өмірінің соңына дейін үйленбеген қалды.
Мәдениетке әсер ету
Иая – Плинийдің «Табиғи тарих» (XL.147–148) еңбегінде есімдері аталған ежелгі заманғы әйел суретшілердің бірі. Тағы төртеуі – Тимарете, Ирена, Аристарете және Олимпиа. Плиний бесінші, Калипсоның есімін де тізімге енгізген болуы мүмкін, бірақ бұл пікір даулы; көптеген ғалымдар Калипсо Ирена салған суреттің тақырыбы екенін қабылдайды. Иая («Марсия» деген атпен) Боккаччоның «De mulieribus claris» шығармасындағы үш әйел суретшінің бірі ретінде айтылады. Иая – Стивен Сейлордың «Немезис қарулары» (1992) романының кейіпкері, онда ол б.з. алдында 72 жылы Неаполь шығанағында өнерін танытады. Иая – итальяндық жазушы Сабрина Гаттидің «Шырақтай үйлесім» (2017) романы мен «Өмір сүру және өмір сүрмеу» (2018) поэзия антологиясының басты кейіпкері Джули Ламберттің прототипі болды. Романда талантты суретші Джули Иаяны үлгі етіп көреді және оған бейнелеушінің ательесінде сурет салып отырған суретін сыйлайды; ал «Өмір сүру және өмір сүрмеу» антологиясында жас келіншек Иаямен толықтай теңеседі. Иая (Лалла деген атпен) – Джуди Чикагоның «Мұра» еденіндегі есімдердің бірі.
The character of Julie Lambert, protagonist of the novel Shining Harmony (2017), and of the poetic anthology Living and Not Living (2018), both by Italian writer Sabrina Gatti, was inspired by Iaia. In the novel, Julie, a talented painter, sees in Iaia the artist to emulate, and dedicates to her a painting where she portrays the Roman painter, intent on painting in her atelier; while in "Living and not living", the young woman is completely identified with Iaia. Iaia (as Lalla) is one of the names featured on Judy Chicago's Heritage Floor.