Кіріспе

Индонезиялық жекпе-жек өнері

Пенчак силат (Pencak silat) – индонезиялық жекпе-жек өнерлерінің бір класы. Қарасты елдерде бұл термин көбінесе кәсіби жарысқа қабілетті силатқа қатысты қолданылады. Бұл қару-жарақпен қатар соққылар, ұстаулар және лақтыруларды қамтитын, толық дене күресінің бір түрі. Дене мүшелерінің әрқайсысы қолданылады және шабуылға ұшырауы мүмкін. Пенчак силат тек дене қорғанысы үшін ғана емес, сонымен қатар психологиялық мақсаттарда да қолданылған. Пенчак силаттың жүздеген түрлі стилі (алиран) мен мектептері (пергуран) бар, олар көбінесе соққыларға, буын манипуляциясына, қару-жараққа немесе олардың кейбір комбинацияларына баса назар аударады. Халықаралық пенчак силат федерациясы (IPSF) немесе PERSILAT (Persekutuan Pencak Silat Antarabangsa) – халықаралық пенчак силатты басқарушы ұйым және Азия Олимпиадалық кеңесі мойындаған жалғыз пенчак силат ұйымы. Ұйым 1980 жылдың 11 наурызында Джакартада құрылды және Бруней Даруссаламның (Persekutuan Silat Kebangsaan Brunei Darussalam) (PERSIB), Индонезияның (Ikatan Pencak Silat Indonesia) (IPSI), Малайзияның (Persekutuan Silat Kebangsaan) (PESAKA) және Сингапурдың (Persekutuan Silat Singapura) (PERSISI) ұлттық ұйымдарынан тұрады. Пенчак силат Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарының және басқа да аймақтық жарыстардың құрамына енгізілген. Пенчак силат 1987 жылғы Оңтүстік-Шығыс Азия ойындарында және 2018 жылғы Азия ойындарында, екеуі де Индонезияда өткен, тұңғыш рет көрсетілді. 2019 жылдың 12 желтоқсанында ЮНЕСКО (Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, ғылым және мәдениет жөніндегі ұйымы) пенчак силатты Индонезияның ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврі деп таныды.

Этимология

Силат – Индонезияның геомәдени аймағынан және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінің, тарихи Малай халықтары қоныстанған аймақтардан, атап айтқанда Индонезия архипелагында, жергілікті атауы Нусантара болған жерлерде пайда болған, жергілікті жекпе-жек өнерінің жиынтығы. Бұл Индонезияның қазіргі Таиланд, Малайзия, Сингапур, Бруней және Филиппин елдерін қамтитын мемлекет құрылуына дейінгі кезеңге жатады. Силат сөзінің шығу тегі нақты белгісіз. Малай тіліндегі «силат» термині Минангкабау тіліндегі «силек» сөзімен байланысты. Малай тілінің Суматрада пайда болғандығы ескерілсе, терминнің де Суматрада туғандығы мүмкін. «Силат» сөзі Оңтүстік-Шығыс Азияның көп бөлігінде кеңінен танымал болғанымен, «пенчак силат» термині негізінен Индонезияда қолданылады. 1948 жылы «пенчак силат» индонезиялық жекпе-жек стилінің біртұтас атауы ретінде қабылданды. Бұл Индонезиядағы жекпе-жек өнерін білдіретін ең көп қолданылатын екі сөздің біріктірілген түрі. «Пенчак» термині Ява аралының батыс, орталық және шығыс бөліктеріндегі сундан халқы қолданса, ал «силат» Суматра, Малай түбегі және Борнеода қолданылған, осы аймақтарда малай диаспорасы да қоныстанған. Минанг халқының арасында «пенчак» пен «силат» бір практиканың екі аспектісі ретінде қарастырылады. «Пенчак» – жаттығудың мәні, өнердің сыртқы көрінісі, оны кездейсоқ көрермендер де көре алады. Ал «силат» – жауынгерлік өнер мен өзін-өзі қорғаудың мәні, техниканың шынайы қолданылуы, ол сырттан келгендерден жасырылады және шәкірттер дайын деп танылғанға дейін ашыққа шығарылмайды. Басқа да анықтамалар бар, бірақ барлығы «силат» пенчаксыз болмайды, ал пенчак «силат» шеберлігісіз мақсатсыз екеніне келіседі. Кейбір деректер бойынша, «пенчак» сөзі санскрит тіліндегі «панча» – бес деген сөзден немесе қытай тіліндегі «пенча» немесе «пунгча» терминдерінен шыққан, олар парирование немесе бұру, соққы беру немесе қысуды білдіреді. Әртүрлі диалектілерде «силек», «пенка», «манчак», «меен по» немесе «мейн по» сияқты басқа да терминдер қолданылуы мүмкін. Голланд Ост-Индиясының колониялық дәуіріндегі газеттерде жекпе-жек өнерінің терминдері голланд тілінде жазылған түрде кездеседі. Оларға «силат», «пенчак» («пентжак»), «пенка» («пенджа»), «манчак» («менджак»), «манка» («менджа») және «пукулан» («поэкоэлан») жатады. 1881 жылы жарық көрген бір журнал «манчак» ойынын батактардың «ұзын қылыштар, пышақтар немесе ағаштармен» (менджа) жасалатын қорғаныс ойыны деп сипаттаған. Бұл газеттер «манчак» терминінің малай (Maleische) екенін, яғни сөздің Суматрадан шыққандығын көрсетеді. Бұл терминдер Голланд Ост-Индиясында «силат» терминінен бөлек қолданылған. «Пукулан» немесе «мейн пукулан» терминдері («maen poekoelan» деп жазылған) Джакартаның жекпе-жек жүйелеріне қатысты болғанымен, Суматра және Ломбок сияқты Индонезияның басқа аймақтарындағы жекпе-жек өнеріне де қолданылған. Батыс Суматраның Минангкабау таулы аймағында кландық феодалдық үкімет құрылған. Әскери шенеуніктер, хулубалангтар патшаның немесе ям-туанның жеке күзетшілері болды. Минанг жауынгерлері жалақысыз қызмет еткен. Жаудан алынған олжалар әскери еңбегіне қарай бөлінген, сондықтан жауынгерлер бір-бірінен басым түсуге тырысқан. Олар жергілікті понилермен жақсы атқа мінуді меңгерген, сонымен қатар қару-жарақ жасау шеберлері болған, өздері үшін де, Ачехке экспорттау үшін де қару жасаған. Дәстүрлі Минанг қоғамы аналық әдет-ғұрыпқа негізделген, сондықтан «пенчак силатты» көбінесе әйелдер орындаған.

Колониялық дәуір

Кейіннен дәмдеуіштердің табысты саудасы Еуропадан отарлаушыларды әкелді, бірінші португалдықтар, одан кейін голландтар мен британдықтар. Голландтың Шығыс Үндістан компаниясы Индонезияда үстем күшке айналып, толық отаршылдық билік орнатты. Жергілікті көтерілістер мен бүліктер жиі болды, бірақ олардың бәрі голландтардың мылтықтары мен зеңбіректерімен басып тасталды. Голландтар Индонезияға одан да көп қытай жұмысшыларын әкелді, бұл жергілікті кунтао жүйелерінің әртүрлілігін арттырды. Бірақ еуропалықтар қалаларды жаулап алып, ұстап тұра алғанмен, кішігірім ауылдарды және оларды байланыстыратын жолдарды бақылау мүмкін емес екенін анықтады. Индонезиялықтар мұны пайдаланып, партизандық тактика арқылы жер асты соғысын жүргізді. Голландтарға қарсы жергілікті қару-жарақ қолданылғаны жазылған, әсіресе пышақтар және голок, паранг, крис және клеванг сияқты жиектелген қарулар. 17 ғасырда Сулавесидің бугис халқы голланд отарлаушыларымен одақтасып, айналасындағы аймаққа Маңкасара билігін жойды. Бұл оңтүстік-батыста бугис күшін арттырғанмен, голланд билігі бугис сияқты теңіз саудагерлерін дәстүрлі жұмыстарынан айырды. Осының салдарынан, бұл қауымдастықтар 17-18 ғасырларда қарақшылыққа көбірек бет бұрды. Пенчак силатты пираттар ғана емес, сонымен қатар олармен күресу үшін жаңа стильдер жасалды. Голланд отаршылдығының 18-19 ғасырларындағы отарлаудың әлеуметтік және экономикалық жағдайы отарлаушы әкімшілік тарапынан қарақшылар мен бұзақылар ретінде қаралатын, жергілікті халықтың батыры – жаго мәдениетін қалыптастырды. Прианганның джавараларында, Бетавидің джагоандарында және Шығыс Яваның Понорого аймағындағы вароктарда ұқсас жағдайларды көруге болады. 19 ғасырдың ең танымал жагоандары – Силат Бетавидің шеберлері Си Питунг пен Си Джампанг еді. Дәстүрлі түрде Робин Гуд сияқты бейнеленген олар, отарлаушылармен ынтымақтасып, билікке және мәртебеге ие болған байлардан ұрлап, қарапайым халық үшін әділдікті қорғады. Голланд билігі жаголарды қылмыскерлер және ұрылар деп есептегенмен, жергілікті pribumi және жергілікті қытайлар оларды жоғары бағалады.

Қазіргі заман

Еуропалық билеушілермен болған қақтығыстар пенчак силаттың жаңа стильдерінің таралуына түрткі болды, бұл стильдер қазір ұлтшылдыққа және отаршылдықтан құтылуға деген құштарлыққа негізделген. Индонезиялық пенчак силат қауымдастығы (IPSI) 1948 жылы Индонезияның барлық пенчак силаттарын бірыңғай басқаруға алу мақсатымен құрылды. Әлемдегі ең көне ұлттық силат ұйымы саналатын IPSI-нің негізі барлық пенчак силаттың ортақ бастауға негізделгендігінде, ал тиімсіз стильдер техникалық тұрғыдан жоғарырақ деңгейге ие стильдерге жол беруі керек деген ұстанымда жатыр. IPSI қазіргі заманғы жартылай жекпе-жектің спортқа қарай ұмтылу тенденциясынан аулақ болды. Алайда, уақыт өте келе спортқа қарсылық азайды, әсіресе жаттығулардың жауынгерлік сипаты төмендеді. IPSI атақты түрде индонезиялық ұйым болғанымен, оның көптеген ережелері мен регламенттері бүкіл әлемде силат жарыстары үшін де-факто стандартқа айналды. 20 ғасырда пенчак силатты тәжірибелеуді бастаған индо-голланд еуразиялықтар болды, бірақ қазіргі кездегі жүйелердің нақты саны одан да көп. Ескі әдістер көбінесе нақты этно-мәдени топтармен немесе белгілі бір аймақтармен байланыстырылады.

Мынгабак

Миңкаба Батыс Суматрада үстемдік құрды және Суматраның пэнчак силат жүйелерінің көпшілігін құрайды. Бұл стильдер силат Миңкаба, силат Паданг (латынша «дала силаты») немесе силек деп аталады, бұл силаттың жергілікті айтылуы. Индонезияда силекке ықпал етпеген жүйелер өте сирек, ал оның техникалары Суматрадағы пэнчак силаттың негізін құрайды. Ол Риаудан шыққан түпнұсқа силат Мелаюдың дамуынан пайда болды. Халық мүхиқаты бойынша, бұл бес шеберге қатысты: Паданг Панжангтан Ниник Датук Сури Диражо, Камбоджадан Камбианг Утан («орман ешкісі»), Вьетнамнан Харимау Кампо («Чампа жолбарысы»), Таиландтан Куцианг Сиам («Сиам мысығы») және Гуджараттан Анжианг Муалим («ұстаз иттің») есімдері айтылады. Миңкаба тайлары үшін жасырындық пен шабуыл – ең тиімді соғыс тактикасы болды. Олар жеке жіберілгенде әлемдегі ең шебер қаскөйлердің бірі саналды. Силек Миңкаба төмен тұру қалыптарымен және тебу мен аяқ тактикасына баса назар қоюымен ерекшеленеді. Төменгі тұру қалыбы Батыс Суматраның күріш далаларында жиі кездесетін сырғалған жерде құлау қаупін азайту үшін қалыптасқан деседі. Жергілікті халық аяқтарымен салақты айдау арқылы күшті дене мүшелерін жаттықтырған. Қол және қол қозғалыстары өте жылдам, өткір таяқтарды немесе пышақтарды лақтыратын серікке қарсы тұрып жаттығу арқылы жетілдіріледі. Практикант таяқтарды немесе пышақтарды қайта бағыттап, оларды лақтырушыға қайтаруы керек, қолдарын пайдаланып және дененің қалған бөлігін ең аз қозғалыспен қолдануы керек. Қазіргі уақытта силектің онға жуық негізгі стилі бар, олардың кейбіреулері, мысалы, Силек Линтау, Малайзияда да кеңінен таралған. IPSI Силек Харимауды (жолбарыс силегі) бар болған ең көне пэнчак силаттың бірі деп мойындайды. Силек Харимау, сондай-ақ силек куцианг немесе мысық силегі деп те аталады, Миңкаба техникасының ең жарқын мысалы болып табылады, себебі ол төменгі позициядан тез қол шабуылымен бірге құйрық тіреп тебуге баса назар аударады. Ситаралак – жүйелі түрде шабуылдайтын пілдердің күшіне еліктейді. Силек Харимауға қарсы дамыған, халық мүхиқаты бойынша, оны меңгергендер жолбарыстармен күресе алатын еді. Санданг – Ситаралақтың қарсы жүйесі, ол қате бағытталған күшті шабуылдардан қорғайды. Куманго – тағы бір ерекше Миңкаба жүйесі, оның тебуі мен аяқ жұмысы ерекше. Оның жиі жамбасын шапалақтауы және тай-чи сияқты бағытты өзгерту маневрлері Үндістан мен Қытайдың ықпалын көрсетеді. Силек Туо кейбір адамдар «ескі силек» деген мағынаны білдіретін атымен ең көне Миңкаба жүйесі деп санайды, бірақ басқалары оның азаттық күрескері Туанку Нан Туодан бастау алатынын айтады. Силекте барлық классикалық пэнчак силат қарулары қолданылады, бірақ ең танымал Миңкаба қарулары – педанг (қылыш), тубак (найза), карих (қанжар), клеванг (ұзын қылыш), сабик (орақ), паюнг (шатыр), курамбик (тырнақ) және түрлі пышақтар. Мәдени жағынан алғанда, Миңкаба рандай биі әдетте Миңкаба силек қозғалыстарының кейбірін қамтиды.

Жава

Шривиджаядан пенчак силат тез шығысқа қарай Ява Сайлендра және Матарам патшалықтарына тарады, онда күресу өнері үш географиялық аймақта дамыды: Батыс Ява, Орталық Ява және Шығыс Ява. Бүгінде Явада Индонезияның басқа аралдарынан гөрі пенчак силаттың көптеген түрлері бар және техникалардың ең көптеген әртүрлілігі осында кездеседі. Перисай Дири және Инти Омбак сияқты көптеген ява мектептері Азия, Еуропа және Америкада халықаралық деңгейде құрылған. Мерпати Путих, яғни "ақ көгершін" стилі 17 ғасырдағы Матарамның кератонында (патшалық сарайларында) дамыды және 1963 жылға дейін көпшілікке оқытылған жоқ. Бүгінде ол Индонезия Ұлттық Қарулы Күштерінің стандартты қарусыз жауынгерлік өнері болып табылады. Ол қару-жарақтарды да қамтиды, бірақ бос қолмен өзін-өзі қорғауға және тыныс алу техникалары арқылы дамыған ішкі күшті жетілдіруге көбірек назар аударады. Явадағы пенчак силат жавалықтардың дәстүрлі кэжавен және индуист-буддист сенімдерінен бастау алады, бірақ Индонезия тәуелсіздік алғаннан кейін кейбір мектептер қазіргі діннің аясында өздерін бейімдеді. Ең танымал қазіргі стильдердің бірі – мұсылмандық бағыттағы Тапак Сучи. Бұл ұзақ қашықтықта қимыл-қозғалысқа негіделген жүйе, ол практиктердің әрбір бірнеше секунд сайын өз осімен айналуын қажет етеді. Сол сияқты, [Сетия Хати] мектебі де христиандық ұйым болып табылады. Паданг аймағындағы Силек Минангкабауға қатысты, ол тепкілерге және аяқ жұмысына сүйенеді, ал қолдар негізінен қорғану және тосқауыл қою үшін қолданылады.

Риау

Классикалық малай мәдениетінің көп бөлігі Риау архипелагында қалыптасқан, оның ішінде силаттың ең ерте дәлелдері де осы аймақта табылды. Силат Мелаю деп аталатын Риаудың аймақтық жекпе-жек жүйелері Индонезияның барлық пенкақ силатына, сондай-ақ көршілес Сингапур мен Малайзияға зор әсер еткен. Шривиджая империясы дәуірінен бастау алатын жекпе-жек тактикасы бүгінгі Палембангта сақталған. Риаудың лайлы топырағында күресуге ыңғайлы, алдыңғы аяғы ішке қарай сәл бұрылған кең тұру қалыптары, сонымен қатар тізе буынының қарсы шабуылдарға ашық қалмауына мүмкіндік береді. Дене мүшелерін ұстау арқылы күресу әдістері жиі қолданылады. Силат Мелаюда ең көп қолданылатын қарулар – таяқ (тоя) және найза. Риауда найзамен жасалатын қимылдар көбінесе найза ұшын төмен бағыттап басталады. Палембанг аймағындағы Силат Мелаю техникасы Индонезияның барлық пенкақ силатында ең жақсысы деп есептеледі. Бұл қару ағаштан жасалады және әдетте жеті футқа жуық ұзындықта болады. Силат Мелаюға тән ерекшелік – таяқ бойымен қозғалыс аз болатын, бекітілген қол қозғалыстары.

Сунда

Жаваның батыс аймағы – пенчак силаттың Суматрадан тараған алғашқы аймағы. Батыс Явадағы сунддық пенчак силатты сунддық силат немесе бандұң силат деп атауға болады. Сунд тілінде оларды жалпылап пенка (пенчак сөзінің диалекттік түрі), аменг, улин немесе маен по (мағынасы «ойнау») деп атайды. Аменг – құрметпен айтылатын термин, ал улин мен маен по – төмен деңгейдегі сөйлеуге тән. Сунд жүйелерін ci префиксімен (голландиялықтар «tji» деп жазады) оңай анықтауға болады. «Чи» деп айтылатын бұл сөз сунд тіліндегі «сай» сөзінен шыққан, яғни өзен суын білдіреді, бұл олардың бастапқыда өзен алабында дамығанын көрсетеді. Бұл – аяқтарды жоғарыдан көтеріп, дымқыл жерге мұқият қоюдың тәжірибесінен туындаған. Бүгінде Сундтың ci префиксімен берілген жүйелері тіпті Батыс және Орталық Яваның биік платолары мен тау жоталарында кездеседі. Пенка оқыту дәстүрлі түрде шәкірттікпен жүргізілді, онда болашақ шәкірттер шебердің үйінде қызметші немесе күріш егістігінде жұмысшы ретінде жұмыс істеуге ұсыныс жасады. Күндіз жұмыс істегені үшін шебер шәкіртке тамақ қамтамасыз етеді және кешке жаттықтырады. Пенка шабуыл мен қорғаныс үшін қол және қол қозғалысына сүйенумен сипатталады. Басқа явандық жүйелермен салыстырғанда, Сунд стильдерінде қарсыласпен тікелей қақтығыс аз, керісінше дөңгелек қозғалыспен қашу және жақтан шабуылдау артық көріледі. Бір түрлі жаттығуда, жеңіске жете алу үшін қарсыластың денесіне тиіп қана қою жеткілікті. Бұл мақсатта ораза және мантра сезімдерді күшейту үшін дәстүрлі түрде қолданылған. Пенканың ең көне стильдері жануарларға және егіншілікке немесе шаруашылыққа байланысты қозғалыстарға негізделген. IPSI Cimacan (жолбарыс стилі), Ciular (жылан стилі) және Pamonyet (маймыл стилі) ең көне пенчак силат түрлерінің бірі деп таниды. Cimacan буддалық монах жасаған деседі. Батыс Яваның ең танымал жүйесі – пенка Cimande, оны алғаш рет 1760 жылы Сукабуми ауданындағы Cimande ауылында Эмбах Кахир есімді бадуилік адам жариялаған. Бадуи қауымы арасында Cimande Эмбах Кахирден әлдеқайда ертерек пайда болған деп есептеледі және көптеген шеберлер оны Батыс Яваның түпнұсқалық пенкасы деп санайды, оның тамыры Pakuan Pajajaranға жетеді. Cimande – жақын арадағы күрес жүйесі, шынтақтар дененің жанында ұсталады. Оқушылар аяқпен жұмыс істеуді үйренбей тұрып, отыра отырып күресуді үйрене бастайды. Қолдарды дәстүрлі түрде кокос жару арқылы, соққы күшін білекке шоғырландыру арқылы дайындаудан өткізеді. Cimande әрқашан кем дегенде үш жау бар екенін ескереді, бірақ тәжірибелі оқушылар он екі қарсыласқа дейін күресе алады. Қорғаныс өнері ретінде Cimande-де өлімге әкелетін әдістер жоқ. Санда мәдениетінің орталығы саналатын Чианжур қаласы бірнеше жүйемен байланысты, олардың ең танымалдарының бірі – Cikalong немесе жарғанақ стилі. Техникалық негізін Cimande-ден алған Cikalong-ты Раден Джаяпербата Cikalong Kulon ауылындағы үңгірде медитация жасағаннан кейін құрды. Cimande ұрыс кезінде жұдырықтармен немесе ашық қолдармен шабуылдаса, Cikalong екіншісін артық көреді. Сундтың танымал қаруларына тоя (сомыр), кабанг (тақталы таяқ), ұзын жүзді паранг (мачете) және ауыр голок (кесік) жатады. Алдыңғы қатарлы қару – пиау немесе лақтыратын пышақ.

Бетауи

Үлкен Джакартадағы бетави халқы арасында пенчак силат дәстүрі жағауан немесе жавара мәдениетіне терең сіңген, жергілікті чемпиондар қарапайым халықтың батырлары ретінде есептеледі. Олар отаршылдық билікке қарсы тұрды және голландтар оларды қарақшылар мен тонаушылар деп жек көріп, қаралады. Силат Бетави жергілікті диалектте «мейн пукулан» немесе «майн пукулан» деп аталады, бұл сөзбе-сөз «соққы ойыны» дегенді білдіреді. Ең танымал мектептер – Цинкрик, Квитанг және Бекси. Акробатикалық маймылға ұқсас Цинкрик ең ежелгісі болуы мүмкін, атауының өзі епті қозғалысты білдіреді. Осы өнердің бастауы Рама Исрунаның әйелі маймылдардың қимылын байқағаннан кейін пайда болған маймыл стиліндегі кунтаоға қатысты деседі. Кейіннен осы кунтаоның Ки Маинг есімді шәкірті маймыл оның таяғын ұрлағаннан кейін жүйені кеңейтті. Цинкрик өте шапшаң; соққылар қарсыласу ретінде, парирование немесе тоқтатудан кейін жасалады және көбінесе бетке, мойынға және шатқа бағытталған. Шабуылдар маймылдың ұстап, жыртып-жарып алу әрекеттерін имитациялайды. Квитанг та шапшаңдық пен ашық қолмен соққыларды қолданады, бірақ оның негізгі назары – әсер ету кезінде тығыз жабылатын жұдырықпен күшті соққы беруге, негізінен орта сызықты нысанаға алуға бағытталған. Күш кішкентай және сақина саусақтарының буналарында шоғырланған. Шабуылдар иісті қолмен жасалады; буынды бұраудан сақтану үшін шынтақ толық созылмайды. Бекси, яғни «төрт бағытты қорғау» деген мағынаны білдіреді, Ли Ченг Хок есімді адамға жатқызылады. Ол басқа Бетави жүйелерінен жақын арадағы күрес стилімен және шабуылдық аяқ қимылдарының болмауымен ерекшеленеді. Силат Бетави классикалық пенчак силат қаруларының барлығын қамтиды, бірақ парангқа (шабу), голокқа (шапқы), тояға (құбық) және писауға (пышақ) ерекше мән береді. Квитанг шеберлері Индонезиядағы ең жақсы чабанг күресшілері саналады.

Бали

Демақтың басып алуынан кейін Маджапахит империясының көптеген отбасылары Балиге қашып кетті. Маджапахит ұрпақтары дәстүрлі түрде сыртқы ықпалға қарсы тұрды, нәтижесінде Бали халқы «таза» балилік пенчак силат пен Перисай Дири сияқты сырттан әкелінген стильдер арасында ажырату жасайды. Жергілікті жерде «пенчак» деп белгілі жүйелер түбінде Явадағы стильдерге негізделген және Маджапахит империясы дәуірінен бастау алатын тактиканы сақтайды. Олар басқа стильдерге қарағанда тікелей емес, агрессиядан гөрі алдауға басымдық береді. Қол қимылдары қарсыластың назарын аудару үшін қолданылады, ал әдейі ашылған жерлер оны шабуылға итермелеу үшін жасалады. Бұл тәсіл оқушылардың икемділігі мен төзімділігін арттыруды қажет етеді. Балидің ежелгі жауынгерлері сияқты, қазіргі заманғы пенчак шеберлері де униформасының бір бөлігі ретінде бас киім киеді. Балиде таза балилік деп саналатын төрт негізгі жүйе бар. Олардың ең танымалсы – Бакти Негара, ол Три Хита Карананың ежелгі жергілікті индуистік философиясына терең ​​байланысты. Тағы бір танымал жүйе – «Серлинг Девата», яғни «Құдайдың сыбызғысы». Бұл стильдің көне заманнан келе жатқаны айтылады, бірақ оның авторы емес, алғашқы патриарх ретінде Үнді буддалық монахы Бодхидхарма мойындалады. Эка Сентоса Сетити (ESSTI) Балиде ресми түрде құрылған алғашқы пенчак силат қауымдастығы болды. Аралдың оңтүстігінде жасалған және солтүстік Саолим кунтаодан үлкен әсер алған стиль. Негізгі тұрыс – кунтаоның тинг тұрысы, сонымен қатар жапон айкидосының негізгі тұрысы. ESSTI мүшелік санын шектеулі ұстайды және сырттан келгендерге спарринг кездесулерін көруге рұқсат бермейді. Соңында, Тридхарма стилі Балидің солтүстігінде қолданылады. Ол дөңгелек қол қимылдары мен тік соққыларды пайдаланады. ESSTI және Tridharma мектептері студенттерді жиі алмасады, сондықтан стильдер арасындағы оқыту кең таралған. Балидің барлық пенчак мектептері дәстүрлі түрде жарыстар мен өнер көрсетулерді шектеулі ұстайды, өйткені олардың басты мақсаты – жауынгерлік тиімділікті арттыру.

Буги-Макассары

Буги (уги) және макассарилер (мангасара) – Сулавесиден шыққан екі туысқан теңіз халықтары. Бугилер әсіресе шебер кемешілер мен кеме жасаушылар ретінде танымал болды, бірақ сонымен қатар қаракетшілер мен құл саудагерлері ретінде қорқыныш тудырды. Бугилер де, макассарилер де қаракетшілікпен аты шықты, алайда бұл бұрынғыларында көбірек кездесті. Сулавесидегі силат жергілікті анимизммен тығыз байланысты, ал қару-жараққа өз рухының енгеніне сенеді. Қол және қол қозғалыстары пышақпен немесе бос қолмен қолдануға ыңғайлы болу үшін жасалған. Шабуыл жасағанда қолмен немесе ашық алақанмен соққы беруді саусақтарды қысып ұстау арқылы өзгертуге болады, бұл бадик тұтқасының қысып ұстау әдісінен бастау алады. Буги стильдері (силат Уги) осы қол және қол қозғалыстарына негізделген, тек шектеулі тебулерді қамтиды, олардың көп бөлігі түзу сызықтық қозғалыстардан тұрады. Әдетте, Оңтүстік-Батыс Сулавеси аймағындағы силат "Силат Макассары" деп аталады және "Карена Маканг" стилін қамтиды, оның атауы "жолбарыс сияқты қимылдау" дегенді білдіреді. Бұл стиль Кунтаомен тығыз байланысты. Тапу Силат – өзін-өзі қорғау саласындағы шеберлерге ғана ашылатын құпиялы өнер және Макассарда кең таралған арттан жасалатын шабуылдарды тойтаруға маманданған. Сулавеси жағалауындағы мангр батпақтары мен тасты шығанақтар қарақшыларға тығылуға қолайлы орын болғандықтан, Буги және Макассари қауымдастығы арасындағы силат тықсыру мен шабуылдан қорғануға бағытталған. Тапу жүйесінің шеберлеріне тиіп тұруға болмайды, әсіресе арт жағынан немесе ұйықтағанда, себебі бұл олардың күшті реакциясын тудырып, зиян келтіруі мүмкін. Барлық Буги-Макассари пенчак силат түрлерінде қолданылатын қарулар әдетте ұрыс өнерімен байланысты стандартты түрлерін қамтиды, бірақ кабанг, писау және паранг ерекше шеберлікпен қолданылады. Буги және Макассари пенчак силат формалары олардың арнайы қаруы – бадикті пайдалануға ерекше мән береді. Бос қолмен жаттығулардың көп бөлігін бірден пышақпен шабуылдау және кесу әрекеттеріне айналдыруға болады, тек оны қолына алғанда. Жылдам қозғалыс кезінде шабуыл жасау және денеді нысанаға "бұрап" соққы беру, көптеген стильдерге тән, сонымен қатар пышақпен қолдануға бейімделген. Алақанды жұмып немесе ашып ұстағанда, саусақтарды қысып ұстау жиі қолданылады, бұл бугилердің (кейде макассарилердің) бадикті қысып ұстау әдетінен туындайды. Бір қолдың сыртқы бетімен қорғануға, ал екіншісімен соққы беруге немесе нысанаға пышақ тигізуге дайын тұруға көп көңіл бөлінеді, екі әрекет те бір уақытта орындалады. Буги пенчак силат үлгілерінде аяқ қозғалысы 15 пайыздан аспайды, ал қолданылатын қозғалыстар дөңгелек емес, түзу сызықтық бағытта болады. Алға қадам басу қозғалысы, әрине, ерекше жағдай, өйткені ол дөңгелек қозғалысқа жатады. Атқа отыру позасы қытайлық ықпалды көрсетеді. Дадамдар алдын ала белгіленген позалармен бірге үйретіледі, бұл өзін-өзі қорғау немесе шабуыл жасау үшін негіз болып табылады. Ең негізгі поза – жылқы позасы (кекуда немесе куда куда), ол төртбұрыштарды нығайту арқылы тұрақтылық пен дененің берік орнын қамтамасыз етеді. Басқа позалар аяқтарды, жамбасты, тізелерді, мүшелерді және арқаны жаттықтыруға көмектеседі. Басқа маңызды позалар – орталық поза, бүйірлік поза және алдыңғы поза. Жыртылып жүрген жолбарыс позасы, онда дене жерге жақын ұсталады, Минанг силегінде ең көп таралған. Позалар – бұл қадамдардың, дене күйінің және қозғалыстардың үйлесімі. Оларды дұрыс қолданғанда, жаттықтырушы тұрып, отырып немесе жығылып, шабуылдай немесе қорғана алады және бір позициядан екіншісіне оңай өте алады. Оқушы позалармен және қадамдармен танысқаннан кейін, олардың барлығы формалар немесе юрус түрінде біріктіріледі.

Нысандар

Форма немесе юрус – дұрыс техниканы, жаттығу дағдысын және дене шынықтыру үшін қолданылатын қадамдар мен қозғалыстардың алдын ала жоспарланған жиынтығы. Юрусті қайталау бұлшықет жадысын дамытады, соның арқасында оқушы ойланбастан, кез келген төбелес жағдайында бір сәт ішінде дұрыс әрекет ете алады. Юрустар қарулы немесе қарусыз орындалуы мүмкін, жалғыз, бірге, бірнешеге қарсы немесе тіпті екеу бірнешеге қарсы болуы мүмкін. Бірнеше оқушы қатысатын формалар нақты төбелес жылдамдығымен орындалады. Қарулы юрустарда нақты қару қолданылады, бірақ кейде қазіргі кезде оларды өткірлемейді. Форманың кембанг (индонезия тілінен – «гүл») аспектісі – қолдар мен қолдардың Индонезияның дәстүрлі биіне ұқсас ағылшын қозғалыстарынан тұрады. Кореяның таэккьон сияқты, бұл қозғалыстар қарсыластың шабуылын қорғауға немесе кері қайтаруға дайындық болып табылады. Музыкалық қосымша қозғалыстың ырғағын көрсету үшін метроном қызметін атқарады. Мысалы, барабанның соққысы шабуылды білдіруі мүмкін. Бұл қозғалыстардың төбелес сипатын білмейтіндер оларды жекпе-жек техникасын формалды оқыту емес, би деп қателеуі мүмкін. Кейбір жүйелер жұдырықпен соққы беруді, ал басқалары алақанмен шапалақтауды ұнатады. Басқа да кең таралған тактикаларға қарсыласты құлату үшін алдамшы соққылар (типуан) немесе назарды аудару үшін жасалатын қимылдар, қарсыласты жерге түсіру үшін айналдыру (сапуан) және қарсыластың аяқтарын ұстап, құлатуға арналған қайшы тәсілі (гунтиган) жатады.

2015 жылғы медальдар кестесі

Жеті күндік шараға 40 ел мен аумақтан 450 жауынгер қатысты, олар күрес және көрсету шараларында 24 салмақ санатында бақ сынасты (18 күрес, 6 көрсету шарасы).

2016 жылғы медальдар кестесі

http://apsif.com/портфолио.html

Оңтүстік-Шығыс Азияның пенкақ силат чемпионаты

5-шісі 2015 жылы өтті.