Кіріспе

Грекияның әкімшілік аймағы Эпир (/ɪ/'/p/aɪ//r/ə//s/ ihPYrəs; Ήπειρος, ) – Грекияның солтүстік-батысындағы дәстүрлі географиялық және қазіргі әкімшілік аймақ. Ол шығысында Батыс Македония және Фессалия, оңтүстігінде Батыс Грекия, батысында Иони теңізі мен Иони аралдары, солтүстігінде Албаниямен шектеседі. Аймақтың ауданы шамамен белгілі бір шаманы құрайды. Бұл аймақ қазіргі Албания мен Грекияны қамтитын, бірақ көбінесе Грекия аумағында орналасқан, Эпирдің кең тарихи аймағының бір бөлігі болып табылады.

География және экология

Грекияның Эпир аймағы, жалпы аймақ сияқты, тік және таулы. Ол ежелгі молосстер мен теспротиялықтардың жерін, сондай-ақ хаониялықтардың жерінің шағын бөлігін қамтиды, ал көп бөлігі Оңтүстік Албанияда орналасқан. Аймақ негізінен Динар Альпының бір бөлігін құрайтын таулы қыраттардан тұрады. Аймақтың ең биік нүктесі – теңіз деңгейінен жоғары биіктіктегі Смоликас тауы. Шығыс жағынан Грецияның құрлық бөлігінің тірегін құрайтын Пинд таулары Эпирді Македония және Фессалиядан бөліп тұрады. Эпирдің көп бөлігі Пинд тауларының жел соғатын беткейінде жатыр. Ион теңізінен соғатын желдер Грецияның басқа аймақтарына қарағанда осы аймаққа көбірек жауын-шашын әкеледі. Викос-Аос және Пинд ұлттық парктері аймақтың Иоаннина префектурасында орналасқан. Екі аймақта да кең түрлі жануарлар мен өсімдіктер дүниесі кездеседі. Эпирдің климаты көбінесе альпілік. Өсімдік жамылғысы негізінен қылқан жапырақты түрлерден тұрады. Бұл аймақтағы жануарлар әлемі ерекше бай, оның ішінде аюлар, қасқырлар, түлкілер, еліктер және рысьтер бар.

Экономика

Эпирдің ресурстары шектеулі, ал оның таулы-қиыр жері егін шаруашылығын қиындатады. Епир Грекия нарығына ет өнімдерінің 45% астамын жеткізеді, бірақ соңғы жылдары осы көрсеткіш төмендеуде. Иоаннина маңында темекі өсіріледі, сондай-ақ шаруашылық және балық аулау да жүргізіледі, алайда аймақтың көптеген азық-түліктері Грекияның құнарлы аймақтарынан импортталуға тиіс. Эпирде елдің ең танымал сүт өнімдері брендтері орналасқан, олар фэта ірімшігін және тағы да басқаларын шығарады. Жергілікті экономиканың маңызды салаларының бірі – туризм, әсіресе экологиялық туризм. Аймақтың табиғи ортасы, дәстүрлі ауылдары мен тұрмыс салты Эпирді туристер үшін тартымды жерге айналдырды. 2018 жылы аймақтың жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 4,1 миллиард евроны құрады, бұл Грекияның экономикалық өнімдерінің 2,2% -ына тең. Сатып алу қабілетіне сәйкес түзетілген жан басына шаққандағы ЖІӨ сол жылы 14 700 евроны құрады, бұл ЕО-27 орташа көрсеткішінің 49% -ы. Жұмысшы басына шаққандағы ЖІӨ көрсеткіші ЕО орташа көрсеткішінің 63% -ын құрады. Эпир – Грецияда жан басына шаққандағы ЖІӨ көрсеткіші бойынша үшінші соңғы және ЕО-ның ең кедей аймақтарының бірі.

Демография

Эпирде 320 000-ға жуық адам тұрады. 2001 жылғы халық санауы бойынша, Грекияның 13 аймағының арасында халық саны ең аз аймақ осы. Бұл, ішінара, 20 ғасырдағы көптеген соғыстардың салдарынан, сондай-ақ нашар экономикалық жағдайларға байланысты кең ауқымды эмиграциядан туындады. Аймақтың астанасы және ең ірі қаласы – Иоаннина, онда халықтың шамамен үштен бірі тұрады. Халықтың көп бөлігі гректер, оның ішінде аромандар мен арваниттер де бар. 2011 мен 2021 жылдар аралығында аймақтың халқы 17 313 адамға азайды, яғни 5,1% халық жоғалды. Соғыс және олардан қуылғаннан кейін, 1951 жылғы грек халық санауы Эпирде 127 мұсылман албан шамының бар екенін көрсетті, ал 1986 жылы Теспротияда 44 адам тіркелді.