Кіріспе

Алюминий изопропоксиді – әдетте Al(O iPr)3 формуласымен сипатталатын химиялық қосылыс, мұнда iPr – изопропил тобы (–CH(CH3)2). Бұл түссіз қатты зат органикалық синтезде пайдалы реагент болып табылады. Орталық алюминий атомы октаэдрлі, ал қалған үш алюминий атомы тетраэдрлі геометрияны қабылдайды. Идеалды нүктелік топ симметриясы D3 болып табылады.

Реакциялар

Алюминий изопропоксиді кетондар мен альдегидтерді MPV көмегімен тотықсыздау үшін, сондай-ақ екіншілік спирттерді Оппенеуэр тотығуына қолданылады. Бұл реакцияларда тетрамерлі кластердің ыдырауы жүреді деп есептеледі. Ол Тищенко реакциясында да пайдаланылады. Негіздік алкогоксид болғандықтан, Al(O i Pr)3 циклдік эстерлердің сақинасын ашу полимерлендіру реакциясы үшін катализатор ретінде де зерттелді.

Тарих

Алюминий изопропоксиді алғаш рет орыс органикалық химигі Вячеслав Тищенконың (Вячеслав Евгеньевич Тищенко, 1861–1941) магистрлік диссертациясында жарияланды, ол 1899 жылы Ресей физикалық-химиялық қоғамының журналында (Журнал Русского Физико Химического Общества) қайта басылды. Бұл еңбек оның синтезін, ерекше физикалық-химиялық қасиеттерін және Тищенко реакциясындағы (алдегидтердің эфирлерге каталитикалық айналуы) каталитикалық белсенділігін толық сипаттайды. Кейіннен 1925 жылы Meerwein және Schmidt Meerwein-Ponndorf-Verley тотығу-тоғытуында ("MPV") оның редукциялағыш ретінде де каталитикалық белсенділігі анықталды. MPV реакциясының кері процесі – спирттің кетонға тотығуы Оппенауэр тотығуы деп аталады. Алғашқы Оппенауэр тотығуында изопропоксид орнына алюминий бутоксиді қолданылған.