Кіріспе

Орта ғасырдағы Англияның нәзік тігін өнері. Opus Anglicanum немесе ағылшын жұмысы – бұл орта ғасырдағы Англияда шіркеуге немесе тұрмыстық қажеттерге арнап киімге, тұрғынға немесе басқа маталарға жасалған, көбінесе алтын және күміс жіптерді бай барқыт немесе зығыр фонға тігізетін шеберлік. Мұндай ағылшын кестелеріне Еуропа бойынша, әсіресе 12 ғасырдың соңынан 14 ғасырдың ортасына дейін зор сұраныс болды және ол көбінесе дипломатиялық сыйлықтар ретінде қолданылатын құнды өнім еді.

Қолданылуы

Опус Англиканумның сақталған көптеген мысалдары діни қызметтерде қолдану үшін жасалған. Бұл тамаша әрі қымбат құйма тоқымалар көбінесе киім-кешек ретінде, мысалы, капа, митра және орфрейлер, немесе алтарь алды жамылғылары, қасиетті орындардың жамылғылары немесе басқа да шіркеу мүліктері ретінде тігілген. Көбінесе заманауи тізімдерден ғана белгілі болған дүниелік мысалдарға түрлі киімдер, жылқы жабдықтары, кітап мұқабалары және әсем безендірулер кіреді.

Өндiру

Опус Англиканн көбінесе зығыр немесе кейінірек барқытқа жібек және алтын немесе күміс жалатылған жіппен тігіліп, бөлінген тігіс және қапталдау техникалары қолданылған. Тізімдемелерде алтын оралған жіп, інжу-маржан және әшекей тастар да айтылады. Көбінесе дінге берілген үйлермен байланысты болғанымен, Генрих III (1216–1272 жылдары билеген), өзінің сарайында пайдалану және дипломатиялық сыйлықтар үшін бірнеше заттар сатып алған кезде, өндірістің көп бөлігі негізінен Лондондағы жеке шеберханаларда жасалған. Вестминстер патшалық есептерінде осы кезеңнің әртүрлі (еркек) кестешілерінің есімдері кездеседі.

Беделі

Ағылшын тігіншілігі англосаксон дәуірінде бүкіл Еуропаға танымал болды (бірақ өте сирек мысалдар сақталған) және готика дәуірі бойында да сол қалыпта қалды. 1295 жылғы Ватикан тізімінде Англиядан 113-тен астам зат тіркелген, бұл басқа елдерден көп; алтынмен тігілген ағылшын ділдарының тостағандары мен митраларына қызғанған Папа Иннокентий IV цистерциандық діни орындарына көбірек жіберуді бұйырды, бұл туралы Сент-Олбанс қаласының Бенедикттік шежірешісі Мэтью Пари былай деп жазды: "Бұл бұйрық Лорд-Папамның Лондон саудагерлеріне ұнады, олар осы кестелермен сауда жасап, өз бағаларымен сататын." Стиль және шеберліктің ең жоғары деңгейіне 13-шы және 14-шы ғасырдың басында қол жеткізілген деп есептеледі. 1963 жылдың қыркүйек-қараша айларында Виктория және Альберт мұражайында өткен көрмеде осы кезеңдегі Opus Anglicanum-ның бірнеше мысалы, сондай-ақ заманауи ағаш және тас мүсіндері, металл бұйымдары мен пил сүйегінен жасалған туындылар қойылды.

Мысалдар

Opus Anglicanum үшін сақталу деңгейі төмен (әсіресе діни емес туындылар үшін), бұл замандас тізімдердегі үлкен саны мен қазірге дейін сақталған санаулы мысалдарды салыстырудан анық көрінеді. Кейде шіркеу киімдері кейінірек түрлі мақсаттарға, мысалы, алтардың жамылғыларына немесе кітап мұқабаларына өзгертілген. Басқалары иелерімен бірге жерленген, мысалы, 13 ғасырдың ортасындағы епископтар Уолтер де Кантилупе мен Уильям де Блуаның киімдері, олардың фрагменттері 18 ғасырда Вустер соборындағы қабірлері ашылғанда табылған. Дегенмен, көпшілігі немқұрайлылыққа ұшырап жойылды, иконокласттармен қиратылды немесе алтын және күміс жіптерден құнды металдарды алу үшін жіптері тартылды немесе өртелді. Фрагментарлы мысалдарды бірнеше мұражайларда табуға болады, бірақ Opus Anglicanum киімдерінің ең маңызды мамандандырылған коллекциялары Нью-Йорктегі Клойстерс мұражайында, Лондондағы Виктория және Альберт мұражайында және Сенс соборының қазынасында сақталған. Тек бірнеше ағылшын-саксондық туындылары сақталған, соның ішінде Дурхамдағы үш фрагменті, олар 930 жылдары король Ательстан сыйлағаннан кейін Сент-Кутберттің табытына қойылған; олар 909 және 916 жылдар аралығында Винчестерде жасалған. Бұл, Уилсонның айтуынша, «керемет жарқындық пен сапаға» ие туындылар, олардың ішінде әулиелердің бейнелері және Винчестер стилінің ерте мысалдары бар, бірақ олардың стилінің шығу тегі құпия; олар Винчестердегі қабырға суретінің фрагментіне және акант безендірілімінің ерте үлгісіне жақын. Қазір қайта ұйымдастырылған және асыл металл жіптері негізінен алынған ең ерте сақталған туындылар – бұл перлдер мен шыны мұнараларды қамтитын, түрлі орамалдар мен жануарлар өрнектері бар киімдерден шыққан жолақтар немесе шекаралар. Бұл, шамамен, 9 ғасырға жатады және қазір Бельгиядағы Маасейк шіркеуінде сақталған. Тағы бір мата стилі – бұл киім, оның жиегі Әтелвольдтың «Бенедиктионалындағы» шағын портретінде бейнеленген, ол киген адамның арқасы мен иығын жауып тұрған үлкен акант «гүлінің» (бірнеше құжаттамалық жазбаларда қолданылатын термин) жиегін көрсетеді. Басқа жазба дереккөздерде басқа да ірі композициялар туралы айтылады. Оның бір мысалы – Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында сақталған, алтын жіппен және інжу-маржанмен кестеленген 1325 жылғы қызыл барқыттан жасалған «Патшалар табынуы» шашублы. Онда Исаның тууы бейнеленген, ал суретте гүлдер, жануарлар, құстар, аңдар мен періштелер бейнеленген. Виктория және Альберт мұражайындағы Батлер Боуден Коп тағы бір сақталған мысал; сол коллекцияда Генри VII Вестминстер аббаттығына сыйлаған киімдер жиынтығы үшін жасалған кешкі коп бар. Opus Anglicanum-ның тағы бір көрнекті туындысы – Чичестер констебльінің шашублы, қазіргі уақытта Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайының коллекциясында сақталған. Бұл шеберлік жұмысы христиандық иконографияның суреттерімен жабылған және оның аты бұрынғы иелері Констебль Часюбль отбасынан алынған. Оның негізі жібек пен алтын жіптерден жасалған, ал оның қолөнерінде төменгі жағы төселген, екіге бөлінген тігіс, төселген және төселген жұмыс және көтерілген жұмыс сияқты әдістер бар, барлығы мол түсті бархат негізге тігілген. Шашублының алдыңғы жағында елшілердің бейнелері көрсетілген. Жоғарғы жағында Әулие Иоанн Евангелист пен Әулие Иоанн Креститель бейнеленген. Евангелист Иоаннның тұтқалары иттердің емес, бүркіттің басы тәрізді жасалған фолдстолда отырғаны көрінеді. Бүкіркіт – Иоаннның евангелисттік символы. Шомылдыру рәсімін жасаған Жақия қолында «Құдай қозысы» деген мағынаны білдіретін алтын шар ұстап тұр. Ортаңғы бөлімде Петірдің семсері мен Пауылдың екі кілті бар, екеуі де қарама-қарсы қолында кітап ұстап тұр. Төменде, Әндірдің аяқтары қиылысқан, екі қолындағы кітаптармен бірге Жақыптың жанында айқыш ұстап отыр. Әулие Яков баспаны мен таяғын ұстап, діни саяхатшы ретінде бейнеленген. Сонымен қатар қолында өзінің діни жолын бейнелейтін, қайың қабықшасы бар таңбалы қалта ұстап жүр. Шашублының артқы жағына қарап, үш көрініс бейнеленген. Төменнен жоғары қарай олар Аянды, Патшалар табынуын және Мәриямның тажына отырғызуын бейнелейді. Аян кітабында ұзын шиыршықты ұстап тұрған қанаттары жартылай бүктелген періште және Мариямның таңғалған күйінде, теңгерімсіз күйде, қолында бір бет бар екені суреттеледі. Екі суреттің бетінің ортасындағы қуыс ағылшын кестелеуінің стилін көрсетеді. Тағашалау рәсімінде Мәриямның қолын біріне қосып, Мәсіхтің тақта отырғанын бейнелейді. Мәсіх бір қолымен бат�...