Кіріспе

Ральф Воган Уильямстың операсы "Саяшының жолы" – Джон Буньянның 1678 жылғы "Саяшының жолы" аллегориясы негізінде жазылған Ральф Воган Уильямстың операсы. Композитор өзі бұл туындыны опера емес, "Ахлақ сабағы" деп атаған. Дегенмен, ол осы туындыны шіркеуде немесе кафедральда емес, сахнада қоюды жоспарлаған. Либретто авторы – Воган Уильямс, ол Киелі кітаптан алған үзінділерді және оның екінші әйелі Урсула Вудтың мәтіндерін де пайдаланған. Ол оқиғаға енгізген өзгерістердің бірі – басты кейіпкердің атын "Христиан" дегеннен "Саяшы" деп өзгерту, осылайша рухани мәселенің барлық адамға ортақ екенін көрсету. Бұл операның музыкалық дамуы ұзаққа созылды және Воган Уильямстың өміріндегі көптеген музыкалық жобаларында көрініс тапты. Мысалы, оның 1921 жылғы "The Shepherds of the Delectable Mountains" операсы кейінгі операның 4-ші актісінің 2-ші көрінісіне енгізілді. Оның 5-ші симфониясы да Джон Буньян жобасы үшін жазылған мотивтерді пайдаланды. 1940 жылы ол аралас хорға арналған "Ақиқат үшін күрескен ер" сөзіне мотет жазды. 1942 жылы BBC "Саяшының жолы" радио драмасы үшін қосымша музыка жазуды Воган Уильямсқа тапсырды. Герберт Мюррилл операны "үш сағаттың ішінде ұлы композитордың барлық шығармашылық еңбегін қамтиды" деп сипаттаған. Операда қырық біреу жеке әншілік рөл бар. Алғашқы қойылым 1951 жылғы 26 сәуірде Ковент-Гардендегі Корольдік опера театрында өтті. Дирижерлік – Воган Уильямстың өзі таңдаған Леонард Хэнкок, ал режиссерлік – Невилл Когилл.

Өнер тарихы

Ковент-Гардендегі қойылымдар сәтті болмады, ал компания операны 1952 жылы репертуарынан алып тастады. Алайда, 1954 жылы Кембридж университетінің студенттік қойылымы композитордың үлкен мақұлдауына ие болды, әсіресе Джон Нобльдің Pilgrim ролін орындауы үшін. Джон Нобл кейін 1970-71 жылдары сэр Адриан Боулт жүргізген жазбада рөлді жазды (төмендегі жазбаларды қараңыз). Солтүстік Америкадағы тұңғыш қойылымы 1969 жылдың 28 сәуірінде Бригам Янг университетінде өтті, бұл Fine Arts and Communications колледжінің, Музыка бөлімінің, Opera Workshop және Симфониялық оркестрінің бірлескен еңбегі болды. Ол жақсы қабылданғандықтан, 1970 жылы қайта қойылды. 1972 жылы, композитордың туғанына жүз жыл толуына орай, бұл шығарма композитор білім алған Чартерхаус мектебінде қойылды, дирижерлік – Уильям Льюэллин, режиссерлік – Джеффри Форд, ал Pilgrim рөлінде тағы да Джон Нобль ойнады. 1992 жылы ол Корольдік Солтүстік музыка колледжінде қайта сахналанды, режиссері – Джозеф Уорд, дирижері – Игор Кеннавей, ал Pilgrim рөлін Ричард Уайтхаус орындады. Брайан Белл 1980 жылдың шілдесінде Канберра опера қоғамымен операның Австралиядағы тұңғыш қойылымын қойды. 1997-2008 жылдар аралығында үш жартылай сахналық қойылым өтті, оларды Ричард Хикокс жүргізді, ол 2008 жылы Австралия операсы үшін де концерттік қойылым жүргізді. 2012 жылдың қараша айында Лондон Колизейінде Мартин Брэббинс дирижерлік еткен және Йоши Оида режиссерлік еткен толыққанды сахналық қойылым болды, Pilgrim рөлін Роланд Вуд орындады. 2019 жылдың көктемінде Манчестердегі Корольдік Солтүстік музыка колледжінде жаңа қойылым өтті, дирижері – Дэвид Пэрри, режиссері – Джонатан Кокер.