Француз корольінің сүйіктісі Мари-Луиз О’Мерфи

Кіріспе

Франция королі Людовик XV-нің сүйіктісі Мари Луиза О'Мерфи (ma.ʁi. lwiz ɔ‿. myʁ. fi; 21 қазан 1737 – 11 желтоқсан 1814), сондай-ақ Мадмуазель де Морфи, Ла Белль Морфиз, Луиз Морфи немесе Мари Луиза Морфи де Буафайи аттарымен де белгілі, Франция королі Людовик XV-нің ең жас кіші сүйіктісі (petites maîtresses) болған және Франсуа Бухердің "Блондинка Одалиска" картинасының, сондай-ақ "Демалып жатқан қыз" картинасының моделі еді.

Туу

Мари Луиза О'Мерфи (немесе Морфи) 1737 жылғы 21 қазанда Руан қаласында Даниэль Морфи мен Маргарита Икидің он екі баласының ең кішісі ретінде дүниеге келді. Ол сол күні Сент-Элой шіркеуінде крещениеден өтті.

Франсуа Буше үлгісі

Қазіргі және заманауи тарихнамада Мари Луиза О’Мерфи 1752 жылы Франсуа Бухердің «Жатып жатқан қыз» картинасына поза берген өте жас модель болды деп есептеледі. Бұл картинаның екі нұсқасы сақталған, екеуі де Германиядағы мұражайларда, біреуі Мюнхендегі Alte Pinakothek-те, екіншісі Кельндегі Wallraf-Richartz мұражайында. Бухер өзінің даңқының шарықталу кезеңінде мифологиялық контекстте ұсынылған, әдейі ұятсыз жалаңаштарды салуға маманданған. «Жатып жатқан қыз», сондай-ақ «Шашқы бойлы Одалиск» деп те аталатын бұл картина, шамамен 1745 жылы салынған эротикалық «Қоңыр Одалиск» картинасын еске түсіреді, оның бірнеше көшірмелері Луврде немесе Реймстегі Көркем өнер мұражайында сақтаулы. Джакомо Казанова «Өмір тарихымда» (3-том, 11-тарау) оны он үш жасар «сүйкімді, шаңды, кішкентай» қыз деп сипаттайды. Алайда, оның сұлулығына тәнті болған ол оның жалаңаш портретын «O Morphi» деген жазумен (оның есімін ежегі грек тіліндегі ὄμορφη – «әдемі» сөзімен ойын қылып) салуға тапсырыс берді, оның көшірмесі король Людовик XV-ке жетті, содан кейін ол түпнұсқа картинаға сәйкес келе ме екенін көруді сұрады.

Осы оқиғалар туралы көп жылдардан кейін жазылған естеліктерінде венециялық тартымдылық шебері оқиғаның орталық тұлғасы болуға тырысады, тіпті ол, мүмкін, жартылай куәгер ғана болса да. Ол Бухерді нақты атамайды және өмірінің соңында 18 ғасырдың соңында Еуропа бойынша кеңінен таралған әңгімелер мен памфлеттерден осы эпизодты естіген сияқты көрінеді. Басқа дереккөздер дәлдеу. Полиция инспекторы Жан Мюнье өзінің күнделігінде Людовик XV пен Мари Луиза О’Мерфидің кездесуінен кейін айларда тараған оқиғаның басқа нұсқасын келтіреді. 1753 жылдың 8 мамырында ол өте нақты түрде былай деп жазды:

Кейінгі өмірі

Көп ұзамай жаңа Дама д'Аят жүкті болды. Оның тұңғыш баласы, Луиза Шарлотта Антуанетта Франсуаза Пеле де Бофранше аталған қызы 1756 жылдың 30 қазанында дүниеге келді. Он үш айдан кейін, 1757 жылдың 5 қарашасында Жак Пеле де Бофранше Россбах шайқасында қаза тапты, ал он жеті күннен соң (22 қарашада) Мари Луиза екінші баласын дүниеге әкелді – ұлы Луи Шарль Антуан Пеле де Бофранше, кейін граф де Бофранше және Республиканың генералы болды. Оның қызы Луиза Шарлотта 1759 жылдың 6 ақпанында екі жасында қайтыс болды. Он үш күннен кейін, 19 ақпанда Риомде Мари Луиза екінші күйеуі Франсуа Николя Ле Нормантке үйленді. Жаңа күйеуі Шарль Гийом Ле Норман д'Этиолль мен Шарль Франсуа Пол Ле Норман де Турнехемнің алыс туысы болғандықтан, осы неке арқылы Мари Луиза Мадам де Помпадурмен туысқандық байланыс орнатты. Сонымен қатар, абат Ферреймен жақын қарым-қатынасының арқасында бұрынғы патша сүйіктісі қаржы әлеміне еніп, ықпалдардың көмегімен Ферме генеральге қол жеткізіп, мүлігі мен байлығын арттыруға мүмкіндік алды. Екінші некесінен Мари Луиза Маргарита Виктория Ле Норман де Флагхак деген қызы дүниеге келді (5 қаңтар 1768 – 25 қаңтар 1830), бір теория бойынша, ол Людовик XV-нің тағы бір заңсыз қызы болуы мүмкін. 1779 жылы ол Париждегі Пуассоньер көшесінде орналасқан, 1773 жылы архитектор Самсон Николас Леноардың жобасымен неоклассикалық стильде салынған сарайды сатып алды, ол Hôtel Benoist de Sainte Paulle деп аталды және бүгінге дейін сақталған. 1782 жылы Вильнен-сюр-Сенде ол Миньо иелігін сатып алып, онда үй салдырды. 1783 жылдың 24 сәуірінде екінші күйеуінің қайтысынан кейін (ол оған 12 000 франк мөлшерінде зейнетақы қалдырды), ол 1785 жылы осы мүлікті қайта сатуға мәжбүр болды. 1787 жылдың 22 қыркүйегінде ол Шойзолльдерден 220 000 ливрге Сози-су-Этиольдегі иелікті сатып алды, ол Этиольдің жақын маңында, Маркиза де Помпадурдың бұрынғы резиденциясының орнында орналасқан. Ансиен Режимнің соңғы жылдарында Мари Луиза 1790 жылдың соңында Некердің жұмыстан босатылуынан кейін Қаржының бас бақылаушысы болып тағайындалған Клод Антуан де Вальдек де Лессартпен тығыз байланыста болды. 1791 жылы ол Ішкі істер министрі болды, бірақ 1792 жылдың 10 наурызында тұтқындалып, 1792 жылдың 9 қыркүйегінде санс-кюлоттар тарапынан қаны төгілді. Вальдек де Лессардың өлтірілуінен кейін Мари Луиза Ле-Хаврға кетіп, елден қашуға мүмкіндік таппай, Сози-су-Этиольдегі сарайына оралды, ол 1794 жылдың ақпанында тұтқындалды. Ол «күмәнді» деп танылып, О'Мерфи есімімен Сент-Пелажи түрмесіне, содан кейін Париждегі Couvent des Anglaises деп аталатын ағылшын бенедиктиндік монастырына қамалды. Ұлының және немере інісі генерал Луи Дезедің (заң әпкесі Амебль де Бофранше ұлы) ықпалы оған гильотинадан құтылуға көмектесті және ол 1794 жылдың шілдесінде Робеспьердің құлауынан кейін босатылды. Бостандыққа шыққаннан кейін Мари Луиза Луи Филипп Дюмонды (17 қараша 1765 – 11 маусым 1853) жаңа қорғаушысы ретінде тапты, ол Ұлттық конвенцияда Кальвадостың орташа депутаты және одан жиырма сегіз жас кіші болды. Олар 1795 жылдың 19 маусымында Сози-су-Этиольде үйленді, бірақ бұл одақ тез арада сәтсіздікке ұшырады және үш жылдан кейін 1798 жылдың 16 наурызында ажырасты. Ол қайтадан үйленбеді. 1795 жылы ол париждік сарайын сатты. 1798 жылдың 7 желтоқсанында ол Сози-су-Этиольдегі иелігін генерал Лекурбаға қайта сатты және өмірінің қалған бөлігін зейнеткерлікте өткізді. 1811 жылы оның тұңғыш шөбересі Луиза Антуанетта Зоэ Террейр (Мари Луизаның ұлы, граф де Бофраншеттің қызы болған Анна Паулин Виктория Лоре Пелет де Бофранше д'Аяттың қызы) дүниеге келді. Тағы бір шөбересі Луиза Тереза Меснар де Шуси (Альфред Меснардың қызы, граф де Шуси, Маргарита Виктория Ле Норман де Флагхактың ұлы) Эдмонд Шарль де Мартимпрейдің әйелі болды, француз сарбазы, ол қысқа уақытқа Алжирдің генерал-губернаторы болып қызмет етті, содан кейін Екінші француз империясы кезінде Франция сенаторы болды. Мари Луиза О'Мерфи 1814 жылдың 11 желтоқсанында 77 жасында Парижде, қызы Маргарита Ле Норманның үйінде қайтыс болды.

Soon, the new Dame d'Ayat became pregnant. Her first child, a daughter named Louise Charlotte Antoinette Françoise Pelet de Beaufranchet, was born on 30 October 1756. Thirteen months later, on 5 November 1757, Jacques Pelet de Beaufranchet was killed in action at the battle of Rossbach, and seventeen days later (22 November), Marie Louise gave birth to a second child, a son, Louis Charles Antoine Pelet de Beaufranchet, the later Comte de Beaufranchet and General under the Republic. Her daughter Louise Charlotte died on 6 February 1759, aged two. Thirteen days later, on 19 February at Riom, Marie Louise married her second husband, François Nicolas Le Normant, Comte de Flaghac and Receiver General of Finance in Riom (born 13 September 1725), a divorcee with three children. Her new husband being a distant cousin of Charles Guillaume Le Normant d'Étiolles and Charles François Paul Le Normant de Tournehem, through this marriage Marie Louise became related to Madame de Pompadour. In addition, and thanks to her closeness with Abbot Ferray, the former royal mistress was able to enter into the finance world and thanks to the traffic of influences, had access to the Ferme générale, which enabled her to expand her assets and fortune. From her second marriage, Marie Louise gave birth to a daughter, Marguerite Victoire Le Normant de Flaghac (5 January 1768 – 25 January 1830), who, according to one theory, could be another illegitimate daughter of Louis XV. In 1779, she bought a palace in Paris at the Rue du Faubourg Poissonière, built in 1773 in the neoclassical style by the architect Samson Nicolas Lenoir, known as the Hôtel Benoist de Sainte Paulle, which still stands today. In 1782 at Villennes sur Seine, she bought the Migneaux estate, where she had a house built. After the death of her second husband on 24 April 1783 (who left her a pension of 12,000 francs), she had to resell this property in 1785. On 22 September 1787, she bought from the Choiseuls, for the amount 220,000 livres, a lordship in Soisy sous Etiolles, in the immediate vicinity of Etiolles, the former residence of the Marquise de Pompadour. In the last years of the Ancien Régime, Marie Louise was very close to Claude Antoine de Valdec de Lessart, appointed Controller General of Finance, at the end of 1790, following Necker's dismissal. In 1791, he also became Minister of the Interior but was arrested on 10 March 1792 and massacred by sans culottes on 9 September 1792. Following the murder of Valdec de Lessart, Marie Louise then retired to Le Havre, and, unable to flee the country, returned to her castle in Soisy sous Etiolles, where she was arrested in February 1794. She was then incarcerated as a "suspect", under the name of O'Murphy, at Sainte Pélagie Prison and later at the English Benedictine convent in Paris, known as the Couvent des Anglaises. The influence of her son and that of her nephew General Louis Desaix (son of her sister in law Amable de Beaufranchet) enabled her to escape the guillotine, and she was released after the fall of Robespierre in July 1794. After her release, Marie Louise found a new protector in the person of Louis Philippe Dumont (17 November 1765 – 11 June 1853), a moderate MP for Calvados in the National Convention and twenty eight years younger than her. They married on 19 June 1795 at Soisy sous Etiolles; however, this union quickly failed, and after almost three years, they divorced on 16 March 1798. She never married again. In 1795, she sold her Parisian palace. On 7 December 1798, she resold her domain of Soisy sous Etiolles to General Lecourbe, and spent the rest of her life in retirement. In 1811 her first great grandchild was born, Louise Antoinette Zoé Terreyre (daughter of Anne Pauline Victoire Laure Pelet de Beaufranchet d'Ayat, who was the daughter of Marie Louise's son, the Comte de Beaufranchet). Another great grandchild, Louise Thérèse Mesnard de Chousy (daughter of Alfred Mesnard, comte de Chousy, son of Marguerite Victoire Le Normant de Flaghac), became the wife of Edmond Charles de Martimprey, a French soldier, who briefly served as Governor General of Algeria, and then became Senator of France during the Second French Empire. Marie Louise O'Murphy died in Paris on 11 December 1814 aged 77, at the home of her daughter, Marguerite Le Normant.