Кіріспе

Балық туысы

Төрткөзді балықтар – Anableps тұқымдасына жататын балықтар туысы. Олардың көздері басынан жоғары көтеріліп, екі бөлікке бөлінген, сондықтан олар су бетінің үстінен де, астынан да бір уақытта көре алады. Оптикалық-моторлық жауап немесе OMR сынағы, Anableps балықтарындағы көру қабілетінің ерекшеліктерін зерттеу үшін қалыпты және "көздері жабық" балықтарда (көздері шын мәнінде жабық, бірақ физикалық соқыр емес) қолданылды. Зерттеулер нәтижесінде Anableps балықтарында OMR бар екені және осы жауаптың күші тексерілетін көру өрісіне байланысты екені анықталды. Әуе ортасынан алынған визуалды стимулдар OMR-дің күшеюіне әкелді. Өз туыстарындай, бір жақты тірі туатын балықтар сияқты, төрткөзді балықтар да тек бір жағынан ғана жұптасады – оң "қолды" еркектер сол "қолды" ұрғашылармен, ал керісінше. Бұл балықтар тұщы және ащы суларда тіршілік етеді және тек сирек жағалау теңіздерінде кездеседі. Олар Мексиканың оңтүстігінен Гондурасқа дейін және Оңтүстік Американың солтүстігінде таралған.

Физикалық сипаттамалары

Төрт көзді балықтардың ең үлкен ұзындығы *A. microlepis* түрінде 32 см-ге дейін жетеді, бұл осы түрді Cyprinodontiformes отрядының ең ірісі етеді. Бұл балық су бетінде жүзгенде, бірден судың үстінен де, астынан да көруге мүмкіндік береді. Көздер арқалық және құрсақ жартыларына бөлінген, олар пигменттелген тіндер жолағымен ажыратылған. Әрбір көздің екі қарамақ және екі мүйіз қабығы бар, олар жарықты бір линзаға бағыттап, бөлек гемиретиналарға сындырып, бір оптикалық диск арқылы өңдейді. Көздің жоғарғы (арқалық) жартысы ауада көруге, ал төменгі (құрсақ) жартысы суда көруге бейімделген. Еркек балықтың аналыққа сперма жеткізу үшін пайдаланатын, сперма өзекшесімен байланысқан, ұзартылған және түтікшеге біріккен арнайы құрсақ қабыршалары бар.

Мінез-құлық

Төрт көзді балық уақытының көп бөлігін су бетінде өткізеді. Олардың рационы көбінесе су бетінде көптеп кездесетін құрлық жәндіктерінен құралады, алайда олар басқа омыртқасыздар, диатомдар және шағын балықтар сияқты басқа да тағамдарды жеуі мүмкін. Балықтар түрлеріне қарай әртүрлі топтасады. A. anableps көбінесе үйірде жиналады. A. anableps сонымен қатар ауаға ұшырағанда, әсіресе төмен су кезінде судан тыс өмір сүру қабілетімен де белгілі.