Румыниядағы SovRom кәсіпорындары: 1945-1956 ж. аралығындағы ортақ совет-румындық жобалары. Ресурстарды тонау, неміс жабдықтарының шамадан тыс бағалануы. Sovrompetrol туралы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1945–1956 жылдарғы Румыниядағы экономикалық кәсіпорын түрі.
1945–1956 type of economic enterprise in Romania
SovRoms (SovRom көпше түрі) – Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталуымен Румынияда коммунистік билік орнағаннан кейін құрылған, 1954–1956 жылдарға дейін (Румыния билігі таратып жібергенге дейін) болған экономикалық кәсіпорындар. Теория бойынша, SovRoms – екі мемлекеттің тең үлесімен құрылған, қайта құруға қажетті кіріс табуға бағытталған румындық-советтік бірлескен кәсіпорындар еді; алайда, олардың басты мақсаты – кеңес тарапына ресурстарды қамтамасыз ету болды және көбінесе Румынияның ресурстарын тозуға себепкер болды (1944 жылғы қару тоқтату туралы келісім мен Париж бейбіт шартында белгіленген 300 миллион АҚШ доллары көлеміндегі соғыс өтемақысынан басқа). КСРО-ның SovRoms құруға салған үлесі көбінесе Германиядан қалған техниканы Румынияға қайта сатумен байланысты болды, бұл техника жүйелі түрде жоғары бағамен сатылды.
The SovRoms (plural of SovRom) were economic enterprises established in Romania following the communist takeover at the end of World War II, in place until 1954–1956 (when they were dissolved by the Romanian authorities). In theory, SovRoms were joint Romanian Soviet ventures aimed at generating revenue for reconstruction, and were created on a half share basis in respect to the two states; however, they were mainly designed as a means to ensure resources for the Soviet side, and generally contributed to draining Romania's resources (in addition to the war reparations demanded by the armistice convention of 1944 and the Paris Peace Treaties, which had been set at 300 million United States dollars—see Romania during World War II). The Soviet contribution in creating the SovRoms lay mostly in reselling leftover German equipment to Romania, which was systematically overvalued.
Құрылысы, құрылымы және әсерлері
Румыния экономикалық оқшаулануға түскен кезде 1945 жылғы 8 мамырда Мәскеуде екі ел арасында ортақ кәсіпорындар құру туралы келісімге қол қойылды. Ең алғаш құрылған SovRom (1945 жылғы 17 шілдеде) – Sovrompetrol болды, оның мақсаты Прахова округінің аймақтарында мұнайды игеру және Плоештидегі мұнай өңдеу зауыттарын пайдалану еді. 1947 жылға қарай ол мұнай бұрғылаудың 37%-ын қамтамасыз етті, іс жүзінде уран кенін өндірумен айналысты. Олардың көпшілігі радиациялық уланудан қайтыс болғаннан кейін, олардың орнына не қазып жатқанын білмейтін жергілікті ауыл тұрғындары келді. Бұл SovRom басқаратын тағы бір нысан – 1950 жылдардың басында шамамен 10 000 адамды жұмыспен қамтыған Каряш-Северин округінің Чудановица уран кеніші болды. 1952-1960 жылдар аралығында Румыния Кеңес Одағына құпия түрде 17 288 тонна уран кенін жеткізді, ол кем дегенде жартылай Совет атом бомбасы жобасында пайдаланылды. Уран өндіру 1961 жылға дейін жалғасты. Барлық кен өңдеу үшін Румыниядан тысқары жерге, бастапқыда Эстониядағы Силламеге жіберілді; содан кейін уран концентраты тек Кеңес Одағында ғана қолданылды. Румынияның Кеңес Одағына жіберген тауарларының жалпы құны талап етілген соғыс өтемақысынан әлдеқайда асып түсті, ол 2 миллиард долларға бағаланды. Румыния экономикасына SovRom-дардың теріс әсерін ерекше жағдайлар да күшейтті: 1946 жылғы қатыгез құрғақшылық пен ашаршылықтың басталуы, леудің күрт құнсыздануымен бірге ақша реформасы арқылы күштеп тұрақтандыруға әкелді (1947).
An agreement between the two countries regarding the establishment of common enterprises was signed in Moscow on May 8, 1945, at a time when Romania found itself in economic isolation. The first SovRom to be created (on July 17, 1945), was Sovrompetrol, which had as its objective the exploitation of petroleum in Prahova County areas and the oil refineries in Ploiești. By 1947, it was responsible for 37% of oil drilling, was in fact engaged in the mining of uranium ore. Sovromcuarț started operating in 1950 at the Băița mine in Bihor County, with a workforce of 15,000 political prisoners. After most of them died of radiation poisoning, they were replaced by local villagers, who did not know what they were mining. Another facility operated by this SovRom was the Ciudanovița uranium mine in Caraș Severin County, which employed around 10,000 people in the early 1950s. In secrecy, Romania delivered 17,288 tons of uranium ore to the Soviet Union between 1952 and 1960, which was used, at least partly, in the Soviet atomic bomb project. Uranium mining continued until 1961. All ore was shipped outside Romania for processing, initially to Sillamäe in Estonia; the uranium concentrate was then used exclusively by the Soviet Union. The total value of goods passed by Romania to the Soviet Union surpassed by far the demanded war reparations, being estimated at 2 billion dollars. Special circumstances also enhanced the negative effects of SovRoms on Romanian economy: the severe drought and famine outbreaks of 1946, coupled with the severe devaluation of the leu — culminating in a forced stabilization through monetary reform (1947).
Аяқталуы
Румын жұмысшы партиясының кеңестік бақылаудан салыстырмалы түрде босағанын көрсететін SovRoms-тың аяқталуы, десталиндену процесімен бірге жүрді; оны Никита Хрущев бекітті және Мирон Константинеску (Жоспарлау кеңесінің төрағасы) іске асырды. SovRoms-ты тарату мәселесі бойынша талқылаулар 1953 жылдың наурыз айында басталды. Алғашқы қадам 1954 жылы жасалды (наурыз және қыркүйек айларындағы келісімдер арқылы): төлемдер 1975 жылы толыққанды аяқталды. Бұл мәселе бойынша жүргізілген келіссөздер сомасын 5,3 миллиард лейге дейін төмендетті, екі тарап та оны түзетілген нәтиже емес, SovRom қызметіндегі бұрынғы бұзушылықтарға байланысты жасалған ұступ ретінде қарастырды. Дегенмен, Румыния үкіметі Sovromcuarț-ты уран кенін өндіру және өңдеуді жалғастыратын, өнімнің барлығын Кеңес Одағына жеткізетін жаңа мемлекеттік компаниямен алмастыру туралы келісімге қол қойды. Бұл мұрагер компания 1961 жылы таратылды. Бұрын SovRom-ның тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз еткен бірінші хатшы Георге Георгиу Дей, бұл әрекетті румын халқының арасында өзінің беделін арттыру және Румыния ұлттандыруды аяқтағаннан кейін социализмнің марксистік талаптарының көп бөлігін орындағандығын көрсету үшін пайдаланды.
The SovRoms' end, evidence of the relative emancipation of the Romanian Workers' Party from Soviet control, ran parallel to the De Stalinization process; it was approved by Nikita Khrushchev and carried out by Miron Constantinescu (head of the Planning Board). Discussions aimed at winding down the SovRoms began in March 1953. The first measure was taken in 1954 (through accords signed in March and September): Payments were completed in 1975. discussions on the matter reduced the sum to a total of 5.3 billion lei, which was construed by the two sides not as a corrected result, but as a concession owing to past irregularities in SovRom activities. However, the Romanian government signed an agreement that would replace Sovromcuarț with a new state owned company which was to carry on the mining and processing of uranium ore, delivering its entire output to the Soviet Union. This successor company was itself dissolved in 1961. The gesture was used by First Secretary Gheorghe Gheorghiu Dej, who had previously ensured the SovRom's efficiency, as a means to gain popularity with Romanian citizens and, in parallel, to advertise the fact that Romania had developed the majority of Marxian requirements for Socialism after completing nationalization.