Кіріспе

Румынияның Бухарест қаласының орталық ауданы

Centrul Civic (Азаматтық орталық) – Румынияның Бухарест қаласының орталығында орналасқан аудан. 1980-ші жылдары диктатор Николае Чаушескудың жүйелеу жоспары аясында толығымен қайта құрылды. Бұл жоспарға Румыния қалаларында жаңа азаматтық орталықтар салу кірген. Бухарест Азаматтық орталығы коммунистік Румынияның жаңа саяси-әкімшілік орталығы болуы жоспарланған.

Тарих

Бухарест екінші дүниежүзілік соғыста одақтастардың бомбалауынан және 1977 жылғы 4 наурыздағы қатты жер сілкінісінен елеулі зақымдар көрді. Дегенмен, бұл оқиғалардың ешқайсысы да 1980-ші жылдардағы Чаушескудың «жайылту жоспарларынан» гөрі қаланың келбетін өзгертпеді. Осы жоспарлар аясында Бухаресттің тарихи орталығының кең аумағына, оның ішінде монастырлар, шіркеулер, синагогалар, аурухана және танымал арт-деко стильіндегі спорт стадионы (Stadionul Republicii) әсер етті. Бұған қоса, бір күндік хабарламамен 40 000 адам үйлерінен шығарылып, жаңа тұрғын үйлерге көшірілді, осылайша Centrul Civic және Республика үйіне (қазір Парламент сарайы деп аталады) жол ашылды. Бухаресттің ескі тарихи қаласын Centrul Civic салу үшін бұзуды бастамас бұрын, Бухарест (және елдің басқа қалалары мен кенттері) коммунистік қайта құрудан өтті, әсіресе 1970-ші жылдардағы жүйелендіру бағдарламасы бойынша. Бұл бағдарлама аясында ауылдар, қалалар мен кенттер толығымен немесе ішінара бұзылып, қайта жаратылды, оның мақсаты – стандартталған пәтерлер блогын (blocuri) салу үшін орын босату болды, бұл үдемелді индустриализация салдарынан қалаланудың артуына байланысты туындады. Алайда, Centrul Civic құрылысы және оны жүзеге асыру үшін қажетті бұзу жұмыстары басқа коммунистік қайта құру бағдарламаларымен салыстырғанда айтарлықтай ауқымды болды. 1980-ші жылдардағы бұзу кезінде тарихи қалада пайда болған кең, бос жатқан аймақтар сарказммен «Чаушима» (Чаушеску және Хиросима сөздерінің қосындысы) деп аталды. Румынияның жаңа Ұлттық кітапханасы сияқты жартылай дайын ғимараттардың бетон қаңқалары, тарихи ғимараттардың (оның ішінде қаланың тарихи еврей кварталының көп бөлігі) орнында ұзақ жылдар бойы тұрды. Бұрынғы «Чаушима» аймағының бір бөлігі – Мирча Вода бульвары мен Нерва Траян көшесі арасындағы шығыс бөлігі, онда 1989 жылы «Cântarea României» атты ансамбльге арналған Ұлттық шығармашылық және мәдениет орталығының құрылысы басталды. Бұл орталықта жеті зал болды, алғашқы алтысы 550-ден 2100 орынға дейін, ал жетіншісі Ұлттық операға арналған 3100 орынға дейін сыйымдылыққа ие болды. Centrul Civic-тің барлық жағынан ескі тарихи ғимараттар мен аудандар (әсіресе Липскани көшесі) қоршалған. Көптеген шіркеулер, мысалы, Михай Вода монастыры, бұзудың орнына көшірілді, ал жақын орналасқан Антим монастыры негізінен сақталған, бірақ оның бастапқы шығыс қанаты жоқ. Piața Unirii (Одақ алаңы) жанында Митрополит төбесі (Dealul Mitropoliei) орналасқан, онда Румыния Православ шіркеуінің Патриархының резиденциясы – Патриарх соборы мен сарайы бар.

Сипаттама

Centrul Civic – бұл мәрмәрлік фасады бар заманауи бетон ғимараттар кешені, бастапқыда Bulevardul Victoria Socialismului (Социализм жеңісі бульвары) деп аталған негізгі бульвардың ортасында орналасқан. 1989 жылғы Румыния революциясынан кейін Бульвардул Унири (Бірлік бульвары) деп қайта аталған ол, Париждің Елисей далаларынан үлгі алған, бірақ сәл кеңірек; ол шамамен шығыстан батысқа қарай созылып, батыс жағында Парламент сарайына әсем жол ашады. Сарайдағы үлкен балкон бульвардың барлық ұзындығын қарап тұрады. Centrul Civic периметріне кіретін басқа көшелер: Libertății (Тәуелсіздік) бульвары, Дечебал бульвары, Буребиста бульвары (аяқталмаған), Біріккен Ұлттар (Națiunile Unite) бульвары, Октавиан Гога бульвары, Мирча Водэ бульвары (ішінара), Нерва Траян көшесі (ішінара), Извор көшесі немесе 13 қыркүйек даңғылы (ішінара). Centrul Civic көптеген мемлекеттік кеңселер мен пәтерлерді қамтиды, соңғысы оның құрылысы үшін бұрын бұзылған тұрғын үйлердің санына шамалас. Пәтерлер бастапқыда Румынияның коммунистік элитасын орналастыру үшін арналған. Бірлік алаңында бульвар Дембовица өзенін екіге бөліп, осы жерде алаңның астына өткізілген. Архитектуралық біртектілігімен Centrul Civic социалистік реализм стиліндегі ескерткіш ретінде ерекшеленеді. Ғимараттардың бірінші қабаттарындағы коммерциялық кеңістіктердің тартымдылығы төмендігіне және аймақтағы жаяу жүргіншілердің аздығына байланысты, Бухаресттің орталық бөлігін құрайтын көптеген кішкентай дүкендер мен мейрамханалар Centrul Civic-тен солтүстікке қарай орналасқан Бухарест Ескі қаласында шоғырланған.