Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венгриялық ұлттық-социалистік партиясы (Мадьяр Немецетти Шосциалиста Парт) – Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Венгриядағы бірнеше ұсақ нацистік партиялар қолданған саяси атау.
The Hungarian National Socialist Party (Magyar Nemzeti Szocialista Párt) was a political epithet adopted by a number of minor Nazi parties in Hungary before the Second World War.
Алғашқы нацистік топтар
Нацизмнің алғашқы пайда болуынан бастап Үшінші рейхтің құлауына дейін Венгрия саясатына терең әсер етті, және осының салдарынан соғыстар аралық кезеңде елде бірнеше "көшірме қозғалыстар" құрылды. Алғашқы ХНСП 1920 жылдары ұйымдастырылды, бірақ ешқандай ықпалға ие болмады. Дегенмен, партияның бұл нұсқасы 1930 жылдарға дейін жалғасты. Екінші топты 1931 жылы Золтан Бёсёрмень құрды. Қозғалыс жақын арада партия таңбасы болғандықтан "Орақ-крест" деп аталды. Орақ-крест салыстырмалы түрде шағын болды, бірақ ол Венгриядағы шаруалар үшін жер және әлеуметтік реформаны тікелей талап еткен алғашқы фашистік қозғалыс болды. Кейіннен, Жебелі крест партиясы сияқты көптеген фашистік қозғалыстар осы үлгіні қабылдап, ауылдық жерлерде қолдау тапты. Венгрияның Ұлттық-социалистік шаруалар мен жұмысшылар партиясы (ХНСШЖП) 1933 жылы Золтан Мешко басшылығымен Шағын шаруалар партиясынан бөлініп шыққан топ ретінде құрылды. Бұл партия, ең алдымен, жерсіз шаруаларға үндеді. Көп ұзамай ол бастапқы ХНСП-ні сіңіріп алды, ал оның жақтастары ерекше формалары үшін "Жасыл жейделер" деп белгілі болды. Олар Жебелі кресті де өздерінің символы ретінде қабылдады. Бұл топ свастиканы өздерінің таңбасы және Ұлттық-социалистік бағдарламаны саяси құжаты ретінде қабылдады, тіпті Германиядағыдан әлдеқайда кішкентай масштабта болса да, өздерінің SA және SS ұйымдастыруға тырысты. Бұл екі топ та өздерінің шабыт көзі ретінде тікелей нацистік Германияға жүгінді және нацистік партияны мүмкіндігінше көшірді. Екеуі де құрылғаннан кейін көп ұзамай үкімет тарапынан тыйым салынды, бірақ олар жасырын түрде қызметін жалғастырды. Бұл идеяға, әсіресе, егін жинау кезінде ірі меншіктерде уақытша жұмыс істейтін кедей маусымдық жұмысшылар қолдау көрсетті. 100-ден астам адам қамауға алынғанда, олардың барлығы Бёсёрмень жариялаған "Идея" үшін өлдіруге дайын екенін мәлімдеді. Әскери құрылымды дамыта отырып, Орақ-крест көтеріліс жолын таңдады және 1936 жылдың 1 мамырында бүлікке көтерілді. Топтың бірнеше мың жақтасы Будапештке шеруге аттанды, олардың сөздері бойынша астана "күнәлі" деп айыпталды. Алайда, әлі де шағын және нашар жабдықталған топ әскерге тең келмеді және олар тез арада басып тасталды. Нәтижесінде, топқа тыйым салынды және үкімет тарапынан қысымға ұшырады, ал Бёсёрмень Германияға эмиграцияға кетті.
From its early origins up to the eventual fall of the Third Reich Nazism had a profound impact on Hungarian politics and as a consequence several "clone movements" were established in the country during the interbellum period. The initial HNSP was organised in the 1920s, but did not gain any influence. Nevertheless, this incarnation of the party carried on into the 1930s. A second group, the National Socialist Party of Work, was founded by Zoltán Böszörmény in 1931. The movement soon became known as the Scythe Cross due to its party emblem. The Scythe Cross was fairly small, but it was the first fascist movement in Hungary to directly call for land and social reform for peasants. Many fascist movements afterward, including the Arrow Cross Party, followed this example and gained rural support. The Hungarian National Socialist Agricultural Labourers' and Workers' Party (HNSALWP) was formed in 1933 as a splinter group from the Smallholders Party under Zoltán Meskó. This party appealed specifically to landless peasants. It soon absorbed the original HNSP and its followers became known as the Greenshirts for their distinctive uniforms. They also adopted the Arrow Cross as their symbol.). This group adopted the swastika as its emblem and the National Socialist Program as its policy document and even attempted to organise their own SA and SS, though on a much smaller scale than in Germany. Both of these groups looked directly to Nazi Germany for their inspiration and copied the Nazi Party as much as they could. Both were also banned soon after their formation by the government, although they continued underground. Support was particularly strong amongst the poor seasonal workers who picked up casual labour on the large estates at harvest time, and when over 100 were arrested they all declared themselves willing to die for the 'Idea' espoused by Böszörmény. Developing a militia structure, the Scythe Cross opted for insurgency and launched a rebellion of sorts on May Day 1936. A few thousand supporters of the group mobilised with the stated intention of marching on Budapest, with the capital denounced in their rhetoric as "sinful". However the still fairly small and poorly equipped group was no match for the army and it was quickly put down. As a result, the group was banned and suppressed by the government and Böszörmény went into exile in Germany.
Саласи билігі тұсындағы бірлік
Осы кезеңде Френц Саласи өзінің Ұлттық Ерік партиясының (кейіннен Жебелі Крест партиясы) ықпалды көшбасшысы болып көзге түсті. Бұл топ тез арада біріктіру орталығына айналып, 1937 жылы Балогтың тобын қабылдады, содан кейін сол жылы өзінің тобына HNSP атауын берді. Көп ұзамай Саласи, нацизмге қызығушылық танытса да аристократиямен байланысы бар Фестетицтің өзінен басқа, барлық маңызды кадрларды бір тудың астына біріктірді.
While this was going on Ferenc Szálasi had emerged as a strong leader of his own Party of National Will (later the Arrow Cross Party). This group soon became the focus for unity, absorbing first Balogh's group in 1937 before adopting the HNSP moniker for his own group that same year. Before long Szálasi had brought all the main talent bar Festetics, who was closer to the aristocracy despite his flirtation with Nazism, under his umbrella.
Соғыс уақытындағы тәжірибе
Соғыс басталған кезде жебелі айқышқа тыйым салынды, соның салдарынан Саласиге бірлік сақтау қиын болды. Палффи Ласло Бакымен бірігіп, дерлік бірден ХНСП-ны қайта құрды, және 1940 жылға қарай бұл топтың 15 депутаты болды, ол қайтадан Саласи тобымен бірікті. Алайда, бұл бірігу ұзаққа созылмады, өйткені 1941 жылы олар 44 депутаты бар Венгрия Жаңарту Ұлттық-социалистік партиясын (ВЖҰСП) құрды. Германия қаржылаған «Magyarság» газетінің қолдауымен партия көп ілгерілемеді, бірақ неміс басқыншылығынан кейін жалғастыруға рұқсат етілген санаулы партиялардың бірі болды және Саласи үкіметінде маловаты рөл атқарды. ВЖҰСП 1944 жылы ресми түрде Жебелі айқышқа біріктірілді, бірақ жеке ұйымдар соғыс аяқталғанға дейін көбінесе өз қызметін жалғастырды. Венгрия Ұлттық-социалистік партиясы аталымын таласқан ешбір ұйым Екінші дүниежүзілік соғыстан аман қалмады.
The Arrow Cross was banned when war broke out and as a result Szálasi found unity difficult to maintain. Pálffy joined with László Baky to relaunch the HNSP almost immediately and this group had 15 deputies by 1940 when it once again merged into Szálasi's group. This merger was not to last however as in 1941 they broke away to form Hungarian Renewal National Socialist Party (HRNSP), which had as many as 44 deputies. Supported by the German funded newspaper Magyarság, the party made little headway, although it was one of the few allowed to continue after the German invasion and played a minor role in the government of Szálasi. The HRNSP was officially merged into the Arrow Cross in 1944, although separate organisations largely continued to function until the end of the war. None of the various claimants to the title of Hungarian National Socialist Party survived the Second World War.
Ұлттық жиналыс
Сайлау Дауыстар Орындықтар Ранг Үкіметтің ұлттық тізім жетекшісі # % ±п.т. # +/− 1926 1,118 0,1% 0,1 11-ші 1935 57,544 3,9% 3,9 5-ші 1939 10,872 0,7% 14-ші
Election Votes Seats Rank Government Leader of thenational list # % ±pp # +/− 1926 1,118 0.1% 0.1 11th 1935 57,544 3.9% 3.9 5th 1939 10,872 0.7% 14th