Кіріспе

Николас Эконому (11 тамыз 1953 – 29 желтоқсан 1993) – Кипрдің Никосия қаласында туған кипрлік композитор, пианист және дирижер. Эконому 16 жасында 1969 жылғы Чайковский конкурсында халықаралық деңгейде танымал болды. Мәскеудегі Чайковский консерваториясында оқығаннан кейін ол Дюссельдорф арқылы Мюнхенге көшіп кетті. Ол Мюнхенді негіз етіп алып, концерттік пианист, композитор, аранжировщик, дирижер және музыкалық фестивальдар ұйымдастырушысы ретінде Еуропа бойынша өзінің есімін жариялады. 1993 жылдың желтоқсан айында Эконому Кипрде болған автокөлік апаты салдарынан қаза тапты.

Талант ерте пайда болған

Николя Эконому отбасының тұңғышы болды. Классикалық музыканы сүйетін ата-анасы оны мансап емес, шығармашылықпен айналысу үшін музыкаға баулуға шешім қабылдады. Бес жасында фортепиано сабақтарын бастады, көп ұзамай фортепианода импровизация жасап, қысқа музыкалық шығармалар жазуға кірісті. Кипрлік белгілі композитор, дирижер, музыкатанушы және отбасының досы Солон Михайлидис Эконому жетіге толмағанда алғаш рет оның ойнағанын естіп: «Бұл бала ата-анасына, Кипрге және әлемге сый» деді. Оның кеңесімен Экономудың музыкалық білімін Джордж Арванитакис жүргізді. Экономудың өміріндегі шешуші кезең он жасында келді. Ол музыканы мансап етпеу немесе оны таңдау керек еді. Экономудың жетістіктерін қадағалап отырған Солон Михайлидис оның музыкалық білімін Кипрден тыс, мүмкіндіктер көп болатын жерде жалғастыруды ұсынды. 1964 жылдың қыркүйегінде сынақтан өткеннен кейін, ол Мәскеудегі Чайковский консерваториясының арнайы музыка мектебіне қабылданды – консерваторияға дайындау мектебі. Сол жылдың желтоқсан айында Афинада он жеті жасқа дейінгі жас музыканттар арасындағы «Кети Папаиоанну» жалқыгрек конкурсында жеңіске жетті. Келесі жылы, он екі жасында Мәскеуде музыкалық оқуын бастады. Үш жылдық оқудан кейін фортепианодан сабақ берген мұғалімі оған халықаралық музыкалық байқау – Чайковский байқауына қатысуды ұсынды. Бір жылдық дайындықтан соң, он алты жасында ол байқауға қатысып, баспасөз, радио және теледидардан жағымды пікірлер алды. Бір жыл өткен соң Чайковский консерваториясына оқуға түсті. 1972 жылы Мәскеуден Дюссельдорфқа көшіп, содан кейін Германияның Мюнхен қаласына қоныстанды, онда Мюнхендегі Музыка және сахна өнері университетінде Людвиг Хоффманнан фортепиано және Вильгельм Киллмайерден композиция пәнін оқыды.

Пианист

Орындаушы ретінде ол Еуропа, АҚШ және Канада, сондай-ақ КСРО, Жапония, Исландия және Израильде өнер көрсетті. Ол жеке, оркестрлермен және Марта Аргерич, Родион Щедрин, Свиатослав Рихтер, Мишель Берофф, Чик Кореа және басқа да танымал орындаушылармен, композиторлармен бірге өнер көрсетті. Марта Аргерич пен Чик Кореамен бірге концертте ойнағаннан бөлек, ол олармен бірге жазулар жасады. Чик Кореамен бірге шыққан "On Two Pianos" атты жазу 1981/82 жылдары Германияда өткен концерттер сериясының нәтижесі болды, онда екі музыкант өзінің әр стильінде импровизация жасау арқылы бір-бірімен өзара әрекеттесті. Ол тағы екі жеке альбом шығарды. Николя Эконому қоры постхумалды түрде "L'Art de Nicolas Economou" атты серия бойынша жеті CD шығарды, олар Эконому қалдырған көп сағаттық жазбаларды жинақтады.

Композитор

Эконому Владислав Золотарев пен Вильгельм Киллмайерден композицияны оқыды. Ол фортепиано, шағын ансамбльдер, симфониялық музыка және киноға музыка жазды. Оның көптеген шығармаларында Кипр мен Жерорта теңізінің тақырыптары мен ырғақтары кездеседі. Оның кейбір шығармалары: «Балалар этюдтері», Чик Кореаға арналған «Чикке соната» (фортепианоға), «Кипр суреті» және сегіз музыканттан тұратын ансамбльге арналған «Кипр билері». Ол «Роза Люксембург» және Маргарете фон Троттаның «Қорғасын уақыты» фильмдерінің ішінде барлығы он екі фильміне саундтрек жазды. Эконому Чайковскийдің «Жұмсақшы» сюитасын (алғашқыда оркестр үшін жазылған) екі фортепианоға аранжировкалады, оны өзінің қызы мен Марта Аргеричтің қызына арнады. Сондай-ақ Эконому Вивальдидің «Төрт маусым» шығармасын төрт фортепианоға аранжировкалады.

Жетекші және ұйымдастырушы

1978 жылы Мюнхен қаласымен бірлесіп Эконому Мюнхенде "Кипр апталығын" ұйымдастырды, онда Кипрден келген суретшілер – актерлер, музыканттар, кескіншілер, мүсіншілер және қадірлі көлеңке театры шебері Пафиос қатысты. Ол Мюнхенде "Солистен ансамблін" құрды, оның құрамында өзінің және басқа композиторлардың шығармаларын орындады. Сонымен қатар, ол танымал Münchner Klaviersommer (Мюнхен фортепиано жазы) фестивалінің негізін қалаушылардың бірі болды. 1992 жылдың ақпан айында Венецияда "Pianisti non Solo" деген атпен Еуропа бойынша өткізбек болған фортепиано фестивальдерінің біріншісін ұйымдастырды. Дирижер ретінде ол Мәскеу камералық оркестрін, Бавария симфониялық оркестрін, Германия жастар оркестрін және Венецияның Ла Фенице опера оркестріне жетекшілік етті.

Марапаттаулар мен марапаттар

Оның мәдениет пен өнерге жалпы қосқан үлесі мен еңбегін мойындау үшін Эконому бірнеше рет түрлі ұйымдар тарапынан құрметке бөленді. 1979 жылы Мюнхен қаласы оны классикалық және заманауи музыканың композиторы және орындаушысы ретінде өнерге қосқан үлесі үшін "Жылдың үздік орындаушысы" сыйлығымен марапаттады. 1983 жылы Бавария телеарнасы Эконому туралы бір сағаттан астам уақытты қамтитын телепортрет жасады, онда оның шығармашылық өмірінің барлық жақтары көрсетілген. "Крайслериана" деп аталған фильм (Шуманның фортепианоға арналған туындысымен аталған), режиссері Клаус Восвинкель болды. 1988 жылдан бері Мюнхен қаласының Принцрегент театрында оның атымен аталған орындық, басқа белгілі суретшілердің орындықтарымен қатар орналасқан. Кипрде ол 1991 жылы "Тефкрос Антиас және Теодосис Пьеридес" сыйлығымен құрметтелді. Музыкаға қосқан ерекше үлесі үшін 1992 жылы ол Еуропаның көрнекті қоғамдарының бірі – Academia Scientiarum et Artium Europaea (Еуропа ғылымдар және өнер академиясы) қатарына қабылданды, оның мүшелері арасында Нобель сыйлығының лауреаттары, саясаткерлер, суретшілер, дін қызметкерлері және басқа да тұлғалар бар.

25 жылдығына арналған мемориалдық концерт

2018 жылдың қазан айында Мюнхендегі Принцрегент театрында оның қайтыс болғанына 25 жыл толуына арналған еске алу концерті өтті. Концертте Марта Аргерич, Родион Щедрин, Герхард Оппиц, Пол Гульда (de) және Семели Эконому, сондай-ақ Санта Семели және монахтар өнер көрсетті.

Кейіпкер

Экономудың көптеген танымал достары болды, тек музыканттар ғана емес, сонымен қатар түрлі интеллектуалдық саладан келген адамдар да болды. Олардың арасында марқұм философ және драматург Фридрих Дюренмат еді, онымен оның ерекше байланысы болды. Басқаларының ішінде Артур Миллер және оның отбасы, Родион Щедрин және аңыз Майя Плисецкая, Максимилиан және Мария Шелл, Волкер Шлондорф және Маргарете фон Тротта бар. Грецияда ол марқұм Солон Михайлидис, Вангелис, Танос Микроуцикос, Дионисис Саввопулос және Манос Хаджидакиспен жақын қарым-қатынаста болды.

Жеке өмір

Николас Эконому – грек-американдық Марица Циригосқа тұрмысқа шығып, одан Семели Экономуды әке болған. 1988 жылдан қайтыс болғанға дейін оның өмірімен бірге болған адам – өнерді қолдаушы және қайырымдылық жасаушы Мая Хоффман.