Кіріспе
Елік, мунтжак, елік, бұғы және бұғы тұқымдасына жататын сүтқоректілер түрлері. Пампас елігі (Ozotoceros bezoarticus) – Оңтүстік Американың жазық далаларында, төменгі биіктікте тіршілік ететін еліктердің бір түрі. Оны португал тілінде veado campeiro, ал испан тілінде venado немесе gama деп атайды. Бұл Ozotoceros туысының жалғыз өкілі. Олардың мекендейтін жерлері – сулы алқаптар мен төбелер, көбінесе қыста құрғақшылық болатын және елік тұрғанда жабатын биік шөптер. Олардың көп бөлігі Пантанал батпақтарында, сондай-ақ жыл сайын су тасқыны болатын басқа да аймақтарда қорғау шаралары жүргізіліп жатыр. Адамның әрекеті бастапқы ландшафттың көп бөлігін өзгертіп жіберді. Табиғатта олар 12 жылға дейін өмір сүреді, ал тұтқында ұзаққа созылуы мүмкін, бірақ аң аулау және мекендеу ортасының жойылуы олардың санына қауіп төндіреді. Көптеген адамдар осының салдарынан алаңдайды, себебі еліктердің саны сау болса, жазық дала да сау болады, ал сау жазық дала көптеген түрлерге мекен етеді, олардың кейбіреулері де қауіп төмендеуде. Солтүстік Американың көптеген құстары оңтүстікке көшіп келеді, ал Пампас еліктерінің мекені жойылса, олардың да саны азаяды деп қорқады. Жалпы саны шамамен 80 000 Пампас елігін құрайды, олардың көп бөлігі Бразилияда қоныстанған.
The Pampas deer (Ozotoceros bezoarticus) is a species of deer that live in the grasslands of South America at low elevations. They are known as veado campeiro in Portuguese and as venado or gama in Spanish. It is the only species in the genus Ozotoceros. Their habitat includes water and hills, often with winter drought, and grass that is high enough to cover a standing deer. Many of them live on the Pantanal wetlands, where there are ongoing conservation efforts, and other areas of annual flooding cycles. Human activity has changed much of the original landscape. They are known to live up to 12 years in the wild, longer if captive, but are threatened due to over hunting and habitat loss. Many people are concerned over this loss, because a healthy deer population means a healthy grassland, and a healthy grassland is home to many species, some also threatened. Many North American birds migrate south to these areas, and if the Pampas deer habitat is lost, they are afraid these bird species will also decline. There are approximately 80,000 Pampas deer total, with the majority of them living in Brazil.
Таксономия және эволюция
Қазба деректері Жаңа әлемнің бұғыларының Панама мойынының қалыптасуынан кейін, шамамен 2,5 миллион жыл бұрын, Солтүстік Америкадан Оңтүстік Америкаға Ұлы Америка алмасуының бөлігі ретінде келгенін көрсетеді. Олар тез арада түрлі түрлерге эволюциялады, бүгінде олардың саны азайып, тек бірнеше түрі ғана сақталған. Ірі континенттік мұздықтардың және мұздықтар болмаған аймақтардағы топырақтың жоғары қышқылдығының салдарынан қазба қалдықтарының көп бөлігі жойылған, сондықтан осы ерте Жаңа әлем бұғыларының сыртқы түріне қатысты ешқандай мәлімет жоқ. Қазба деректері нақты айырмашылықтармен басталады және қазіргі түріне ұқсас. Пампас бұғылары жазықтарда өмір сүруге бейімделген; олардың тікелей ата-бабалары алғаш рет плейстоцен дәуірінде пайда болған. Бұғылардың дамуы барысында жыртқыштарды жою болмаған болуы мүмкін, себебі олар қорқып, аяқтарымен жерге соққы береді, ерекше дауыс шығарып, сыбызғылайды және иіс бөледі.
O. b. arerunguaensis northwestern Uruguay
O. b. celer southern Argentina
O. b. leucogaster southwestern Brazil, southeastern Bolivia, Paraguay, and northern Argentina
O. b. uruguayensis eastern Uruguay
Pampas deer are among the most genetically polymorphic mammals. Their current high nucleotide diversity shows that they had very large numbers in the recent past. Their tails are short and bushy, 10 cm to 15 cm long, and when they run, they lift their tail to reveal a white patch, just like white tailed deer. Males have a strong smell secreted from glands in their back hooves that can be detected up to 1.5 km away.
O. b. bezoarticus – шығыс және орталық Бразилия, Амазонка өзенінің оңтүстігінен Уругвайға дейін.
O. b. arerunguaensis – солтүстік-батыс Уругвай.
O. b. celer – оңтүстік Аргентина.
O. b. leucogaster – оңтүстік-батыс Бразилия, оңтүстік-шығыс Боливия, Парагвай және солтүстік Аргентина.
O. b. uruguayensis – шығыс Уругвай.
O. b. arerunguaensis northwestern Uruguay
O. b. celer southern Argentina
O. b. leucogaster southwestern Brazil, southeastern Bolivia, Paraguay, and northern Argentina
O. b. uruguayensis eastern Uruguay
Pampas deer are among the most genetically polymorphic mammals. Their current high nucleotide diversity shows that they had very large numbers in the recent past. Their tails are short and bushy, 10 cm to 15 cm long, and when they run, they lift their tail to reveal a white patch, just like white tailed deer. Males have a strong smell secreted from glands in their back hooves that can be detected up to 1.5 km away.
Пампас бұғылары – генетикалық тұрғыдан ең көп түрленген сүтқоректілердің бірі. Олардың қазіргі жоғары нуклеотидтік әртүрлілігі олардың жақын арада көп санда болғанын көрсетеді. Олардың құйрықтары қысқа және бұталы, ұзындығы 10-15 см аралығында, ал жүгірген кезде олар құйрықтарын көтеріп, ақ дақты көрсетеді, бұл аққұйрықты бұғыларға тән. Еркек бұғылардың артқы аяқтарындағы бездерінен шығатын күшті иіс 1,5 км қашықтықтан да сезіледі.
O. b. arerunguaensis northwestern Uruguay
O. b. celer southern Argentina
O. b. leucogaster southwestern Brazil, southeastern Bolivia, Paraguay, and northern Argentina
O. b. uruguayensis eastern Uruguay
Pampas deer are among the most genetically polymorphic mammals. Their current high nucleotide diversity shows that they had very large numbers in the recent past. Their tails are short and bushy, 10 cm to 15 cm long, and when they run, they lift their tail to reveal a white patch, just like white tailed deer. Males have a strong smell secreted from glands in their back hooves that can be detected up to 1.5 km away.
Биология және мінез-құлық
Аргентинада көбейту маусымы желтоқсаннан ақпанға дейін. Уругвайда көбейту маусымы ақпаннан сәуірге дейін. Ұсыну мінез-құлқы бағынышты, мысалы, төмен созылу, қысылу және бас бұру. Еркек төмен созылып ұсынуды бастайды. Ол жұмсақ гуылдау дыбысын шығарады. Ол аналыққа жақындап, тілімен иіскеп, көзін бұрады. Ол оның жанында қалады және ұзақ уақыт бойы оның іздерін иіскеп, артынан жүреді. Кейде аналық жерге жатып ұсынуға жауап береді. Қарсы зерттеулер көрсеткендей, пампас елігі ірі қара мал мекендейтін жерлерден қашып жүреді, ал ірі қара мал болмағанда олардың қоныстану аумағы әлдеқайда кеңейеді.
Адамдармен және мәдениетпен қарым-қатынас
Пампас бұғылары миллиондаған данаға ауланды. 1860-1870 жылдар аралығында Буэнос-Айрес портының ғана құжаттары екі миллион пампас бұғысының терісі Еуропаға жіберілгенін көрсетеді. Көп жылдар өткен соң, пампас далалары арқылы жолдар салынғанда, көлік құралдары браконьерлерге бұғыларға жеңілірек жетуге мүмкіндік берді. Олар сондай-ақ тамақ, емдік мақсаттар және ойын-сауық үшін де өлтірілді. 2003 жылғы мәліметтер бойынша, Аргентина мен Уругвайда олардың саны 2000-нан аз. Аргентина мен Уругвай екеуі де пампас бұғысын "табиғи ескерткіш" деп жариялады, бірақ аң аулау тоқталған жоқ, бірақ қазір бұрынғыдан гөрі сирек кездеседі. Пампас бұғысының қырылуы Солтүстік Америка бизонының қырылуымен салыстырылады. Бұған қоса, Уругвай мен Аргентинаның жергілікті халқының өмірінде бизон атқарған рөл де ұқсас – олар тамақ, тері және дәрі-дәрмек үшін пайдаланылған. Жергілікті тұрғындар бастапқыда пампас бұғысының терісін сату үшін аулауға қатысты, бірақ сол елдердің жергілікті халқы еуропалық қоныс аударушылармен жеңілгенге дейін бұғылардың саны берік болды. Қоныс аударушылар ауыл шаруашылығын кеңейтті, аң аулауды бақылаусыз қалдырды және жаңа үй жануарлары мен жабайы жануарларды әкелді, бұл бұғылар үшін жаңа ауруларға әкеп соқты. Кейбір жер иелері өздерінің жерлерінің бір бөлігін бұғыларға арналған қорық ретінде бөліп, қойлардың орнына сиыр ұстайды. Қойлар жерде көбірек жайылып, бұғыларға үлкен қауіп төндіреді. Сиыр ұстауды таңдаған жер иелері бұл істі қоғамға қызмет ету ретінде жасайды, өйткені қой өсіруге қарағанда сиыр өсіруден көбірек пайда табуға болады. Табиғатты қорғаушылар осы тенденцияны қолдайды, құрғақшылық кезінде сиыр мен бұғы бар шаруашылықтарда сиыр мен қой бар шаруашылықтарға қарағанда көбірек жеуге жарамды өсімдіктер бар екенін көрсететін зерттеулермен бөліседі.