Кіріспе
Телекоммуникация тарихы Африка, Азия және Америкада дымқылдар мен барабандарды пайдаланудан бастау алды. 1790 жылдары Еуропада алғашқы бекітілген семафор жүйелері пайда болды. Дегенмен, электрлік телекоммуникация жүйелері 1830 жылдары ғана қолданысқа енді. Осы мақалада телекоммуникация тарихы және қазіргі телекоммуникация жүйелерін құруға үлес қосқан тұлғалар туралы толық мәлімет берілген. Телекоммуникация тарихы – коммуникация тарихының маңызды бір бөлігі.
The history of telecommunication began with the use of smoke signals and drums in Africa, Asia, and the Americas. In the 1790s, the first fixed semaphore systems emerged in Europe. However, it was not until the 1830s that electrical telecommunication systems started to appear. This article details the history of telecommunication and the individuals who helped make telecommunication systems what they are today. The history of telecommunication is an important part of the larger history of communication.
Ежелгі жүйелер мен оптикалық телеграф
Алғашқы телекоммуникацияларға түтін сигналдары мен барабандар жатты. Африканың жергілікті тұрғындары сөйлейтін барабандарды, ал Солтүстік Америка мен Қытайда түтін сигналдарын пайдаланды. Бұл жүйелер көбінесе әскери лагердің орналасқандығын хабарлаудан гөрі артық мақсаттарда қолданылды. Раввиндік иудаизмде бас діни қызметкерге қайтып бара жатқанда, "Азазелге" арналған ешкіні шатқа сүртіп тастағанын білдіру үшін жапсырмалар немесе тулар қолданылды. Көгершін почтасы да тарих бойы әртүрлі мәдениеттерде пайдаланылған. Оның парсылық тамырлары бар, кейіннен римдіктер оны әскери істерде қолданды. Гректердің гидравликалық семафор жүйелері б.з.д. 4 ғасырда пайда болған. Сумен толтырылған ыдыстар мен визуалды сигналдармен жұмыс істейтін гидравликалық семафорлар оптикалық телеграфтар ретінде жұмыс істеді. Дегенмен, олар тек алдын ала белгіленген шектеулі хабарламаларды ғана жіберуге қабілетті болды және басқа оптикалық телеграфтар сияқты, жақсы көріну жағдайында ғана қолданылуы мүмкін еді. Орта ғасырларда төбелерде тізбектелген маяктар сигналды жеткізу үшін кеңінен қолданылды. Маяк тізбектерінің бір кемшілігі – олар тек бір бит ақпаратты ғана жеткізе алатын, сондықтан "дұшпан көрінді" сияқты хабардың мағынасы алдын ала келісілуі керек еді. Олардың танымал қолданылуының бір мысалы – Испан армадасы кезінде, Плимуттен Лондонаға испандық әскери кемелердің келгенін хабарлайтын маяк тізбегі арқылы сигнал жіберілді. 1774 жылы швейцариялық физик Жорж Лесаж 24 өткізгіш сымнан тұратын, бірнеше метрлік, жібек жіптен ілінген 24 эльдер шарларына жалғастырылған электростатикалық телеграф құрастырды (әр сым бір әріпке сәйкес келеді). Электростатикалық генератор арқылы сымды электрлендіру нәтижесінде сәйкес эльдер шарлары бұрылып, желінің соңында орналасқан операторға әріпті көрсетеді. Таңдалған әріптердің тізбегі хабардың жазылуына және берілуіне әкеледі. Француз инженері Клод Шапп 1790 жылы әртүрлі белгілерді көрсететін "сағаттардың" жұптарын пайдаланып, визуалды телеграфия бойынша жұмыс істеді. Бұл жүйе ұзақ қашықтықта тиімді болмады, сондықтан Шапп өзінің моделін екі жиынтық біріктірілген ағаш сәулелерді пайдалану үшін қайта қарады. Операторлар сымдар мен бұрандалардың көмегімен сәулелерді жылжытты. Ол өзінің алғашқы телеграф желісін Лилль мен Париж арасында, содан кейін Страсбургтен Парижге дейін салды. 1794 жылы швед инженері Абрахам Эделькранц Стокгольмнен Дротнингхольмға дейін мүлдем басқа жүйе салды. Шапптың жүйесі ағаш сәулелерді айналдыратын шкивтерге негіделген болса, Эделькранцтің жүйесі тек жалюзилерге сүйенді, сондықтан ол жылдамырақ болды. Алайда, семафор байланыс жүйесі ретінде білікті операторлардың және көбінесе оннан отыз шақырымға дейінгі аралықта орналасқан қымбат мұнаралардың қажеттілігінен зардап шекті. Нәтижесінде, соңғы коммерциялық желі 1880 жылы тоқтатылды.
Электрлік телеграф
Электрмен байланыс жасау бойынша тәжірибелер, бастапқыда сәтсіз болған, шамамен 1726 жылы басталды. Лаплас, Ампер және Гаусс сияқты ғалымдар осы жұмыстарға қатысты. Электрлік телеграфтың алғашқы тәжірибесі 1809 жылы неміс дәрігері, анатомы және өнертапқышы Самуэль Томас фон Зөммеринг жасаған «электрохимиялық» телеграф болды, ол 1804 жылы испан ғалымы және полиматы Франсиско Салва Кампильоның бұрынғы, аз сенімді дизайнына негізделген. Жүйенің басты кемшілігі – оның жоғары құны болды, себебі ол көп сымды схемаларды жасау және орнатуды қажет етті, ал кейінірек жасалған телеграфтарда бір сым (жерге қайтып оралумен) қолданылды. Алғашқы жұмыс істейтін телеграфты 1816 жылы Фрэнсис Рональдс құрды және ол статикалық электр қуатын пайдаланды. Чарльз Уитстон мен Уильям Фотэргилл Кук бес инелі, алты сымдық жүйені патенттеді, ол 1838 жылы коммерциялық қолданысқа енгізілді. Ол хабарларды көрсету үшін инелердің қозғалысын пайдаланды және 1839 жылғы 9 сәуірде Ұлы Батыс темір жолының жиырма бір шақырымы бойынша жұмыс істей бастады. Уитстон мен Кук өздерінің құрылғысын жаңа құрылғы ретінде емес, «электромагниттік телеграфтың жетілдірілген нұсқасы» ретінде қарастырды. Атлант мұхитының арғы жағында Сэмюэл Морз 1837 жылғы 2 қыркүйекте көрсеткен электрлік телеграфтың нұсқасын жасады. Альфред Вейл осы демонстрацияны көрді және Морзеге қосылып, хабарларды қағаз таспаға жазуға арналған тіркеу құрылғысын – регистрді жасады. Бұл 1838 жылғы 6 қаңтарда үш миль (бес шақырым) қашықтықта және 1844 жылғы 24 мамырда Вашингтон мен Балтимор арасында қырық миль (алпыс төрт шақырым) қашықтықта сәтті көрсетілді. Патенттелген өнертабыс табысты болды және 1851 жылға қарай АҚШ-тағы телеграф желілері кеңінен таралды. Морзенің осы телеграфқа ең маңызды техникалық үлесі – Вайлмен бірлесіп жасалған қарапайым және өте тиімді Морзе коды болды, ол Уитстонның күрделі және қымбат жүйесінен үлкен жетістік болды және тек екі сымды қажет етті. Морзе кодінің байланыс тиімділігі цифрлық коммуникациядағы Хаффман кодінен 100 жылдан астам уақыт бұрын болды, бірақ Морзе мен Вейл кодификацияны таза эмпирикалық жолмен жасады, ең көп кездесетін әріптер үшін қысқа кодтарды қолданды. 1851 жылы Англия арнасы арқылы су асты кабелі, гуттапершамен қапталған сымдардан, төселді. 1857 және 1858 жылдары орнатылған трансатлантикалық кабельдер бірнеше күн немесе апта ғана жұмыс істеді (Джеймс Бьюкенен мен королева Виктория арасында сәлемдесу хабарламаларын алмастырды) және одан кейін бұзылды. Жаңа желіні төсеу жобасы Американдық Азамат соғысы салдарынан бес жылға кешіктірілді. Алғашқы сәтті трансатлантикалық телеграф кабелі 1866 жылғы 27 шілдеде аяқталды, бұл алғаш рет үздіксіз трансатлантикалық телекоммуникацияға мүмкіндік берді.
Телефон
Электр телефоны 1870 жылдары, бұрынғы гармоникалық (көп сигналды) телеграфтармен жасалған жұмыстарға негізделіп ойлап табылды. Бірінші коммерциялық телефон қызметтері 1878 және 1879 жылдары Атлантиканың екі жағында – АҚШ-тағы Нью-Хейвен (Коннектикут штаты) және Ұлыбританиядағы Лондон қалаларында құрылды. Александр Грэм Белл екі елде де осындай қызметтерге қажетті телефонды жасаудың негізгі патентын алды. Электр телефон құрылғылары мен мүмкіндіктеріне қатысты барлық басқа патенттер осы негізгі патенттен туындады. Электр телефонын кім ойлап тапқандығы жиі дау тудырады, және осы мәселе бойынша уақыт өте келе жаңа пікір қақтығыстары пайда болады. Радио, теледидар, шам және цифрлық компьютер сияқты басқа да маңызды өнертабыстарда болғандай, сым арқылы дауыс беру бойынша тәжірибелік жұмыс жасайтын бірнеше өнертапқыштар болды, олар бір-бірінің идеяларын жетілдіріп отырды. Дегенмен, негізгі инноваторлар – Александр Грэм Белл және Гардинер Грин Хаббард болды. Олар АҚШ-та алғашқы телефон компаниясын – Bell Telephone Company құрды, ол кейіннен American Telephone & Telegraph (AT&T) болып өзгерді, және бір кезде әлемдегі ең ірі телефон компаниясы болды. Телефон технологиясы алғашқы коммерциялық қызметтер пайда болғаннан кейін жылдам дамыды, 1880-ші жылдардың ортасына қарай АҚШ-тың ірі қалаларында қалааралық байланыс желілері мен телефон стансалары салынды. Бірінші трансконтиненталдық телефон қоңырауы 1915 жылдың 25 қаңтарында жасалды. Осыған қарамастан, трансатлантикалық дауыс байланысы клиенттер үшін 1927 жылдың 7 қаңтарына дейін мүмкін болмады, содан кейін радио арқылы байланыс орнатылды. Бірақ кабельдік байланыс 1956 жылдың 25 қыркүйегінде TAT 1 іске қосылғанға дейін болған жоқ, ол 36 телефондық арнаны қамтамасыз етті. 1880 жылы Белл және оның әріптесі Чарльз Самнер Тейтер фотофон арқылы жарық сәулелерін пайдаланып әлемдегі алғашқы сымсыз телефон қоңырауын жасады. Олардың өнертабысының ғылыми принциптері бірнеше онжылдық бойы қолданылмады, және олар алғаш рет әскери және оптикалық талшықты байланыста пайдаланылды. Бірінші трансатлантикалық телефон кабелі (көптеген электрондық күшейткіштерді қамтитын) 1956 жылға дейін жұмыс істемеді, бұл алғашқы коммерциялық телекоммуникациялық спутнигі – Telstar ғарышқа ұшырылғаннан алты жыл бұрын болды.
Радио және теледидар
1894 жылдан бастап бірнеше жыл бойы итальяндық өнертапқыш Гульельмо Маркони жаңадан ашылған радио толқындары құбылысын телекоммуникацияға бейімдеу жұмыстарын жүргізіп, оларды пайдаланып алғашқы сымсыз телеграф жүйесін құрды. 1901 жылдың желтоқсанында ол Ньюфаундлендтегі Сент-Джон мен Англиядағы Корнуоллдағы Полдху арасында сымсыз байланыс орнатты, бұл оған 1909 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығын (оны Карл Браунмен бөлісті) әкелді. 1900 жылы Реджинальд Фессенден адам даусын сымсыз түрде таратуға қол жеткізді. Миллиметрлік толқындарды алғаш рет бенгал физигі Жағадиш Чандра Боз 1894-1896 жылдары зерттеді, тәжірибелерінде 60 ГГц-ға дейін жоғары жиілікке жетті. Ол сондай-ақ радио толқындарын анықтау үшін жартылай өткізгіштік тораптарды қолдануды енгізді және 1901 жылы радио кристалдық детекторды патенттеді. 1924 жылы жапон инженері Кенжиро Такаянаги электрондық теледидарды зерттеу бағдарламасын бастады. 1925 жылы ол термиялық электронды эмиссиясы бар ЭКҚ (электронды сәулелі түтік) теледидардың үлгісін көрсетті. 1926 жылы ол 40 жолдық ажыратымдылығы бар ЭКҚ теледидарды көрсетті, бұл толыққанды электрондық теледидар қабылдағышының алғашқы жұмыс істейтін үлгісі болды. 1928 жылы ол алғаш рет теледидар арқылы адам бет-әлпетін жартылай тонмен берді, бұл Владимир К. Зворыкиннің кейінгі жұмысына әсер етті. 1925 жылдың 25 наурызында шотландтық өнертапқыш Джон Логи Бэрд Лондонның "Селфридж" сауда орталығында жылжымалы силуэттік суреттерді көрсетудің алғашқы халыққа көрсетілімін өткізді. Бэрдтің жүйесі жылдам айналатын Нипков дискісіне негізделгендіктен, ол механикалық теледидар деп аталды. 1925 жылдың қазанында Бэрд жартылай тонмен жарықтандырылған жылжымалы суреттерді алуға қол жеткізді, бұл көптеген есептер бойынша алғашқы нағыз теледидар суреттері болды. Бұл 1926 жылдың 26 қаңтарында "Селфридж" сауда орталығында жақсартылған құрылғының тағы бір көрсетіліміне әкелді. Оның өнертабысы 1929 жылдың 30 қыркүйегінен бастап Британдық радио хабар тарату корпорациясы (BBC) жүргізген жартылай тәжірибелік хабар таратудың негізін қалады. ХХ ғасырдың көп бөлігінде теледидарлар Карл Браун ойлап тапқан катодты сәулелі түтіктерді (ЭКҚ) пайдаланды. Мұндай теледидарды 1927 жылдың 7 қыркүйегінде Айдахо штатындағы отбасына қарапайым силуэттік суреттерді көрсеткен Фило Фарнсворт жасады. Фарнсворттың құрылғысы Калман Тиханьи мен Владимир Зворыкиннің бір уақыттағы жұмыстарымен бәсекелесті. Құрылғының орындалуы әлі де күтілгендей болмаса да, ол Фарнсвортқа шағын өндіріс компаниясын ашуға мүмкіндік берді. 1934 жылы ол Филадельфиядағы Франклин институтында теледидардың алғашқы көрсетілімін жасады және жеке хабар тарату станциясын ашты. Зворыкиннің камерасы Тиханьидің Radioskop-ы негізінде жасалған, кейін Iconoscope деп аталды және Американың ықпалды Радио корпорациясының (RCA) қолдауына ие болды. АҚШ-та Фарнсворт пен RCA арасындағы сот ісі Фарнсворттың пайдасына шешілді. Джон Логи Бэрд механикалық теледидардан бас тартып, катодты сәулелі түтіктерді пайдаланатын түсті теледидардың пионері болды. Металл-оксидті жартылай өткізгіш (MOS) ірі масштабты интеграция (LSI) технологиясының, ақпараттық теорияның және ұялы желілердің дамуы қолжетімді ұялы байланыс құралдарын жасауға әкелді. 20 ғасырдың соңында телекоммуникация саласының қарқынды өсуіне, негізінен сымсыз байланыста цифрлық сигналды өңдеуді енгізуге байланысты, арзан, өте кең ауқымды интеграция (VLSI) RF CMOS (радиожиілікті қосымша MOS) технологиясының дамуы ықпал етті.
Видеотелефония
Видеотелефонияның дамуы дауыстық телекоммуникацияларға қосымша тікелей бейне хабарларын пайдалануға мүмкіндік берген бірнеше технологиялардың тарихи дамуын қамтиды. Видеотелефония тұжырымдамасы алғаш рет 1870-ші жылдардың соңында АҚШ-та және Еуропада танымал болды, бірақ оның ең алғашқы сынақтарына мүмкіндік беретін негізгі ғылымдарды ашуға шамамен жарты ғасыр уақыт кетті. Бұл ең алдымен бейнетелефон немесе бейнефон деп аталатын құрылғыда іске асырылды және бірнеше телекоммуникациялық салалардағы, атап айтқанда электр телеграфиясы, телефония, радио және теледидардағы қарқынды зерттеулер мен тәжірибелердің нәтижесінде пайда болды. Видео технологиясын дамыту 1920-жылдардың екінші жартысында Ұлыбритания мен АҚШ-та басталды, оны негізінен Джон Логи Бэрд және AT&T Bell Labs ынталандырды. Бұл, кем дегенде AT&T үшін, телефонды пайдалануды толықтыратын қосымша құрал ретінде қызмет ету мақсатында жасалды. Көптеген ұйымдар бейнетелефония қарапайым дауыстық байланыстан артық болады деп сенді. Дегенмен, видео технологиясы аналогты теледидар таратуда бейнефондар үшін қолданысқа енгенге дейін, практикалық немесе танымал бола бастағанға дейін көп уақыт бұрын пайда болды. Видеотелефония 20-ғасырдың ортасынан соңына дейін дәстүрлі дауыстық телефон жүйелерімен қатар дамыды. Тек 20-ғасырдың соңында қуатты бейне кодектер мен жоғары жылдамдықты кеңжолақтың пайда болуымен ол тұрақты пайдалану үшін практикалық технологияға айналды. Интернеттің жылдам дамуы мен танымалдылығының арқасында бейнеконференциялар мен веб-камераларды пайдалану арқылы кеңінен тарады, олар көбінесе Интернет телефониясын қолданады, сондай-ақ бизнесте, телеприсутность технологиясы саяхаттау қажеттілігін азайтуға көмектесті. Практикалық цифрлық бейнетелефония видеоны сығымдау саласындағы жетістіктердің арқасында ғана мүмкін болды, себебі сығылмаған бейне үшін қажетті жолақтың ені өте жоғары болды. Видео графикалық массив (VGA) сапалы бейнеге қол жеткізу үшін (480p ажыратымдылығы және 256 түс) сығылмаған бейнемен 92 Мбит/с-тан астам жолақтың ені қажет болар еді.
Жерсерік
АҚШ-тың алғашқы байланыс спутнигі – 1958 жылғы SCORE жобасы, ол дауыстық хабарламаларды сақтау және жіберу үшін таспаға жазу құрылғысын пайдаланды. Ол АҚШ президенті Дуайт Д. Эйзенхауэрдің бүкіл әлемге Рождестволық құттықтауын жолдау үшін қолданылды. 1960 жылы NASA Echo спутнигін ұшырды; 100 фут (30 м) алюминийленген ПЭТ-пленка шар радиобайланыс үшін пассивті рефлектор ретінде қызмет етті. 1960 жылы Philco компаниясы жасаған Courier 1B әлемдегі алғашқы белсенді қайталағыш спутнигі болды. Қазіргі уақытта спутниктер GPS, теледидар, интернет және телефон сияқты көптеген салаларда қолданылады. Telstar – алғашқы белсенді, тікелей ретрансляцияланатын коммерциялық байланыс спутнигі. AT&T, Bell Telephone Laboratories, NASA, Ұлыбританияның General Post Office және Францияның Ұлттық PTT (Пошта) арасындағы спутниктік байланыс дамыту жөніндегі көпұлттық келісімнің бөлігі ретінде AT&T-ге тиесілі, ол NASA 10 шілдеде 1962 жылы Канавералдан ұшырылды – бұл жекеменшік демеушілікпен жасалған алғашқы ғарышқа ұшыру. Relay 1 спутнигі 1962 жылдың 13 желтоқсанында ұшырылды және 1963 жылдың 22 қарашасында Тынық мұхиты арқылы хабар таратуды жүзеге асырған алғашқы спутник атанды. Коммуникациялық спутниктердің алғашқы және тарихи маңызды қолданылуы – континенттер аралық қашықтықтағы телефон байланысы. Қоғамдық телефон желісі телефон қоңырауларын жердегі телефондардан жер станциясына жібереді, содан кейін олар Жер орбитасындағы геостационарлық спутник арқылы қабылдайтын спутниктік антеннаға беріледі. Талшықты оптиканы пайдалану арқасында теңіз асты байланыс кабельдерінің жақсаруы 20 ғасырдың соңында тұрақты телефон байланысы үшін спутниктерді пайдаланудың азаюына әкелді, бірақ олар әлі де Асенсион аралы, Сент-Хелена, Диего Гарсия және Пасха аралы сияқты қашық орналасқан аралдарға қызмет көрсетеді, онда теңіз асты кабельдері жоқ. Сонымен қатар, кейбір континенттер мен елдердің аймақтарында стационарлық телекоммуникациялар сирек немесе мүлдем жоқ, мысалы, Антарктида, сондай-ақ Австралияның, Оңтүстік Американың, Африканың, Солтүстік Канаданың, Қытайдың, Ресейдің және Гренландияның үлкен аймақтары. Коммерциялық қашықтықтан телефон байланысы спутниктер арқылы орнатылғаннан кейін, 1979 жылдан бастап ұялы спутниктік телефондар, спутниктік радио, спутниктік теледидар және спутниктік интернетке қол жеткізу сияқты көптеген басқа коммерциялық телекоммуникациялар да осыған ұқсас спутниктерге бейімделді. Мұндай қызметтердің көпшілігі үшін алғашқы бейімделу 1990 жылдары болды, өйткені коммерциялық спутниктік транспондер арналарының бағасы айтарлықтай төмендеді. Бернард Паушон, Ален Лоренц, Реймонд Мелвиг және Филипп Бинанның көркем фильмінің спутник арқылы Еуропадағы алғашқы цифрлық кино көрсетілімі 2001 жылғы 29 қазанда жүзеге асырылды.
Компьютерлік желілер мен Интернет
1940 жылы 11 қыркүйекте Джордж Стибиц телетайп арқылы Нью-Йорктегі Комплексті сандар калькуляторына сұрақтарды жіберіп, нәтижелерін Нью-Гэмпширдегі Дартмут колледжінде алды. Орталықтандырылған компьютер немесе мейнфреймнің қашықтан қосылатын терминалдармен жұмыс істеу конфигурациясы 1950-ші жылдарға дейін кең таралды. Дегенмен, 1960-шы жылдарға дейін ғалымдар деректерді тікелей мейнфрейм арқылы жібермей, әртүрлі компьютерлерге пакеттер түрінде жіберуге мүмкіндік беретін пакеттік коммутация технологиясын зерттеуді бастады. 1969 жылы 5 желтоқсанда Калифорния университеті (Лос-Анджелес), Стэнфорд зерттеу институты, Юта университеті және Калифорния университеті (Санта-Барбара) арасында төрт түйінді желі құрылды. Бұл желі ARPANET атанды және 1981 жылға қарай 213 түйінден тұратын болды. 1973 жылғы маусымда Норвегияның NORSAR жобасына тиесілі, АҚШ-тан тыс алғашқы түйін қосылды. Содан кейін Лондондағы түйін пайда болды. ARPANET-тің дамуы «Пікірлер сұрауы» процесіне негізделді және 1969 жылғы 7 сәуірде RFC 1 жарияланды. Бұл процесс маңызды болды, өйткені ARPANET кейін басқа желілермен бірігіп Интернетке айналды, ал Интернетте бүгін қолданылатын көптеген протоколдар осы процесте айқындалды. Бірінші Трансмиссиялық бақылау протоколының (TCP) спецификациясы (Интернеттік таратуды бақылау бағдарламасының спецификациясы) Винтон Серф, Йоген Далал және Карл Саншайн еңбегімен 1974 жылғы желтоқсанда жарияланды. Ол «Интернет» терминін желілік байланысты қысқартқан түрі ретінде енгізді. 1981 жылғы қыркүйекте RFC 791 Интернет протоколының v4 (IPv4) нұсқасын ұсынды. Бұл TCP/IP протоколын орнатты, ол бүгінгі күні Интернеттің көп бөлігі үшін негіз болып табылады. Пайдаланушы деректер протоколы (UDP) – пакеттердің реттілігін кепілдемейтін, TCP-ге қарағанда жеңілдетілген тасымалдау протоколы болды және 1980 жылғы 28 тамызда RFC 768 ретінде ұсынылды. Электрондық пошта протоколы SMTP 1982 жылғы тамызда RFC 821 арқылы, ал гипермәтіндік Интернетті мүмкін ететін http://1.0 протоколы 1996 жылғы мамырда RFC 1945 арқылы енгізілді. Алайда, барлық маңызды жетістіктер «Пікірлер сұрауы» процесі арқылы жасалмады. 1970-ші жылдары жергілікті желілерде (LAN) қолданылатын екі танымал байланыс протоколы пайда болды. Токендік сақина протоколына патент 1974 жылғы 29 қазанда Олоф Сёдербломға берілді. Ал Роберт Меткалф пен Дэвид Боггс Ethernet протоколы туралы мақаланы 1976 жылғы шілдеде ACM Communications журналында жариялады. Ethernet протоколы Гавайи университетінің электротехника зерттеушілері әзірлеген ALOHAnet протоколынан шабыт алды. Ғасырдың соңында ескі телефон және теледидар желілерін пайдалана отырып, Интернетке қол жеткізу кеңінен таралды.
Цифрлық телефон технологиясы
MOS технологиясын Bell бастапқыда назардан тыс қалдырды, өйткені олар оны аналогты телефондық қолданулар үшін тиімді деп санамады. MOS технологиясы ақырында телефондық қолданулар үшін қолданысқа жарамды болды, бұл 1970 жылдардың басында Беркли университетінде Пол Р. Греймен бірге Bell компаниясының бұрынғы инженеры Дэвид А. Ходжес әзірлеген, бір чипте аналогты және цифрлық сигналды өңдеуді біріктіретін MOS аралас сигналдық интегралдық схемасы арқылы мүмкін болды. Ходжес және В. К. Блэк 1980 жылы жасаған кремний қақпасы CMOS (толықтырылған MOS) PCM кодек сүзгіші чипі, цифрлық сымсыз желілердің пайда болуына байланысты әлеуметтік революцияға және сымды технологиядан сымсыз технологияға парадигмалық ауысуға, соның ішінде ұялы телефондар, ұялы телефония, пейджерлер, сымсыз компьютерлік желілер сияқты коммерциялық сымсыз технологиялардың кең таралуына әкелді. Сымсыз революция радиожиіліктік (RF) және микротолқынды инженериядағы жетістіктердің арқасында іске асырылды. 1977 жылы Hitachi аудио қуат шығару сатылары үшін тиімді жазық DMOS түрін жариялады. RF CMOS (радиожиіліктік CMOS) интегралдық схема технологиясын кейіннен 1980 жылдардың соңында UCLA-да Асад Абиди әзірледі. 1990 жылдары RF CMOS интегралдық схемалары RF схемалары ретінде кеңінен қабылданды. Қазіргі заманғы сымсыз желілердің көптеген маңызды элементтері, базалық станция модульдері, маршрутизаторлар және радио қабылдағыштарды қоса алғанда, MOSFET-терден құрылған. MOSFET-тің өлшемін кішірету сымсыз желілердің өткізу қабілетін жылдам арттыруға алып келді, ол әр 18 ай сайын екі есеге өсуде (Эдхолм заңы бойынша).