Кіріспе

Неоклассикалық ғимарат, Харлем, Нидерланды. Вилла Веллеген – Нидерландының Харлем қаласында орналасқан тарихи ғимарат, қазіргі уақытта Солтүстік Голландия провинциясының басшылығының кеңсесі орналасқан. Қаланың қоғамдық саябағының солтүстік жағында орналасқан бұл ғимарат неоклассикалық архитектураның бір үлгісі болып табылады, оны Авраам ван дер Харт жобалаған және Нидерландыда оның стилі сирек кездеседі.

Тарих

1785 жылдан 1789 жылға дейін Амстердамның танымал Hope & Co. отбасылық банк компаниясынан Генри Хоуп 1769 жылы сатып алған, бұрыннан да әсерлі болған үйдің орнына жазғы үй салды. 1769 жылдан бастап Генри Хоуп үлкен сарай мен сурет галереясын салу жоспарын іске асыру үшін көршілес жерлерді одан әрі сатып ала берді. Құрылысқа кеткен бес жыл ішінде бұл туралы бүкіл қала әңгімеледі. Ондай үлкен жазғы үйді ешкім көрген емес. Оның замандастарымен салыстырғанда көлемін ұқындыру үшін 1827 жылғы картаны қараңыз, онда Вельгелеген мен оның бағы (картада көрсетілгеннен оңтүстікке қарай әлдеқайда кеңейген) Амстердам қала басшылары мен банкирлерінің көршілес жазғы үйлерімен салыстырылған.

Жергілікті саясат

Генри Хоуптың ықпалы соншалық болды, ол Гарлем жергілікті үкіметін Фредерикспаркті қайта жоспарлауға, ал Хеемстед жергілікті үкіметін Харлеммерхоутты қайта жоспарлауға көндірді, екеуі де оның меншігіне іргелес болды. Генри Хоуп көптеген картиналар мен мүсіндерді жинап, интерьерін белгілі шеберлерге тапсырды. Осы сарайға көптеген танымал адамдар келді, соның ішінде 1788 жылы әйелі, Пруссия ханшайымы Вильгельмина және Томас Джефферсонмен бірге келген Оранж принці Вильгельм V. Голландия 1782 жылы АҚШ-ты мемлекет ретінде таныған алғашқы ел болды және ол сол кезде Еуропаның қаржы орталығы болған Амстердамның бай саудагерлерімен сауда жасауды ниеттенген көптеген американдықтарды қызықтырды.

Генри Хоуптың кетуі

Ол өзінің Welgelegen бақтарын Spaarne өзеніне дейін кеңейту жоспарын аяқтамас бұрын, Генри Хоуп негізгі үй салынғаннан кейін 5 жыл өткен соң Welgelegen-ді тастап кетті. 1794 жылы Генри Хоуп француз революциялық әскерлерінен қашып Англияға көшті, өзімен бірге өнер жинағының көп бөлігін алып кетті. Ол мүлікті немере інісі Джон Уильямс Хоупқа берді, ол Амстердамда отбасының банк ісін басқару үшін қалды. Джон Хоуп фирманың жас серіктестері Александр Баринг пен Адриан ван дер Хоуппен бірге Амстердамдағы Hope & co. отбасылық бизнесін жалғастырды. 1800 жылы Генри Хоуп Лондоннан танысы Фрэнсис Барингпен бірге Луизиананы сатып алуға қаржы жұмсауда маңызды рөл атқарды. Француз үкіметінің тапсыруымен Баринг пен Хоуп 1804 жылы, келісімге қол қойылғаннан кейін бір жылдан астам уақыт өткен соң 11,25 миллион долларлық АҚШ мемлекеттік облигацияларын сатты. Бұл тарихтағы ең үлкен жер саудасы болып есептеледі.

Француздық оккупация

Джон Уильямс Хоуп 1808 жылы вилланы Наполеонның інісі, жаңадан Голландияның королі болып тағайындалған Луи Бонапартқа сатты. Луи, немесе ол өзін Людвиг деп атаған, Голландияны жақсы көріп, халық арасында жақсы беделге ие болды. Ол виллаға қазіргі "Paviljoen Welgelegen" деген ат қойды. Луи Наполеон онда болудан ләззат алды, бірақ 1810 жылы ағасы Наполеонның оны тақтан түсіруге мәжбүрлегеннен кейін, асығыс түрде кетіп қалды, себебі Наполеон оның өзінің поддандыларына тым "мейірімді" екенін ойлады. Оның ағасы Наполеон Голландияны аннексиялап, корольдік лауазымын қажетсіз етіп жіберді. Үш жылдан кейін, 1812 жылғы соғыстан соң Веллеген Нидерланды үкіметінің меншігіне өтті.

Веллеген мұражайы

1814 жылдан 1828 жылы қайтыс болғанға дейін Пруссияның принцессасы Вильгельмина вилланы үйленген кезден есте сақтап, оны жазғы сарай ретінде ұстады және заманауи өнер мұражайы ретінде жұртқа ашты. Вильгельмина қайтыс болғаннан кейін Веллегенде көптеген мұражайлар орналасты, олар кейін Амстердамға немесе Лейденге көшірілді. 1885 жылы "Museum van Levende Nederlandsche Meesters" жабылды (өйткені "тірі шеберлер" деп аталатын көптеген суретшілердің дені қайтыс болғандықтан), бірақ "Колониялық мұражай" (1871–1923) және "Көркем өнеркәсіп мұражайы" (1877–1926) жұмыс істеуін жалғастырды. Франс Халс мұражайы Кляйн Хейлиглендтегі қазіргі орнына көшкен соң, оның орнына "Фотография мұражайы" (1913, шамамен 1918) ашылды (қазір Spaarnestad Photo деп аталады).