10 ғасырлық нұсқаулық қолжазбасы: Морган Беатус кітабы
Morgan Beatus
10 ғасырдағы Morgan Beatus қолжазбасы – Беаттың «Жаңа өсиет» туралы түсіндірмесінің көркем безендірілген нұсқасы. Мозарб өнерінің ерте үлгісі, Испания тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
10 ғасырдағы әсем жарықтандырылған қолжазба
10th century illuminated manuscript
Морган Беатусы (Нью-Йорк, Морган кітапханасы және мұражайы, MS 644) – 8-ғасыр испандық монах Беаттың «Аян кітабына» түсініктемесі бойынша суретші Магиус (немесе Майус) салған миниатюралары бар әсем жарықтандырылған қолжазба. Бұл қолжазба соңғы күндер мен Соңғы Сот туралы айтады. Қолжазба Испаниядағы Сан-Мигель-де-Эскалада монастырының скрипторийінде және оның төңірегінде жасалған деп саналады. 10 ғасырда жасалған Морган Беатусы – қайта жаңғырған испан апокалипсисі дәстүрінің ең көне мысалдарының бірі. Стиліне сәйкес, оны мосарабтар (мұсылмандық Испаниядағы христиандар) жасаған. Мосараб өнерінің ерте туындыларының бірі ретінде Морган Беатусы мұсылман морей билеушілері астындағы Испанияның христиан азаматтары арасындағы байланысты, әсіресе Леон және Кордова сияқты жаңадан арабтандырылған аймақтарда көрсетеді. Апокалипсис және Лиебандық Беаттың осы кітапқа түсініктемесі Орта ғасырлардың ең маңызды діни мәтіндерінің біріне айналып, көбінесе толыққанды суреттелген.
The Morgan Beatus (New York, Morgan Library & Museum, MS 644) is an illuminated manuscript with miniatures by the artist Magius (or Maius) of the Commentary on the Book of the Apocalypse by the eighth century Spanish monk Beatus, which described the end of days and the Last Judgment. The manuscript is believed to have been produced in and around the scriptorium of the Monastery of San Miguel de Escalada in Spain. Having been created at some time in the 10th century, the Morgan Beatus is one of the oldest examples of a revived Spanish apocalypse tradition. According to the style it was created by Mozarabs (Christians in Muslim Spanish land). As one of the earliest works of Mozarabic art, the Morgan Beatus exemplifies the interworking connections between the Christian citizens of Spain under the Muslim Moorish leaders, especially in newly Arabicized areas such as Léon and Córdoba. The Apocalypse and the commentary on this scripture by Saint Beatus of Liébana became one of the most important religious texts of the Middle Ages, and was often illustrated very fully.
Мазмұны
Морган Беатусы алдын ала материалдарды қамтиды, онда евангелистердің портреттері керемет боялған (б. 1–9), Беаттың Апокалипсис туралы түсіндірмесі (б. 10–233), Севильялық Исидордың «De ad finitatibus et gradibus» және оның «Этимологиялары» (б. 234r–237r), Әулие Иеронимнің Данияр туралы түсіндірмесі (б. 239–293) және Апокалипсис туралы үшінші түсіндірме (б. 294–299) бар. Соңғысы әртүрлі көздердің тұжырымдамасы және, көрінеді, кейінірек қосылған. Оның қазіргі өлшемдері 387 мм x 285 мм (15 3/32 x 11 1/8 дюйм). Алғашқы парақтарда түпнұсқа алтынның алынып тасталғаны және қолжазба авторы Магиус пен оның көмекшілерінің әріптерді қайта салғаны көрсетілген. Қолжазбаның 300 жапырағы жоғары сапалы, қалың және біркелкі түсті парқменттен жасалған. Шеттері кең, жазу мен безендірулер көбінесе жақсы сақталған. Бірнеше жапырақ ылғал немесе өрттен зардап шеккен. Түстері таңқаларлықтай жақсы сақталған және жарқын. Магиус колофонда (б. 293) және меморандумда (б. 233) жұмыстың авторы ретінде көрсетілген. Колофонда сонымен қатар құпия дата және тапсырыс берген аббат пен Сент-Михаил монастырына сілтеме бар. Кейбір жапырақтардың жоғалғанына байланысты түпнұсқа квирлердің құрамын анықтау қиын. Бифолиоларды квирлерге біріктіру кезінде ортағасырлық кітап жазушыларға әртүрлі квирлерді дұрыс ретпен сақтауға көмектесетін жүйе қажет болды. Осы мақсатта «көрсеткіш сөздер» стандартты құралға айналды. Алайда Морган Беатусы бұл әдісті қолданбайды. Оның орнына бұл қолжазбада римдық сандардан тұратын және одан кейін «Q» әрпі келетін қолтаңбалар қолданылады. Осылай белгіленген екі миниатюралы жапырақ бар. Сақталған квирлер сегіз жапырақтан (төрт бифолиодан) тұрады. Көптеген қолтаңбалар соңғы беттің төменгі шетінің бұрышында орналасқан. Бұл қолтаңбалардың араб емес, римдық сандармен белгіленгені кітап жазушылардың жергілікті немесе мосарабтық болмауына нұсқау береді. Сонымен қатар, бұл қолжазбаның 10 ғасырдың бірінші жартысына жататындығын көрсетеді. Бастапқы жапырақтар (б. 1–9) кейінірек қосылған сияқты, себебі оларда бұл қолтаңбалар жоқ, сонымен қатар олар үш бифолиодан тұратын екі жиынтықтан тұрады.
The Morgan Beatus contains preliminary material with brilliantly painted Evangelist portraits (ff. 1–9), Beatus's Commentary on the Apocalypse, (ff. 10 233), excerpts from Isidore of Seville's De ad finitatibus et gradibus and of his Etymologies (ff. 234r 237r), St. Jerome's Commentary on Daniel, (ff. 239–293), and a third exposition of the Apocalypse (ff. 294–299). This last is a synopsis of a variety of sources and, apparently, a later addition. Its current dimensions are 387mm x 285mm (15 3/32 x 11 1/8 inches). Early folios indicate the removal of the original gold and redrawing of letters by Magius, the creator of the manuscript, and his assistants. The 300 leaves of the manuscript are of fine quality parchment, thick and uniform in color. Margins are wide, script and illuminations, generally well preserved. Several folios are damaged by dampness or fire. The colors are remarkably well preserved and vibrant. Magius is identified as the work's maker by means of a colophon on f. 293 and a memento on f. 233. The colophon also provides a cryptic date and references to the commissioning abbot and the monastery of St Michael. The collation of the original quires is difficult to determine due to the loss of some leaves. In the course of combining bifolios into quires, the medieval bookmakers needed a system by which they could keep the various quires in their proper order. Catchwords eventually became the standard tool for this purpose. The Morgan Beatus, however, does not utilize this technique. Instead, this manuscript makes use of signatures consisting of Roman numerals followed by the letter "Q" There are two miniature bearing folios signed in this fashion. Intact quires consist of eight leaves (four bifolios). Most signatures are in the corner of the lower margin of the final verso. The fact that these signatures are Roman numerals, and not Arabic, suggests against the bookmakers being local or Mozarab vocations to the monastery scriptorium. At the same time it is seen as evidence dating the manuscript to the first half of the tenth century. The opening folios (ff. 1–9) seem to be a later addition, not only because they lack these signatures, but because they are composed of two sets of three bifolios.
Күнді киген әйел айдаһардан қашып құтылуда
Аждаһадан құтылып жатқан күнді киген әйел екі діннің арасындағы көркемдік ынтымақтастықты көрсетеді. Киелі кітапта бұл туынды Аян 12-нің эпизодтарын бейнелейді, онда әйел жеті басты аждаһардан қашатын Құдай ананы көрсетеді, ал аждаһар шайтанның немесе Ібілістің символы болып табылады. Қызыл және күлгін сыздықтармен боялған, бір-біріне торысқан аждаһарлар ислам өнерінен алынған, жануарлардың алаңдататын қызыл тілдері мен ісінген көздерімен ерекшеленеді. Бұл ерекшеліктер христиан және мұсылман өнерінің ерекше үйлесімін құрайды, ол қазір мосараб өнері деп аталады (бұл атау араб тіліндегі *must’arab* сөзінен шыққан). Осы жаңа көркемдік стиль арқылы Майус Киелі кітапқа сілтемелерді көрсетуді мақсат етті, аспаннан құлап, бас періште Михаилмен бірге аждаһармен күрескен періштелерді, сондай-ақ әйелдің басының үстіндегі 12 жұлдызды тәжді бейнеледі, бұл бейне жиі Құдай ана мен бала Исамен байланыстырылады. Бұл туынды, басқа көптеген туындылармен бірге, кейіннен Исаның адам баласы ретінде дүниеге келгенін және содан кейін Құдайдың ұлы ретінде қабылданғанын айтатын қабылданушылық доктринасы туралы түсінік береді. Бұл көзқарас, Испаниядағы христиан шіркеуі тарапынан қолдау тапқан, ал Либаналық монах Беат оған қарсы шықты. Ислам күштерінің өсуіне және моридтер билігі астындағы христиан доктринасына қарсы тұру үшін монах қабылданушылық ересі (орнатылған доктринаға қайшы келетін сенім) және исламның тұжырымдамаларын жоққа шығарды, ал Майус осы қолжазбадағы көркемдік бейнелері арқылы оған одан әрі қарсылық көрсетті. Майус еңбегінің нәтижесінде исламдық көркемдік және сәулеттік стильдер жалғасты, сонымен қатар 10-шы ғасыр мен оның айналасындағы христиандық пен ислам арасындағы билік күресі туралы түсініктемелер берілді. Майус "Аждаһадан құтылып жатқан күнді киген әйел" туындысы арқылы христиан өнеріндегі көркемдік қабілеттерді қалай дамытқанын көрсетті. Мосараб элементтерін қолдану арқылы, мысалы, фондағы жарқын түстер палитрасы, адамдардың, жануарлардың абстрактілі бейнелері және өрнекті шекаралар арқылы Майус христиан және ислам қауымдастықтары арасындағы байланыс құрады, тіпті күш күресінің кезінде де.
The Woman clothed with the sun escaping from the dragon exemplifies the artistic collaboration between the two religions. Biblically, this piece depicts scenes from Revelations 12, in which the woman represents the Virgin Mary escaping from the seven headed dragon, which is represented by the devil or Satan. The intertwined dragons, colored with red and purple ink, reference Islamic art with the perturbing red tongues and bulging eyes of the animals. These characteristics produce the distinctive blend of Christian and Muslim art, which is now categorized as Mozarabic art (a term deriving from the Arabic must’arib). With this newfound artistic style, Maius aimed to reflect biblical references through the inclusion of the angels falling from heaven fighting the dragon alongside the archangel Michael, and the crown of 12 stars above the woman’s head, referencing the imagery often associated with the Virgin Mary and the Christ child. This piece, along with many others, serves as commentary on the apocalypse which was later defined under the term Adoptionism; the view in which Jesus was born a human child and then adopted by God as His son. This view point, spearheaded by the Christian church in Spain, was then challenged by monk Beatus of Liebana. To counter the growing Islamic powers and Christian doctrine under Moorish rule, the monk counteracted the teachings of adoptionist heresy (a belief contrary to established doctrine) and Islam, which was then further challenged by Maius’ artistic depictions throughout this manuscript. The effect of Maius’ work continues Islamic artistic and architectural stylings, and includes commentary on the power struggles between Christianity and Islam in and around the 10th century. Maius’ contributions in Woman clothed with the sun escaping from the dragon also exemplifies how he furthered the artistic abilities in Christian art. Through the use of stylized Mozarabic elements such as vibrant color palettes in the background, to the abstract depictions of humans, animals, and patterned borders, Maius offered and attesting bridge between the Christian and Islamic communities even during a time of serious power struggles.